چرا نباید اجازه دهیم زندگی ما را تنهاتر کند؟
| به نظر شما روزبه روز در حال «تنهاتر شدن» هستیم؟ بگذارید سکانسی از فیلم «خجالت نکش» را برای شروع بحث انتخاب کنیم.
۵۵آنلاین :
به نظر شما روزبهروز در حال «تنهاتر شدن» هستیم؟ بگذارید سکانسی از فیلم «خجالت نکش» را برای شروع بحث انتخاب کنیم. فیلم خجالت نکش در ارتباط با تصمیم یک مرد روستایی برای بچه دار شدن یا نشدنش با توجه به سیاست های کلی دولت هاست. در اواسط فیلم، سکانسی با این داستان وجود دارد. بچه های مرد روستایی که برای تحصیل و زندگی به شهر مهاجرت کرده اند، به خاطر حال مادرشان به روستا برمی گردند. دو تا از فرزندان ازدواج کرده اند و فرزند سوم همچنان مجرد است، و هیچ کدام از فرزندان تاکنون بچه دار نشده ند. در این سکانس از فرزند مجرد پرسیده می شود: «تو چرا زن نمی گیری؟» او پاسخ می دهد: «اگخ زن بگیرم، فردا می پرسید که بچهات کو، من حوصله ندارم.» سپس به آنها گفته می شود: «شما چرا از بچه دار شدن فراری هستید؟ شما که امکانات، پول، تحصیلات دارید.» فرزندان در پاسخ می گویند: «وقتش رو ندارم و حوصلهاش رو.»
اگر بر دو مفهوم «وقت» و «حوصله» عمیقتر شویم، متوجه می شویم که زندگی مدرن نه تنها باعث شده است که افراد از زندگی اجتماعی دورتر شوند بلکه باعث شده افرادی که قبلاً ازدواج کرده اند و رابطه عاطفی داشته اند نیز امروزه تنهایی را احساس کنند. اگر بخواهیم خلاصه بگوییم، به نظر می رسد تمام افراد به نوعی در حال تنهاتر شدن هستند. دراین مقاله قصد داریم به این مطلب بپردازیم که چطور انسانها تنهاتر می شوند؟
تاثیر تکنولوژی بر تنهایی
احتمالاً نام سریال «آیینه سیاه» یا Black Mirror را شنیده اید. تمام قسمت های این سریال در مورد آینده تکنولوژی و تاثیری آن بر روی زندگی انسان است. در یکی از قسمت های این سریال، افراد برای هر چیزی به یکدیگر امتیاز می دهند. مثلاً در سکانسی شخصیت اصلی داستان به کافه می رود و یک قهوه سفارش می دهد. در این لحظه همه به یکدیگر می توانند امتیاز بدهند. شخصیت اصلی سریال می تواند به خدمتکار امتیاز دهد و آن خدمتکار می تواند به شخصی که قهوه را سفارش می دهد امتیاز دهد. براساس همین امتیازات افراد نمره می گیرند و رتبهبندی می شوند. به عنوان مثال در سریال می بینید که فردی به سختی ورزش می کند تا اندام زیبایی داشته باشد تا از دیگران امتیاز بالایی بگیرد. زمانی که به سریال فکر می کنید، متوجه می شوید، افراد برای آنکه امتیاز بیشتزی بگیرند، سعی می کنند بهترین رفتار ممکن را از خودشان نشان بدهند. خیلی از رفتارها ارتباطی با شخصیت واقعیشان ندارد. آنها فقط به دنبال امتیاز بیشتری هستند.
نیازی نیست راه دوری بروید. اگر در اینستاگرام عضو باشید و فعالیت داشته باشید، نشانه هایی از این رفتار را در مردم مشاهده می کنید. افرادی که هر روز میز صبحانه فوقالعاده ای می چینند تا لایک بیشتری بگیرند. حتی به نظر میرسد عقاید مردم نیز تحت تاثیر لایک ها رفتهرفته در حال تغییر است.
