فرهنگ چکیده ای از یک جامعه

۵۵آنلاین :

علی گیلوری

فرهنگ عبارت است از مجموعه ارزش‌هایی که اعضای یک جامعه معین دارند، هنجارهایی که از آن پیروی می‌کنند، برخوردهایی که در جریان حیات اجتماعی با همدیگر داشته و ارزش های عالی ذهنی که به وجود می آورند.در واقع به عنوان مجموعه پیچیده‌ای از دانش‌ها، باورها ،هنرها، قوانین اخلاقیات و عادات و هرچه که فرد به عنوان عضوی از جامعه خویش فرا می گیرد تعریف می شود.

فرهنگ ها همچون مجموعه‌ای از دستاوردهای هنری، فکری و اخلاقی خودنمایی می‌کنند و میراث یک ملت را تشکیل میدهند. فرهنگ تولیدی است و از نسلی به نسل دیگر انتقال پیدا میکند و از تاریخ یک ملت نشأت می‌گیرد همانند فرهنگ ایرانی که طی سده‌های طولانی شکل گرفته و یکی از قدیمی ترین تمدن های جهان می‌باشد ،فرهنگی که به باور همگان یکی از ماندگارترین و اثرگذارترین فرهنگ‌های تاریخ بوده است. قدمت و اصالتش از یک سو و زیبایی های برگرفته از آموزه‌های آسمانی دین اسلام از سوی دیگر میراثی گران بها برای این سرزمین به بار آورده است.

حال با تعریفی که بیان شد فرهنگ دارای چه ویژگی هایی می باشد؛

1.فرهنگ امری اکتسابی است، یعنی فرد بایستی عناصر، مدل ها و انگاره های فرهنگی را بیاموزد و از امور غریزی نیست که با انسانها به دنیا بیاید، بلکه نوزاد انسان از بدو تولد فرهنگ جامعه خود را دریافت می کند.

2.فرهنگ رابطه ای دوجانبه با انسان دارد، یعنی همان گونه که انسان فرهنگ‌ساز است فرهنگ نیز انسان ساز است. انسانی که فرهنگی را می پذیرد در واقع اصول، قوانین و الگوهای چگونه اندیشیدن و چگونه زیستن را از فرهنگ اخذ کرده و با بکارگیری آن به حرکت خود جهتی خاص می بخشد. بنابراین جهت حرکت انسان متناسب با جهت فرهنگی است که پذیرفته است.

3.فرهنگ هر قوم و ملتی اختصاص به خود آنها دارد و از فرهنگ جوامع دیگر قابل تشخیص است هرچند که تشابه هایی نیز با هم دارند اما تفاوت های آن ها باهم چشمگیر است و نیز همچنین نشأت گرفته از تمدن خود آن ملت است.

4.فرهنگ متغیر است و همراه با حرکت و تحول انسان متحول و متغیر می گردد. همچنین قابلیت تراکم داشته و اکثر اوقات در حال افزایش است اما برخی مواقع نیز نه تنها افزایش پیدا نمی‌کند بلکه کاهش پیدا کرده و ممکن است منجر به زوال شود.

5.افراد و گروه‌های مختلف اجتماعی که دارای ویژگی‌های فرهنگی مشابهی هستند و در یک فضای فرهنگی زندگی می کنند با هم یک حوزه فرهنگی را تشکیل می دهند.

6.گرچه فرهنگ از ساختار سیاسی-اقتصادی و خصوصیات اجتماعی یک جامعه نشات گرفته و تأثیر پذیر از عوامل جهانی می باشد ،اما پس از طی کردن مراحلی از تکامل حالت استقلال نسبی پیدا کرده است و بر سایر عناصر حیات اجتماعی از جمله سازمان‌هاو گروه ها تاثیر گذاشته است.

7.عناصر هر فرهنگ مانند؛ هنجارها، معیارها ارزش های اجتماعی و دستاوردهای مادی به صورت مجموعه ای به هم پیوسته هستند و مشابه یک سیستم عمل می کنند.

