عملکرد قوانین بین الملل در یمن
| در مورد قوانین بین المللی جنگ مهمترین سوال این است که چه كنوانسيون هايي در رابطه با حقوق بشردوستانه بين المللي در شرایط جنگی وجود دارند ؟
۵۵آنلاین :
معین حافظی زاده
دانشجو و پژوهشگر علوم سیاسی
حوادث داخل یمن حال از یک بحران منطقه ای و خاورمیانه ای خارج و تبدیل به یکی از اصلی ترین مسائل بین المللی حداقل بر روی کاغذ و نه در عمل شده است. اینکه در عمل اتفاق خاصی نیوفتاده بدین معنی که سازمان های بین المللی طرفدار حقوق بشر و در راس آنها سازمان ملل متحد تنها به ارائه گزارشها آن هم به طور ناقص و نادرست بسنده کرده اند.
قوانین بین المللی نیز که در شرایط بحرانی کنونی باید به کمک مردم و غیر نظامیان یمن بیاید نیز، بنا به همان دلیل عدم توجه سازمانهای بین المللی به این بحران مهم، مغفول باقی مانده اند.
در مورد قوانین بین المللی جنگ مهمترین سوال این است که چه كنوانسيون هايي در رابطه با حقوق بشردوستانه بين المللي در شرایط جنگی وجود دارند ؟
موارد زیر اصلی ترین قوانین در شرایط فوق العاده جنگی در صحنه بین الملل هستند که خود مفصلا به هریک از بخشهای گوناگون شرایط جنگی میپردازند:
1ـ كنوانسيون ژنو در مورد بهبود شرايط مجروحين نيروهاي مسلح در ميدان نبرد.
2ـ كنوانسيون لاهه.
3ـ كنوانسيون هاي ژنو در مورد بهبود شرايط مجروحين و بيماران نظامي در صحنه نبرد.
4ـ اصلاح كنوانسيونهاي لاهه.
5ـ كنوانسيونهاي چهارگانه ژنو.
6ـ كنوانسيون ممنوعيت كاربرد سلاح هاي شيميايي و باكتريولوژيك.
7ـ كنوانسيون ممنوعيت يا محدوديت استفاده از سلاح هاي خاص معاهده و پروتكل الحاقي آن.
8ـ كنوانسيون حقوق كودك.
9ـ كنوانسيون منع تكميل ، توليد ، ذخيره و كاربرد سلاح هاي شيميايي.
10ـ كنوانسيون منع استفاده ، ذخيره ، توليد و تجارت مين هاي ضدنفر.
11ـ اساسنامه ديوان بين المللي كيفري.
12ـ پروتكل الحاقي به كنوانسيون حقوق كودك در مورد منع دخالت كودكان در مخاصمات مسلحانه.
در چنين موقعيت هايي نظیر موقعیت کشور یمن، حقوق بشردوستانه به نيروهاي مسلح اعم از منظم و يا غيرمنظم كه در مخاصمه (جنگ) شركت كرده اند ، اختصاص مي يابد و از هر شخص يا گروهي از اشخاص كه در مخاصمه شركت نكرده اند يا مخاصمه را ترك كرده اند از قبيل افراد ذيل حمايت مي كند :
ـ رزمندگان مجروح يا بيمار.
ـ اشخاصي كه در نتيجه جنگ از آزادي خود محروم شده اند .
ـ جمعيت غيرنظامي
ـ پرسنل پزشكي و مذهبي.
چیزی که در یمن به ندرت دیده میشود و اکنون با محاصره این کشور نیز تقریبا به طور کامل قوانین زیر پا گذاشته شده اند. بیشتر کشته شدگان در جنگ یمن مربوط به غیر نظامیان و کودکان و زنان هستند که نقض آشکار قوانین و کنواسیون های بین المللی است.
سازمان ملل میگوید طرفهای درگیر در بحران یمن به احتمال قوی مرتکب نقض قوانین بینالمللی و جنایت جنگی شده و نقض قوانین انسانی و کیفری بینالمللی همچنان ادامه دارد.
این سازمان اخیرا گزارشی را درباره وضعیت حقوق بشر در یمن منتشر کرد که نتیجه کار گروه خبرگان سازمان ملل بود و محدوده زمانی ژوئن ٢٠١٤ تا سپتامبر ٢٠١٨ را در بر میگرفت.