اخیراً فیلمی را در سینما دیدم و کاملاً احساس کردم کارگردان این فیلم تحت تاثیر اکانت اینستاگرامش است. این کارگردان در ابتدا چند فیلم خوشساخت را کارگردانی کرده بود. اما از سال گذشته فعالیت نسبتاً زیادی در اینستاگرام اغاز کرد. زمانی که به فیلم خوب دقت کردم، حدس زدم که این کارگردان بسیار زیاد تحت تاثیراکانت اینستاگرامش در سال اخیر قرار داشته است. این مثال را گفتم تا بتواینم تاثیر شبکه های اجتماعی بر افکار و عقاید مردم را مشاهده کنیم. حال همین موضوع را برای مسائل روتین زندگی مان تصور کنید. امروزه مردم لحظاتشان را در زندگی با دیگران به اشتراک می گذارند. به نظر شما این مساله می تواند ایرادی داشته باشد؟ به نظر شما تفاوت کسی که از نزدیک با شما گفتوگو می کند. با فردی که حرف شما را از پشت صفحه چت می خواند چیست؟
اگر بخواهیم اساسی تر این موضوع را بحث کنیم، باید یک مثال سادهتر را بررسی کنیم. حدود یک ماه قبل، فردی از پروفسور آریلی(Dan Ariely) سوال جالبی پرسیده بود. او پرسیده بود که چرا زمانی که هنگام رانندگی با تلفن همراه صحبت کنیم، خطری ما را تهدید می کند، اما زمانی که هنگام رانندگی با بغل دستیمان صحبت می کنیم، دیگر خطری ما را تهدید نمی کند؟ دن آریلی جواب جالبی به این سوال داده بود. دن آریلی توضیح داد فرد بغلدستی که در ماشین نشسته است می تواند خودش را با اتفاقات جاده همگام (adjust) کند. به این صورت که اگر ماشین ناگهان ترمز کند، فرد بغلدستی ناگهان هنگام صحبت کردن، همان کلمات را با صدای بلندتر می گوید و باعث می شود که ما حواسمان را جمع کنیم. اما فردی که از پشت تلفن با شما صحبت می کند، نمی تواند خودش را با خطرها وفق دهد.
این مساله فلسفه اصلی آن است که افراد از پشت صفحات گوشیشان فردی متفاوت میشوند. اگر کسی در صفحه چت از ما سوالی بپرسد، بدون آنکه صورتش را ببینیم و صدایش را بشنویم، نمی توانیم تمام احساس او را از صحبت هایش متوجه شویم. این مساله نشان می دهد افراد نمی توانند به اندازه کافی از پشت گوشی تلفن شان درک شوند. از آنجا که بخش زیادی از تعاملات ما به گوشیهایمان محدود شده است، طبیعی است که نتوانیم آنقدر که نیاز داریم از نظر عاطفی توسط دیگران تامین شویم.
به طور کلی، تکنولوژی باعث شده است که سبک زندگی مردم تغییر کند. اگر در گذشته عادت داشتیم برای خوردن غذا سوار ماشین شویم و به رستورانها و فستفودها نگاه کنیمو براساس مشورت با یکدیگر یکی از آنها را انتخاب کنیم، امروزه خیلی سریع بر روی یکی از اپلیکیشن های گوشیمان بهترین رستوران را پیدا می کنیم یا از ارسال رایگانش استفاده می کنیم یا از قبل یک میز در آن رستوران رزرو می کنیم. فراموش کرده ایم که در یک فرآیند شام خوردن، مسائل زیادی باعث لذت می شوند و بخش کوچکی از آن مرتبط با کیفیت غذا و رستوران است. فراموش کرده ایم همان پروسه انتخاب رستوران بخش زیادی از روابطمان را تشکیل می داده است.