8.پذیرش و اقتباس از سایر فرهنگ ها، ابداع و نوآوری ، ترقی علوم و پیشرفت تکنولوژی از عوامل موثر بر تحولات فرهنگی محسوب می شوند.

9.فرهنگ جهت دار است، هر فرهنگ نسبت به مسائل و موضوعات مختلف جهت دار است به طوری که نسبت به آن، موضع گیری ،مرزبندی و ارزش گذاری می کنند.

10. فرهنگ درعین‌حال نیازمندی های فردی و اجتماعی انسان را نیز تامین می کند.

فرهنگ به چندین دسته تقسیم می‌شود که هر کدام نشان دهنده بخشی از هویت یک جامعه است؛

1.فرهنگ ملی:فرهنگ ملی فرهنگی است که چندین نسل از یک جامعه در آن مشترک اند مانند: آداب و رسوم یک جامعه که معمولا نسل به نسل انتقال پیدا می کنند. یک جامعه را با فرهنگ ملی آن می‌شناسند ونیز عاملی موثر در تعیین هویت ملت‌ها قلمداد می‌شود.

2.فرهنگ عمومی:فرهنگ عمومی با تغییرات متناسب با شرایط محیطی همراه است و وجوه مشترک زیادی با فرهنگ ملی دارد. به این معنا که فرهنگ عمومی ظهور و نمود فرهنگ ملی در دوره های زمانی کوتاه مدت و تحت تاثیر شرایط زمانی است در واقع شخصیت اجتماعی مردم یک جامعه در فرهنگ عمومی آن ها خلاصه می‌شود. اهداف ،کیفیت و مسیر حرکت به سوی تعالی یا زوال و عقب افتادگی جوامع تحت تاثیر فرهنگ عمومی است، همچنین عموم افراد یک جامعه در فرهنگ عمومی مشترک اند.

3.فرهنگ تخصصی:در هر حرفه و شغلی ضوابط خاص افراد همان شغل وجود دارد که به نوعی به فرهنگ بین آنها تبدیل شده است. مثلا تعهدی که بین پزشکان برای درمان و نجات جان بیماران وجود دارد به این نوع فرهنگ،فرهنگ تخصصی گویند.

4.فرهنگ سازمانی: همچنین به فرهنگی که بین اعضای یک سازمان مشخص مشترک است و روابط بین آنها را تشکیل می دهد فرهنگ سازمانی گویند.

تمامی فرهنگ ها در دو جنبه مثبت و منفی تعریف می شوند. در جوامع امروزی هویت یک ملت و یک کشور را با فرهنگ های مثبت و منفی آن می شناسند.کشورها به دو دسته توسعه یافته و جهان سوم تقسیم می‌شوند، که معمولاً کشورهای توسعه یافته فرهنگی بالاتر، وکشورهای جهان سوم از سطح فرهنگی پایین‌تری برخوردارند.

اما به هر روی هیچ ملتی خالی از فرهنگ های مثبت نیست و هر کشوری به اندازه هویت و تاریخ خود فرهنگ های مثبت دارد برای مثال فرهنگ مهمان نوازی و آداب غذا خوردن

برخی فرهنگ ها در برخی کشورها ویژگی مثبت تلقی می‌شود و در برخی کشورها یک فرهنگ منفی ،برای مثال فرهنگ رانندگی کردن و رعایت قوانین رانندگی که معمولا در کشورهای توسعه یافته یک ویژگی مثبت است، اما در کشورهای جهان سوم یک ضعف فرهنگی محسوب میشود به علت این که مردم آن کشور کمتر آن را رعایت می کنند.

در آخر نیز می‌توان گفت که فرهنگ ها هویتی مهم از یک جامعه را تشکیل می دهند و دولت ها در همه ادوار وظیفه دارند با برنامه‌ریزی صحیح و فرهنگ سازی های مثبت از طریق های مختلف در بین مردم جامعه آنها را هر چه بیشتر به مردمانی با فرهنگ تبدیل کنند و جامعه را نیز به جامعه ای مدرن و با فرهنگ تبدیل سازند.