انرژى ، صنعت و معدن در ايران.

۵۵آنلاین :

(سرى دهم)

پريسا اميدى

دانشجوى علوم سياسى

در فیزیک، انرژی (از واژه یونانی ἐνεργός، به معنی فعالیت، عملیات) یا کارمایه، خاصیت کمیتی یک جسم است که قابل اندازه‌گیری و انتقال به اشیای دیگر یا قابل تبدیل به حالت‌ها و شکل‌های مختلف است. انرژی کمیتی بنیادین است که برای توصیف وضعیت یک ذره، شیئ یا سامانه به آن نسبت داده می‌شود. در کتاب‌های مرجع فیزیک انرژی را به صورت توانایی انجام کار تعریف می‌کنند. ِ تا به امروز گونه‌های متفاوتی از انرژی شناخته شده که با توجه به نحوهٔ آزادسازی و تأثیرگذاری به دسته‌های متفاوتی طبقه‌بندی می‌شوند از آن جمله می‌توان انرژی جنبشی، انرژی پتانسیل، انرژی گرمایی، انرژی الکترومغناطیسی، انرژی شیمیایی و انرژی الکتریکی و انرژی هسته‌ای را نام برد. در علم فیزیک انرژی را به دو بخش تفسیم می‌کنند:

0. اکسرژی (بخش مفید انرژی)

0. انرژی (بخش قابل تبدیل انرژی (انرژی در واقع به نوعی از انرژی تبدیل می‌شود که در آن شرایط برای ما ممکن مفید یا غیر مفید باشد)).

عامل، حامل و منبع همه گونه انرژی‌هایی که بشر از آن استفاده می‌کند (انرژی مواد فسیل، انرژی آبی و غیره) خورشید است، بجز انرژی هسته‌ای.

طبق نظریهٔ نسبیت مجموع «جرم و انرژی» پایدار و تغییرناپذیر است (و آن را قانون پایستگی انرژی می‌نامند)؛ بدین معنا که انرژی از شکلی به شکل دیگر یا به جرم تبدیل شود ولی هرگز تولید یا نابود نمی‌شود. بر طبق تئوری نور بقای جرم و انرژی پیامدی از این اصل است که قوانین فیزیکی در طول زمان بدون تغییر باقی می‌مانند. انرژی هر جسم (طبق نسبیت خاص) جنبش ذرات بنیادی آن جسم است.

صنعت نيز اينگونه تعريف شده است:

اگر تمام فعالیت‌های اقتصادی که با تولید کالا و خدمات با استفاده از ماشین‌آلات و تجهیزات ساخته دست بشر سروکار دارند را به عنوان یک کل تصور کنیم، هرصنعت، زیرمجموعه‌ای از این کل است که عده فراوانی از فعالیت‌های مشابه را شامل می‌شود.

يا به مجموعهٔ تمام یگان‌هایی که در تولید، توزیع یا مصرف یک فراورده یا یک دسته از فراورده‌های مشابه فعالیت می‌کنند، «صنعت» گفته می‌شود.

معدن هم اين تعريف را دارد:

«معدن» یا «کانسار کانی» یا به صورت خلاصه «کانسار» به جای انباشت طبیعی فلز یا سنگ‌های گوناگون که ارزش اقتصادی داشته باشد می‌گویند. معادن به دو دستهٔ کلی تقسیم می‌شوند:

• ۱. معادن سطحی

• ۲. معادن زیرزمینی

هر کدام از دسته‌های بالا دارای زیر مجموعه‌های مختلفی هستند که با توجه به نوع مادهٔ معدنی و شکل کانسار دسته بندی می‌شوند. یک نوع از دسته بندی معادن شامل نوع مادهٔ معدنی می‌شود که به دو دستهٔ زغالی و غیر زغالی تقسیم می‌شود.

مَعدَن‌کاری یا کـان‌گری به عمل استخراج کانی‌های ارزشمند یا دیگر مواد از زمین و معمولاً از معادن گفته می‌شود.

موادی که از این کانسارها به‌دست می‌آید شامل فلزهای پایه، آهن، اورانیوم، زغال‌سنگ، الماس، آهک، نمک، پوتاس و موادی از این دست می‌شود. تمامی موادی که امروزه در صنایع و تولید کارخانجات استفاده می‌گردد و به صورت کلی مواد خام اکثر صنایع تولیدی عمدتا از طریق استخراج از معادن بدست می‌آید.

سوال قابل طرح در اين مورد اين است كه چرا صنايع ايران با وجود اين حجم از منابع و معادن وضعيت مناسبى ندارد؟

اولين و مهم ترين مشكلى كه صنايع ايران را تهديد ميكند،عدم شناخت درست ظرفيت ها ، توانايى ها و استفاده از تخصص است.

صنايعى كه از مشتقات نفت هستند مانند پتروشيمى ميتواند براى كشور نفت خيزى مانند ايران بسيار مهم و حائز اهميت باشد و ارز آورى بالايى هم داشته باشد؛ زيرا افزايش ارزش افزوده به اين گونه از مواد خام سودآورى به جرآت بسيار بالاترى نسبت به فروش به صورت خام دارد.

ذغال سنگ هم جزء منابعى است كه بسيار جاى مانور دارد و جديدا توان توليد بسيار زيادى از خود نشان داده است.

انرژى اتمى هم كه ميتوان گفت از جمله توان هاى جديد توليد انرژى هاى تجديدپذير جديد هست هم بسيار ارزشمند است و البته كاربردهاى مثبت و منفى دارد كه هركدام جاى بحث جدا و مفصلى دارد.

گسترش صنايع سبك و كاربردى ميتواند توان صنعتى يك كشور را بالا برده و در حل مشكل بيكارى هم مفيد فايده باشد.

در كنار اين بحث جا دارد به انرژى هاى مصرفى مردم به طور مستقيم هم بحث كرد كه دولت در سند موظف شده است كه قيمت ها را به صورت كاملا كارشناسى شده و مناسب عرضه كند و بهترين كيفيت را ارائه كند.

همچنين مرظف است كه پرشش سراسرى استفاده از انواع انرژى را تا پايان زمان سند تحول حتى براى دور دست ترين نقاط هم فراهم كند كه البته تا حدودی هم موفق بوده است اما جاى تلاش بسيار بيشترى دارد.

يارانه تخصيص يافته براى انرژى هم بايد به صورت عادلانه تقسيم شود تا حقى از فردى ضايع نشود كه البته مجلس مصوبه هايى داشته است اما خب به ميزان قابل توجه به آن بها داده نشد و صرفا در همان حد باقى ماند و اجرايى نشد.

در سرى بعدى به بررسى فصل يازدهم سند ميپردازيم.