انسان های امروزی بسیار بیشتر از انسان هایی که در گذشته زندگی می کرده اند، گزینه برای انتخاب دارند. این گزینه های زیاد در کنار فواید زیادی که به ارمغان آورده است، معایب زیادی هم دارد. بگذارید در ابتدا آزمایشی از شینا یینگار (Sheena Iyengar) را مطرح کنم. پروفسور یینگار آزمایشی را طراحی می کند که در آن مردم به دو دسته تقسیم می شوند. عده ای در یک هایپرمارکت با 24 عدد مربا برای تست کردن روبهرو می شوند و گروه دیگر با شش مربا برای تست کردن روبهرو می شوند. به نظر شما کدام دسته از این افراد ترجیح می دهند مربا خریداری کنند؟ نتایج نشان می دهند آن دسته از افراد که با شش مربا روبهرو شده بودند، مربای بیشتری نیز خریداری کرده اند. پروفسور شوارتز (Barry Schwartz) روانشناس معروف آمریکایی، در کتاب دشواری انتخابش (The Paradox of Choice) می گوید که مردم زمانی که با گزینه های زیادی روبهرو می شوند ترجیح می دهند تصمیم گیری را به تاخیر بیندازند. امروزه مردم در هر مساله ای با گزینه های زیادی روبهرو هستند. به عنوان مثال برای انتخاب همسر، گزینه های بسیار بیشتری نسبت به گذشته داریم، در نتیجه برای شروع یک رابطه عاطفی ترجیح می دهیم گزینه های زیادی را بررسی کنیم و تصمیم گیری را به تاخیر بیندازیم.
پس تا به این جای مقاله سه مساله در ارتباط با تاثیر تکنولوژی بر تنهایی را بررسی کردیم. در ابتدا گفتیم تغییر روابط اجتماعی از گفتوگوی حضوری به گفتوگو در صفحات گوشی همراه چه عواقبی را می تواند به همراه داشته باشد. سپس گفتیم امتیازدهی در شبکه های اجتماعی باعث شده است که مردم رفتارهای متفاوتی با واقعیت شان از خود نشان دهند که این رفتار متفاوت و گاهی اوقات متناقض با عث می شود رفتهرفته عقاید افراد تغییر کند. سومین عیبی که در مورد تاثیر تکنولوژی کردیم، تعدد انتخاب بود. اینکه افراد برای انتخاب دوست و همسر امروزه انتخابهای زیادی دارند و این مساله باعث میشود که افراد تصمیمگیری را به تاخیر بیندازند. اما چهارمین مسالهای که قصد داریم در ارتباط با تکنولوژی و تاثیر آن بر روابط انسانها بررسی کنیم، مساله فاصله گرفتن از حالت زندگی کردن در لحظه است. امروزه انسانها کمتر در لحظه زندگی میکنند. این مساله باعث شده است حتی اگر در جمع هم باشیم باز احساس تنهایی داشته باشیم. امروزه اگر چند نفر دوست قدیمی هم دور هم جمع بشوند. بخش مهمی از زمانشان را به گوشیهایشان اختصاص دهند . همچنین یک زن و شوهر در خانه را در نظر بگیرید. امروزه این افراد زمان زیادی را مشغول استفاده از شبکههای اجتماعی و وبگردی هستند. اگر به اینفلوئنسرهای شبکههای اجتماعی نگاهی بیندازید، بخش زیادی از اینفلوئنسرها کسانی هستند که سبک زندگیشان را نشان میدهند. خیلی از اوقات افراد به جای آنکه سبک زندگی خودشان را بهبود دهند و روابط اجتماعیشان را رسیدگی کنند، ترجیح میدهند عکسهای سبک زندگی و روابط عاطفی دیگران را در شبکههای اجتماعی لایک کنند.
مدیریت روابط اجتماعی
در قسمت قبل چند مورد از تاثیر منفی تکنولوژی بر روابط افراد صحبت کردیم. در این قسمت اما قصد داریم نق خود افراد را در تنهاتر شدنشان مورد بحث قرار دهیم. سندهیل مولایهایتان (Sendhil Mullainathan) که از اقتصاددانان رفتاری معروف به حساب میآید، آزمایش جالبی را مطرح میکند. در پژوهشی آنها دو دسته افراد را مورد بررسی قرار دادند. دسته اول افراد تنها بودند و دسته دوم کسانی که از نظر اجتماعی تنها محسوب نمیشوند. به این دو گروه تصاویر چهرههایی برای یک ثانیه نشان داده میشده است و از آنها میخواستهاند که احساس تصاویر را به زبان بیاورند. هدف از این آزمایش توانایی فهم احساس دیگران بوده است. شاید در ابتدا فکر کنید که افراد تنها جوابهای بدتری دادهاند. اما آزمایش نشان میدهد افراد تنها در پاسخ به سوالات بهتر عمل کردهاند.
