جلوهگری هنر معماری ایرانی در احمدنگر هندوستان
| پادشاهی احمدنگر دارای منطقههای گستردهای در شمال و مرکز ایالت امروزی ماهاراشترا بود.
۵۵آنلاین :
حمیدرضا سروری
معماری و هنر دورۀ نظامشاهی در بین دیگر پادشاهیهای دکن کمتر شناخته شده و مورد توجه قرارگرفته است. دلیل این موضوع نیزکمبود منبعهای تاریخی و توجه اندک به آثار برجای مانده از این دوره است. پادشاهی احمدنگر دارای منطقههای گستردهای در شمال و مرکز ایالت امروزی ماهاراشترا بود. این پادشاهی به وسیلۀ احمد نظامشاه در سال1490م، بنیان نهاده شد. احمد نظامشاه در آن هنگام فرمانروای جُنار(Junnar) بود و هرسال تلاش میکرد تا از جنار به دژ ثروتمند و راهبردی دولتآباد دست پیدا کند و برای همین موضوع بود که شهر احمدنگر را بین جُنار و دولتآباد بنیان نهاد. نظامشاهیان در سال1636م، فروپاشیدند و از این نظر بین دیگر پادشاهیهای دکن زودتر از بین رفتند! در این بین اگر تلاشهای مالک امبر(Malik Ambar) نبود این موضوع حتی زودتر میتوانست روی دهد. قلمرو نظامشاهیان بین دولت گورکانی و دیگر پادشاهی دکن یعنی عادلشاهیان تقسیم گردید. نظامشاهیان به ویژه پس از برهان نظام شاه اول(1553-1510م) به شدت تحت تأثیر ایران و صفویان قرارگرفتند. یکی از تأثیرها این بود که پس از راهنماییهای شاه طاهر حسینی به آیین شیعه گرویدند و پس از آن بود که بسیاری از ایرانیان نخبه و کاردان به قلمرو نظامشاهیان مهاجرت کردند. حضور نورسیدگان مهاجر باعث شد که سبکها و روشهای تازهای در معماری دکن رایج شود و از جمله در مهندسی آب و روشهای چگونگی انتقال آن روشهایی به کار رفت که تا آن روز ناشناخته بود. از جمله بناهای برجای مانده از نظامشاهیان که شاید بتوان آن را شاخصترین بنای دورۀ نظامشاهی دانست فرحبخش باغ است که در چهارکیلومتری احمدنگر جای دارد. مرتضی نظامشاه(1588-1565م)،نعمت خان سمنانی را استخدام کرد تا کاخ را بسازد، کار ساخت فرحبخش باغ در سال 1583م، و با تلاش صلابت خان دوم به پایان رسید. شاعری به نام مولانا میرزا ملک محمد قمی معروف به ماهاملک الکلام شعر بلندی دارد که در آن فرحبخش باغ و زیباییهای طبیعیش را توصیف میکند(Sohoni,2010:63). ساختمان مرکزی بنای فرحبخش باغ داری روح خالص ایرانیست و گواهی است بر پیوند تنگاتنگ پادشاهیهای دکن در جنوب هندوستان با ایران، طرح بنا،متقارن بودنش،بلندایش و سردرهای دوطبقهاش درچهارگوش بر زیباییش می افزاید. پنجاه سال پیش از تاج محل در آگرا ساخته شده و برآن پیشدستی میکند هرچند گنبدهای محدب ندارد. ساختار دو اشکوبهای که در مرکز بناست و روی استخری چهارگوش بنا شده باگذرگاهی به بلندای 72 متر از سمت شمال قابل دسترس است. ساختار بنا که هشت گوش نامرتب است و کمابیش40متر پهنا دارد همانند طرح معروف ایرانیست. نمای سردر در چهاربخش دارای تاقهایی با بلندای زیاد و درهایی است که پهلوی آنها ردیف شدهاند با تاقها و تاقچههای کوچکی درگوشه نماها که تکرار شدهاند. ورودیها و تاقچهها دارای نیمگنبدهای گچی هستند که تراشهایی چندلایه دارند(Michell&Zebrowski,2008:39). فرحبخش باغ بنای باشکوهیست، یادآور روزگار پر زرق و برق نظامشاهی، در بنایی شاعرانه است. بنایی با استخرهای آب در چهارسو که انگارشی از بهشت بود.
منابع
Michell, George and Zebrowski,Mark, 2008.The New Cambridge History of India,Architecture and Art of the Deccan Sultanates,Cambridge University press.pp.38-40.
Sohoni, Pushkar,2010. 'Architecture of the Nizam Shahs' in Helen Philon (ed.), Silent Splendour: Palaces of the Deccan, 14th-19th Centuries, Mumbai, Marg Publications, pp. 56-65.
منبع : 55 آنلاین
دیدگاه تان را بنویسید