کتاب ما، پس از حادثه | سرگذشتی از عشق و مرگ خودخواسته

درباره‌ی کتاب ما، پس از حادثه

صحبت درباره‌ی خودکشی کار راحتی نیست، مخصوصاً اگر قرار باشد ماجرا از زبان یکی از نزدیکان فرد از دست رفته روایت شود. با تمام این‌ها، ریچل زیمرمن (Rachel Zimmerman) جسارت و جرئت به سرانجام رساندن این مسئولیت را برعهده می‌گیرد. او در کتاب صوتی ما، پس از حادثه (Us, After: A Memoir of Love and Suicide) ماجرای خودکشی همسرش را تعریف می‌کند و پس از گذشت سال‌ها برگه‌ی دفتر آن روزهای تلخ را از نو ورق می‌زند تا به نتیجه‌ی مهم‌تری برسد.

وقتی مرگ ناگهان در خانه را می‌زند...

همه‌چیز با صدای توقف ماشین پلیس جلوی خانه‌ی ریچل آغاز می‌شود. البته برخلاف داستان‌های جنایی، این‌بار خبری از هیجان نیست. شرح ماجرا، ساده و بی‌مقدمه به دست ریچل می‌رسد: همسر شما فوت شده است. او متأسفانه خود را از پل به پایین پرت کرده. نویسنده‌ی کتاب صوتی ما، پس از حادثه، هرآنچه را از آن لحظه به بعد به خاطر می‌آورد موبه‌مو تعریف می‌کند؛ اما توصیف آنچه که در آن شرایط از ذهن زن می‌گذرد، به مراتب سخت‌تر و پیچیده‌تر است. غم از دست دادن ناگهانی همسر تنها مصیبتی نیست که زن باید با آن روبه‌رو شود. ریچل باید نزد دختر‌های کوچکش برگردد، این‌بار بدون پدرشان.

آیا «ست» شوهر راوی ماجرا، از سرگذشتش راضی نبود؟ زندگی خانوادگی و شغل روزانه مرد را عذاب می‌داد؟ اصلاً آیا او همسر و فرزندانش را دوست داشت؟ زمانی که نویسنده‌ی کتاب صوتی ما، پس از حادثه با آن واقعیت کوبنده رودررو شد، به‌واقع جواب هیچ یک از این سوالات را نمی‌دانست. او مطمئن بود که تا به آن روز زندگی عاشقانه و آرامی را کنار سِت گذرانده بود و از او چیزی جز همسری مهربان و پدری فداکار به یاد نمی‌آورد.

زندگی شغلی و حرفه‌ای ست نیز عالی بود. سال‌ها تلاش و تحصیل، او را به عالی‌رتبه‌ترین دانشگاه پژوهشی جهان در زمینه‌ی رباتیک رسانده بود. ریچل، تمام این اطلاعات را کنار هم قرار می‌داد و سرانجام به سوالی تکراری می‌رسید: چه موضوعی ست را به نقطه‌ی انتخاب میان مرگ و زندگی رساند و در نهایت چه چیزی او را مجاب کرد تا بین این دو، گزینه‌ی اول را انتخاب کند؟ این سوال شب و روز و بی‌وقفه در سر ریچل می‌چرخید و این در حالی بود که راوی صوتی ما، باید فرزندان خود را نیز برای پذیرش چنین واقعیت هولناکی آماده می‌کرد.

خاطرات یک بیوه: کابوسی از جنس علامت سوال

با گذشت روزها، آن علامت سوال نه تنها از ذهن ریچل پاک نمی‌شد بلکه درست مانند موجودی در حال رشد، هر روز جلوه‌ای ترسناک‌تر به خود می‌گرفت. ریچل زیمرمن، همچنان بی‌پروا به روایت ادامه می‌دهد و جزءبه‌جزء خاطرات را پیش چشم مخاطب مرور می‌کند. او در آن روزها می‌دانست که فهمیدن حقیقت ماجرا می‌تواند بیش از ندانستن آن زجرآور باشد. با تمام این‌ها، زن نمی‌توانست آن علامت سوال تاریک و بزرگ را مغلوب کند. او در اولین قدم به سراغ روان‌پزشک و مشاور رفت و در همان حین بین اتفاقات و گفت‌وگوهای گذشته، به دنبال نشانه‌هایی از اضطراب یا افسردگی همسرش گشت.

کتاب صوتی ما، پس از حادثه یک روایت بی‌کم‌وکاست و مستند درباره‌ی تجربه‌ی سوگواری و از دست دادن است که در عین دلخراش بودن، ظریف و هنرمندانه نوشته شده؛ روایتی که می‌تواند برای کسانی که در موقعیت‌های مشابهی با راوی ماجرا قرار گرفته‌اند الهام‌بخش و تسکین‌دهنده باشد. هدف نویسنده از بازگویی این وقایع، تنها تخلیه‌ی احساسی یا خوددرمانی نیست. او به‌عنوان خبرنگاری که همیشه روشنگری را مأموریت اصلی خود می‌دانسته، حالا دست به روایتی به‌ظاهر شخصی می‌زند که در دل خود دغدغه و مسئله‌ای جمعی را دنبال می‌کند.

تجربه‌ی سوگواری حقایق تازه‌ای را به روی انسان باز می‌کند. وقتی نویسنده‌ی کتاب صوتی ما، پس از حادثه به خاطرات پراکنده‌ی خود رجوع می‌کند، جزئیاتی از رفتار و خلق و خوی ست را به یاد می‌آورد که از نظرش دور مانده بود. گرچه قرار نیست راوی ماجرا در پایان به جوابی قطعی برای علامت سوال ذهنی خود دست پیدا کند، اما حداقل مخاطب را به سمت پرسش مهم‌تری سوق می‌دهد: هر یک از ما، تا چه اندازه از لایه‌های پنهان ذهن اطرافیانمان خبر داریم؟ چقدر از سلامت روان کسانی که دوستشان داریم مطمئنیم؟ و چطور باید ردپای پنهان افسردگی را در رفتار خود یا دیگران بیابیم؟ پیشنهاد می‌کنیم با این خاطره‌نگاری خاص و متفاوت همراه باشید.