تصور عموم مردم این است که فرد تنها به خاطر بی عرضگی اجتماعی نتوانسته رابطههای اجتماعی داشته باشد. اما این آزمایش نشان میدهد که اتفاقاٌ انسانهای تنها در فهم احساسات دیگران بهتر عمل میکنند. اما مشکل آنها این است که این افراد در توانایی مدیریت روابط اجتماعی شان مشکل دارند. اگر دیالوگ ابتدایی مقاله در ارتباطبا فیلم خجالت نکش را به خاطر بیاورید، افراد میگویند که وقت و حوصله نداریم. ناتوانی درمدیریت زمان نه تنها راندمان کاری افراد را دچار مشکل کرده است، بلکه روابط اجتماعیشان را تخریب کرده است. اگر افراد برای روابط اجتماعیشان زمان کافی را در نظر بگیرند، احتمالاً روابط اجتماعی موثر باعث کاهش تنهاییشان میشود.
یکی دیگر از عواملی که باعث تنهایی افراد شده است، تغییر نگاه افراد اجتماعیشان است. امروزه روابط زیادی را میبینیم که در مدت کوتاهی از بین میروند. به نظر میرسد افراد، نگاه پیش فرضشان به روابط بلند مدت و همیشگی تغییر کرده استو با خودتان فرض کنید کسی که با نیت یک دوستی همیشگی با دیگران ارتباط برقرار میکند، رفتار متفاوتی با اطرافیانش برقرار میکند. به طور مثال، او هر حرفی را نمیزند و احتمالاً راحتتر اشتباهاتش را قبول میکند. به همین ترتیب سعی میکند از هرگونه عملی که باعث رنجش اطرافیانش شود دوری کند. این فرد احتمالاً بزخورد مشابهی از اطرافیانش میگیرد در نتیجه کمتر احتمال دارد تنهایی زیادی را احساس کند.
یکی دیگر از علتهایی که مدیریت روابط اجتماعی امروزه پیچیدهتر شده است، بحث رفتارهای رقابتی و رفتارهای تعاملی است. سرعت بسیار زیاد زندگی و همچنین چالشهایی که با آن روبه رو میشویم باعث شده است که بخشی از رفتارهای انسانها تبدیل به رفتار رقابتی شود. افراد زیادی را میبینیم که امروزه در تمام بخشهای زندگی شان وارد رقابت میشوند. این افراد به سختی میتوانند یک رفتار تعاملی سالم از خودشان نشان دهند.
از دیگر علتهایی که به نظر میرسد تنهایی بر افراد تاثیر بیشتری گذاشته باشد، بحث سکوت و حریم شخصی است. با خودتان بیندیشید که چقدر برای خودتان حریم شخصی دارید؟ چقدر زمانهایی دارید که تمام زندگیتان را خودتان کنترل میکنید؟ بیایید یک مثال ملموس را در نظر بگیریم. صبح که از خواب بیدار میشود احتمالاً باید پاسخ ای میلها و تلگرامهایتان را بدهید. سپس سرکار میروید. تا عصر یا حتی غروب مشغول کار هستید. به محض آنکه به خانه برگردید دوباره مشغول چک کردن تلگرام میشوید. امروزه دیگر پاسخ دادن کارمندان در ساعت 10 و 11 شب به رئیسشان تبدیل به عرف شده است. زمانی که عمیق به مساله نگاه میکنیم، خیلی از روزها هیچ زمانی را برای خودمان نداشتهایم. احتمال دارد اگر زمانی را برای خودمان داشته باشیم، بهتر بتوانیم روابط اجتماعی مان را مدیریت کنیم.
