ارسال به دیگران پرینت

ایران تشنه است...

| باید بدانید که خشکسالی،تنها یک سال خشک نیست و تعریفی فراتر از این حرف ها دارد.جالب آنکه خشکسالی اصلا واژه درستی برای تعریف این وضعیت به شمار نمی رود و عبارت علمی و دقیق آن «دوره کم‌آبی» است.

ایران تشنه است...

۵۵آنلاین :

سید محمد حسین کاظمی

دانشجوی علوم سیاسی

تغییرات اقلیمی یکی از ویژگی های طبیعی جهان می باشد که بر اثر آن ناهنجاری ها و یا نوساناتی در روند پارامترهای هواشناسی از جمله بارندگی و دما حاصل می شود.این ناهنجاری ها در بسیاری از نقاط دنیا شدید است و موجب اختلال در اکوسیستم های طبیعی می گردد.خشکسالی ها نشانه روشنی از این تغییرات اقلیمی می باشند که بسیاری از مناطق خشک و نیمه خشک دنیا را با شدت های زیاد هرچند سال یکبار دربر می گیرند.خشكسالی يكی از بلايای طبيعی است كه خسارات زيادی به زندگي انسان و اكوسيستم های طبيعی وارد می آورد و با ديگر حوادث طبيعی از قبيل سيل، طوفان و زلزله تفاوت هايی دارد. عمده اين تفاوت ها در تاثير تدريجی خشكسالی طی يك دوره نسبتا طولانی،عدم امكان تعيين دقيق زمان شروع و خاتمه و وسعت جغرافيايي تاثير آن می باشد.از طرف ديگر نبود تعريف دقيق و قابل قبول جهانی از خشكسالی به پيچيدگی و سردرگمی اين پديده می افزايد. خشكسالی ها در حالت كلی سه نوع هستند:خشكسالی هواشناسی، خشكسالی هيدرولوژیکی و خشكسالی كشاورزی.خشكسالی هواشناسی يا آب و هوايی ناشی از كمبود بارندگی می باشد كه در صورت تداوم منجر به خشكسالی هيدرولوژی و كشاورزی می گردد.بارش عمده ترين پارامتری است كه در تعريف خشكسالی بكار رفته است،یعنی خشكسالی و ترسالی در مقايسه با كمتر يا بيشتر بودن ريزش های جوی از ميانگين بارندگی يك منطقه سنجيده می شود.همانطور که متخصصین همواره تاکید می نمایند،بحران آب بسیارجدی است.در اکثر مناطق، سطح آب به شدت پایین رفته، سطح آب دریاچه ها شدیدا کم شده و سطح آب سدها کاهش یافته است.توسط جامعه شناسان هشدارهایی مبنی بر ایجاد چالش های جدی ناشی از بحران کم آبی هر ازچندگاهی مطرح می شود.خشکسالی و بحران کمبود آب در ایران از مرز هشدارها گذشته است.سالهاست مقامات دولتی،کارشناسان و شهروندان مسئول در مورد ابعاد رو به گسترش کمبود آب در ایران هشدار می دهند.کاهش سطح آب و خشک شدن دریاچه ها،پایین رفتن بستر آب های زیرزمینی در بسیاری از نقاط کشور،خشک شدن آب برخی رودخانه ها،کاهش سطح ذخیره آب پشت اغلب سدهای کشور،تخلیه تعدادی از روستاها طی چند دهه گذشته،گسترش کویر و بیابان های لایزرع وخشک،هر روز سرزمین ما و ساکنان آنرا به سوی یک فاجعه ملی و زیست محیطی نزدیک تر می کند.اما باید پرسید که خشکسالی چیست و این پدیده در ایران چه وضعیتی دارد؟

