در جستجوی «همخانه» | افزایش آگهی «نیازمند به همخانه» در پایتخت | اجاره سرسام‌آور شد، «زندگیِ مستقل» کنار رفت

همزمان با کاهش تعداد فایل‌های اجاره خانه در پلتفرم‌های اجاره خانه در تهران، آگهی‌هایی با عنوان «همخانه» در حال افزایش است.

بررسی آگهی‌های اجاره مسکن در تهران نشان می‌دهد که همزمان با کاهش تعداد فایل‌های اجاره، آگهی‌هایی با عنوان «همخانه» در حال افزایش است؛ روندی که می‌تواند نشانه‌ای از فشار سنگین هزینه‌های زندگی و دشوارتر شدن تامین هزینه مسکن برای مستاجران باشد.

فعالان بازار مسکن معتقدند بخشی از کاهش فایل‌های اجاره به تمدید قرارداد مستاجران بازمی‌گردد؛ چراکه بسیاری از خانوارها برای فرار از هزینه‌های جابه‌جایی، ثبت قرارداد، کمیسیون بنگاه و همچنین ناتوانی در تامین مبالغ جدید رهن و اجاره، ترجیح می‌دهند قرارداد فعلی خود را تمدید کنند.

تمرکز آگهی «همخانه» در مناطق مرکزی پایتخت

بررسی نقشه پراکندگی آگهی‌های «همخانه» نشان می‌دهد بخش عمده این آگهی‌ها در مناطق مرکزی و نیمه‌مرکزی تهران ثبت شده است. به نظر می‌رسد نزدیکی به مراکز اداری، شرکت‌ها و محل کار، یکی از مهم‌ترین دلایل تمرکز این نوع آگهی‌ها در مرکز شهر باشد. بسیاری از افرادی که به دنبال همخانه هستند، ترجیح می‌دهند در مناطقی سکونت داشته باشند که دسترسی آسان‌تری به محل کار و خطوط حمل‌ونقل عمومی داشته باشد تا هزینه رفت‌وآمد آن‌ها نیز کاهش پیدا کند. با این حال، این روند تنها محدود به مرکز تهران نیست و در مناطق شرقی، غربی و حتی برخی محله‌های جنوبی پایتخت نیز آگهی‌های مشابه دیده می‌شود

بررسی متن آگهی‌ها نشان می‌دهد اغلب افرادی که به دنبال همخانه هستند، جوانان شاغل، کارمندان، دانشجویان یا افرادی‌ هستند که به تنهایی توان پرداخت اجاره یک واحد مسکونی را ندارند. در بسیاری از این آگهی‌ها تاکید شده که فرد متقاضی باید در پرداخت اجاره و هزینه‌های جاری خانه سهیم باشد. همچنین بخش قابل توجهی از متقاضیان اعلام کرده‌اند که توان تامین مبلغ رهن را ندارند و تنها قادر به پرداخت سهم ماهانه اجاره هستند.

فشار سنگین هزینه مسکن بر دوش اقشار مختلف

در میان این آگهی‌ها، افراد با موقعیت‌های شغلی و اجتماعی مختلف دیده می‌شوند؛ از پزشک و کارمند دولت گرفته تا برنامه‌نویس، پیمانکار، فعال خرید و فروش خودرو، مهندس عمران، مهندس هوافضا، مدرس موسیقی و دانشجو. تنوع شغلی متقاضیان نشان می‌دهد فشار هزینه‌های مسکن تنها محدود به اقشار کم‌درآمد نیست و حتی بخشی از طبقه متوسط شهری نیز برای تامین هزینه سرپناه با مشکل مواجه شده است.

برخی آگهی‌ها نیز مربوط به افرادی است که آپارتمان خود را به صورت کامل و همراه با لوازم منزل در اختیار همخانه قرار می‌دهند تا بتوانند بخشی از هزینه‌های زندگی را جبران کنند. در این آگهی‌ها معمولا به امکانات خانه، تعداد اتاق‌ها، دسترسی به مترو و شرایط رفت‌وآمد اشاره شده و گاهی نیز ترجیح‌های شخصی مانند جنسیت، وضعیت شغلی یا محدوده سنی همخانه ذکر شده است. در بخش زیادی از آگهی‌ها، محدودیت سنی تا ۴۵ سال تعیین شده و برخی نیز بر مجرد بودن یا شاغل بودن فرد تاکید کرده‌اند.

تغییر الگوی سکونت در تهران

افزایش آگهی‌های همخانه را می‌توان نشانه‌ای از تغییر الگوی سکونت در تهران دانست؛ تغییری که تحت تاثیر تورم، رشد مداوم اجاره‌بها، کاهش قدرت خرید و نااطمینانی اقتصادی شکل گرفته است. در سال‌های اخیر هزینه اجاره مسکن با سرعتی بیشتر از رشد درآمد خانوارها افزایش یافته و همین موضوع باعث شده برخی افراد برای حفظ سرپناه، ناچار به اشتراک گذاشتن فضای زندگی و حریم شخصی خود شوند.

سبک زندگی اجباری برخی شاغلان و طبقه متوسط در تهران

کارشناسان معتقدند گسترش پدیده همخانه شدن، در کنار آثار اقتصادی، می‌تواند تبعات اجتماعی و روانی نیز به همراه داشته باشد. کاهش حریم خصوصی، افزایش تنش‌های ناشی از زندگی اشتراکی، ناامنی روانی، کاهش کیفیت زندگی و دشوارتر شدن تشکیل خانواده از جمله پیامدهایی است که ممکن است در بلندمدت تشدید شود. همچنین تداوم این روند می‌تواند نشانه‌ای از عمیق‌تر شدن بحران دسترسی به مسکن برای طبقه متوسط و حقوق‌بگیران باشد؛ به‌طوری که زندگی مستقل برای بخشی از شاغلان به تدریج به یک کالای دست‌نیافتنی تبدیل شود.

برخی کارشناسان نیز هشدار می‌دهند اگر روند افزایش هزینه‌های مسکن ادامه پیدا کند و درآمدها متناسب با آن رشد نکند، پدیده همخانه شدن در تهران فراگیرتر خواهد شد؛ موضوعی که پیش‌تر بیشتر در میان دانشجویان یا مهاجران رایج بود اما اکنون به بخشی از سبک زندگی اجباری برخی شاغلان و طبقه متوسط تبدیل شده است