برای آنکه بتوانیم روابط اجتماعیمان را بهتر مدیریت کنیم، باید حتماً بخشی از زمانی را که سر حال هستیم به این مساله اختصاص دهیم. امروزه بحث انحطاط خود یا Ego de- pletion به وضوح در زندگیهای مردم دیده میشود. همان طور ه چندبار گفتهایم، اراده در مغز مانند یک منبع انرژی است که روزانه به پایان میرسد و با خوردن غذا و خوابیدن مجدداً شارژ میشود. افراد اغلب مدیریت روابط اجتماعی و رسیدگی به مسائل شخصیشان را به اواخر روز اختصاص میدهند. بررسیهای زیادی نشان میدهد که در این موقع مغز شرایط خوبی برای تصمیمگیری و مدیریت مساول ندارد. اگر میخواهید در عمل ببینید، به احتمال زیاد صبحها توانایی بیشتری در کنترل کردن خودتان برای مسائل مختلف دارید. اما عصرها و بعد از زمان کاری، به اصطلاح وارد مرحله خستگی تصمیم میشویم. یعنی آنقدر در طول روز تصمیم گرفتهایم که دیگر مغزمان خسته شده است. در این شرایط مغز به راحتی دچار حواس پرتی میشود و نسبت به هر مسالهای که پاداش داشته باشد راحتتر تصمیم میگیرد. اگر تصمیم گیری در ارتباط با روابط اجتماعیتان را در زمانهای خستگی مغزتان انجام دهید، به احتمال فراوان بیشتر عصبانی میشوید، راحتتر پرخاش میکنید، راحتتر قضاوت میکنید و در برابر دلایل اطرافیانتان برای رفتارهایشان کمتر تفکر میکنید.
تنهایی هدفمند یا ...؟
برخی از افراد برای تنهاییشان دلایلی دارند. مثلاً میگویند آنقدر سرمان با کار کردن شلوغ شده است که فرصت نمیکنیم روابط اجتماعیمان را مدیریت کنیم. شاید اولین مسالهای که باید در این مورد مشخص کنیم، این است که خودمان انتخاب کردهایم تنها باشیم یا اینکه شرایط طوری رقم خورده است که تنها شدهایم. افراد هستند که برای مدتی به صورت هدفمند تنهایی را انتخاب میکنند ولی اغلب مردم در حالی که علاقهای به تنهایی ندارند، تنهایی به سراغشان میآید و در عمل انجام شده قرار میگیرند. برای برطرف کردن این چالش باید در ابتدا در مفهوم تنهایی انتخاب شده یا تنهایی بدون کنترل عمیق شویم. نکته بعدی آن است که باید بررسی کنیم چطور در تمام تعاملات روزمرهمان هیچ رابطهای پیدا نکردهایم که دچار تنهایی نشویم. به عنوان مثال، فردی که عاشق کارش باشد، احتمالاً در محل کارش افرادی را میبیند که مانند او علاقه زیادی به آن کار دارند. در نتیجه این فصل مشترک میان آنها میتواند باعث یک رابطه هدفمند و دوستداشتنی شود. اما معمولاً بخشی از تنهایی به دلیل آن است که افراد در مکانهایی حاضر نمیشوند که افراد را با سلایق مشترک ببینند. در نتیجه روتین روزمره، روزهای آنها در جلو میبرد در حالی که تنهاتر میشوند.
تنهایی و حال بهتری که از دست میدهیم
آزمایشهای زیادی وجود دارد که نشان میدهد افراد تنها، رضایت کمتری از زندگیشان احساس میکنند. به عنوان مثال از افرادی در سنین بالا پرسیده شده که چه حسرتی در زندگیشان داشتهاند. مجموع برآیند جواب آنها این بوده است که افراد مهمترین حسرت زندگیشان داشتن روابط بهتر بوده است. یا در آزمایش دیگری افراد را به دو گروه تقسیم کرده بودند. به هر دو گروه مبلغ یکسانی داده و از یک گروه خواسته شده است که پولشان را برای خودشان خرج کنند و از گروه دیگر خواسته شده است که پولشان را برای دیگران خرج کنند. بعد از آزمایش میزان شادی این افراد را اندازه گرفتهاند و متوجه شدهاند که به طرز معناداری افرادی که پولشان را برای دیگران خرج کردهاند احساس شادی بیشتری دارند.
در پایان، با توجه به تمام مطالبی که گفتیم باید بدانیم که برای یک زندگی شادتر و همچنین زندگی که در آن به دنبال احساس رضایت هستیم، نیاز داریم روابط اجتماعی درستی را مدیریت کنیم. باید در نظر داشته باشیم تکنولوژی در کنار راحتی و کنترلی که از زندگی به ما میدهد، اگر مدیریت نشود، تبعات منفی در پی خواهد داشت.
منبع : تجارت فردا
دیدگاه تان را بنویسید