باید بدانید که خشکسالی،تنها یک سال خشک نیست و تعریفی فراتر از این حرف ها دارد.جالب آنکه خشکسالی اصلا واژه درستی برای تعریف این وضعیت به شمار نمی رود و عبارت علمی و دقیق آن «دوره کم‌آبی» است.دوره کم‌آبی،دوره ممتدی است که در طی آن یک منطقه با کمبود در منابع و ذخیره آبی مواجه و خسارات بسیاری را متحمل می شود.بر اساس این تعریف، دوره کم ‌آبی را باید نسبت به یک منطقه و ویژگی‌های مختلف آن سنجید و نمی توان شرایط مشابهی را برای مناطق مختلف در نظر گرفت.مطالعات موجود نشان می‌دهد که خشکسالی در دوران مختلف ایران را به اشکال گوناگون در برگرفته و باعث بروز خسارت فراوان به محصولات کشاورزی و دامی در مناطق روستایی شده و همچنین موجب مهاجرت دسته جمعی روستاییان به شهرها شده است.به گفته کارشناسان خشکسالی دارای چهار مرحله است.مرحله نخست سالی که بارندگی در آن کم است. مرحله دوم خشکسالی هیدرولیکی به دلیل کاهش آب سدها، مرحله سوم خشکسالی اقتصادی که سبب کمبود محصولات کشاورزی و ضربه به اقتصاد می‌شود، در مرحله آخر خشکسالی اجتماعی قرار دارد. استفاده بی‌رویه از آب، فرسایش خاک،فرونشست زمین، گرد و خاک، کمبود محصولات کشاورزی منجر به مشکلات اجتماعی می شود.بدون شک از سه دهه قبل بسیاری می دانستند که سیاست‌های آبی کشور نادرست است ولی اعتراضی نکردند و سکوت پیشه کردند.سکوت صاحب نظران در خصوص اعمال سیاست‌های نادرست آبی باعث شده است امروز کشور به ورشکستگی در بخش آب برسد.امروزه یک تالاب و دریاچه زنده در کشور نداریم و از این متعجب هستیم که چرا حجم ریزگردهای کشور افزایش یافته است.برخی پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد که دوره خشکسالی در ایران، دوره‌ای ۳۰ ساله است،که تاکنون حدود ۱۰ سال از آن سپری شده و در همین مدت بسیاری از منابع زیرزمینی آب،بی‌رویه مصرف شده است.به گفته کارشناسان تخریب و از بین بردن منابع آبی همچنان ادامه دارد و مدیریتی برای رسیدگی به این وضعیت درنظر گرفته نشده است.

بنابراین باید به این نکته نیز اشاره کرد که خشکسالی چه تاثیری بر جنبه های مختلف زندگی انسان دارد و راهکار رهایی از خشکسالی چیست؟

بارزترین و مهم ترین اثر خشکسالی،به یغما رفتن منابع آبی است که یکی از حیاتی ترین بخش های زندگی انسان است؛امروزه حفر چاه و تخلیه مصنوعی از منابع آب زیرزمینی مهم ترین و مطمئن ترین راه استحصال آب هستند و این در حالیست که خشکسالی های اخیر، منابع آب زیرزمینی را به شدت کاهش داده اند.این اتفاق نتایج اقتصادی مخرب،تاثیرات زیست محیطی و دشواری های بسیاری را به بار می آورد.خشکسالی اثرات مستقیم و غیرمستقیم فراوانی بر زندگی و ساختار اجتماعی و اقتصادی و محیطی دارد.در جوامعی که اقتصاد آنان مبتنی بر کشاورزی است،اثرات مستقیم یا دسته اول خشکسالی،منجر به کاهش تولید مواد غذایی به دلیل کاهش سطح زیرکشت و عملکرد محصولات می شود.اثرات غیرمستقیم و دسته دوم کاهش میزان اشتغال و سطح درآمد این جوامع است که به دلیل کاهش سطح زیرکشت،کاهش عملیات داشت و برداشت رخ می دهد.در نتیجه تولیدات مواد غذایی کاهش و قیمت مواد غذایی به سرعت افزایش می یابد.عدم دسترسی به شغل مناسب نیز باعث کاهش دسترسی مردم به غذا به ویژه در روستاها می شود و این تازه آغاز فاجعه است. ناامنی، فقر، افزایش جرایم و... همه و همه به دنبال همین ماجراها سر از جامعه در می آورند و نابودی،مهر پایان بر این داستان می زند.خشکسالی یکی از عوامل ایجاد تنش در گونه های زیستی نیز می باشد و با بروز آن غذا، آب و پناه کمتری در اختیار آن ها قرار می گیرد.رشد و تولید مثل جانداران از جمله انسان ها کاهش یافته و افراد به جامانده نیز در اثر فقر غذایی در مقابل بیماری ها آسیب پذیر می شوند.کمبود آب، غنای گونه ها را کاهش می دهد و از طرف دیگر منجر به بالا رفتن شباهت آنها می شود.حالا تصور کنید که جانداران از دوره خشکسالی جان سالم به در ببرند و بتوانند جمعیت خود را به تعداد سابق بازگردانند؛اما آنچه مسلم است کاهش شدید تنوع گونه ای است چراکه بسیاری از آنها در برابر خشکسالی تاب نمی آورند و از میان می روند.به یاد داشته باشیم که فعالیت های انسانی زیستگاه های طبیعی را دگرگون کرده و باعث شده اند تاثیر بلایای طبیعی بر گونه ها و جوامع چندین برابر شود.نیروهای انسانی تغییر سریع و شدید شرایط زیستی گونه ها را رقم زده و توانایی سازگاری گونه ها با شرایط را از آنها سلب کرده اند.این باعث می شود که سرعت تغییر آن قدر بالا رود که انواع جانداران از سازگاری با آن،از قافله جا بمانند.همین امر موجب نابودی گونه های مختلف و انقراض آنها شده است.بلایی که در کمین انسان نیز است.

همه ما عادت داریم که انگشت اتهام را به سوی مسوولان بگیریم و از زیر بار مسوولیت شانه خالی کنیم.شاید بارها و بارها در مورد بحران آب شنیده و آن را جدی نگرفته باشید.خشکسالی شوخی بردار نیست ودر حقیقت حیات زمین در خطر است.در صورت مدیریت صحیح و بهینه از منابع آبی و به خصوص افزایش بهره‌وری آب در بخش کشاورزی،می‌توان کشور را از این وضعیت که خشکسالی نام دارد،نجات داد.از جمله راهکارها، راهبردها و سیاست‌هایی که باید مورد توجه بیشتر قرار بگیرد،عبارتند از؛

1-اول آنکه وضعیت خشکسالی را نباید فراموش کرد.منظور این است که اگر سال آینده وضع بارش ها خوب بود پیگیری مسئله سال های خشکسالی نباید به بعد موکول گردد و برنامه ریزی های خشکسالی نباید متوقف گردند.

2-اجماع متولیان برنامه‌ریزی توسعه اقتصادی-اجتماعی،بخشی و کالبدی به نظام یکپارچه مدیریت سرزمین مبتنی بر آمایش سرزمین

3-برقراری تعرفه یا جریمه‌های بازدارنده مصرف بیش از حداستاندارد

4-تدوین الگوی کشت متناسب با اقلیم مناطق مختلف کشور

5-تمرکز استقرار صنایع با مصرف بالای آب در سواحل جنوبی کشور

6-بازسازی شبکه آب و فاضلاب

7-عدم انتقال بیشتر آب بین حوضه‌ای برای مصارف کشاورزی و صنعت

8-ارتقای بهره‌وری و صرفه‌جویی

9-الزام فعالیت‌های صنعتی و ساختمان‌های طبقاتی به اجرای سیستم‌های تصفیه فاضلاب و بازچرخانی آب و همچنین بکارگیری آن در بخش کشاورزی و فضای سبز

10-نصب کنتورهای هوشمند

11-ایجاد هماهنگی لازم بین قوای سه گانه برای انسداد چاه‌های غیرمجاز

12-تعیین استاندارد وسعت فضای سبز و نوع گیاهان مورد استفاده و میزان آب قابل مصرف با توجه به اقلیم مناطق مختلف کشور.

13-کاهش جمعیت دامهایی که در مراتع بحرانی چرا می‌کنند.

14-فرهنگ سازی و اطلاع‌رسانی مداوم توسط صدا و سیما و سایر رسانه‌ها در خصوص مدیریت مصرف آب

15-قطع آبیاری چمن‌های تزئینی موجود و استفاده از روشهای جایگزین برای زیبا سازی

16-ایجاد سایبان بر روی کولرهای آبی و رفع ریزش آب

17-به حداقل رساندن تولید برق از نیروگاه بخار با برج تبخیر و برق آبی و ذخیره سازی برای فصل اوج مصرف

18-عدم آب پاشی آسفالت و شستشوی حیاط و پارکینگ‌ها

19-کاهش شستشوی خودرو و استفاده حداکثری از کارواش‌های دارای سیکل برگشتی آب

باید به فکر آینده مردم باشیم و کشور عزیزمان را با تمامی منابع گران بهایش برای نسل های بعد حفظ کنیم.

منبع : 55 آنلاین
به این خبر امتیاز دهید:
بر اساس رای ۰ نفر از بازدیدکنندگان
با دوستان خود به اشتراک بگذارید:
کپی شد

پیشنهاد ویژه

    دیدگاه تان را بنویسید

     

    دیدگاه

    توسعه