این کارشناسان به این نتیجه رسیدند که "مقامهایی در دولت یمن و ائتلاف، از جمله عربستان سعودی و امارات متحده عربی اقداماتی را انجام دادهاند که ممکن است در مقابل یک دادگاه مستقل و باصلاحیت، جنایت بینالمللی قلمداد شود."
کامل جبوری، رئیس گروه خبرگان بینالمللی و منطقهای سازمان ملل گفت: "شواهد اندکی وجود دارد که طرفین تلاشی برای تقلیل آسیب به غیرنظامیان کرده باشند. من از آنها می خواهم که در این درگیری فراموش شده به عزت انسانی اولویت بدهند."
گزارش همچنین میگوید که بیشتر شهروندانی که مستقیما قربانی شدهاند به دلیل حملات هوایی ائتلاف بوده است. "حملات هوایی مناطق مسکونی، بازارها، مراسم ختم و عروسی، بازداشتگاهها، قایقهای غیر نظامی و حتی تاسیسات پزشکی را هدف قرار داده است."
این گزارش همچنین میگوید محدودیت نقلانتقالات هوایی و دریایی از جمله بسته شدن فرودگاه صنعا و بندرحدیده را میتوان احتمالا جنایت جنگی دانست چرا که دسترسی غیرنظامیان به مواد غذایی و دارو را محدود میکند.
این دسترسی محدودیت نقض آشکار قوانین بین المللی است که سازمان ملل در این گزارش خود صرفا به یک تشکیک بسنده کرده است و عملا میتوان انفعال سازمان ملل را به خوبی دید. اگر بخواهیم به یکی از دلایل این انفعال بپردازیم شاید سخن بانکی مون بتواند دلیل آنرا تا حدود زیادی آشکار نماید:
وی پس از حمله هوایی عربستان این کشور را از لیست سیاه تجاوز نظامی خارج کرد اما زمانی که از او دلیل این کار را پرسیدند پاسخ وی جنجال برانگیز بود:
بانکی مون ضمن عذرخواهی اعلام نمود که اگر عربستان کمکهای مالی خود را قطع کند ما نمیتوانیم دیگر حقوق کارمندان خود را بپردازیم.
با گذر از همه این قوانین ظاهری و عمل نشده در خصوص مهم ترین بحران منطقه ای نگاه به آمار و ارقام تلفات این فاجعه انسانی قابل تامل است.
بر اساس گزارش سازمان ملل متحد، عفو بینالملل، یونیسف و چندین نهاد مستقل بینالمللی دیگر، فقط ١١ میلیون کودک و درمجموع ١٧ میلیون یمنی به کمکهای فوری غذایی نیاز دارند، 2 میلیون کودک از سوءتغذیه مزمن رنجبرده و در وضعیت وخیم قرار دارند، ٨٠٠ هزار نفر به بیماری "وبا" مبتلا شدهاند و براساس گزارش مدیر خاورمیانه و شمال آفریقای یونیسف، برآورد میشود که در هر 10 دقیقه، یک کودک در یمن از بیماریهای قابلپیشگیری جان میدهد. در همین گزارش، مدیر خاورمیانه و شمال آفریقای یونیسف وقتی اذعان میکند که هر ١٠ دقیقه یک کودک یمنی میمیرد، مشخص میشود روزانه 144 کودک فقط به دلیل بیماریهای قابلپیشگیری جان میدهند و این یعنی در سال؛ ٥٢ هزار و ٥٦٠ کودک قربانی میشوند.
این درحالیکه است که آمار تلفات جنگ یمن در گزارشهای سازمان ملل متحد از همان ماههای نخست جنگ تاکنون، بعد از بیش از 3 سال محاصره کامل و جنگ، از ١٠هزار نفر هماکنون به عدد هشت هزار و ٦٠٠ نفر کاهش نیز دادهشده است. درباره بحران یمن که تمامی اطلاعات رسمیای که از طرف ائتلاف به رهبری عربستان بر اساس دروغ بنیان گذاشتهشده و به علت قدرت و دلارهای نفتی این کشور بسیاری از کشورهای بزرگ و نهادهای بینالمللی هم وادار به سکوت شدهاند، تناقضات بزرگی به چشم میخورد.
مرکز حقوقی یمن نیز پس از گذشت ۱۳۰۰ روز از این حملات آمار جدیدی از کشتهشدگان ارائه کرده است. از آغاز حملات عربستان به یمن بیش از 30 هزار غیرنظامی ازجمله زنان و کودکان شهید و زخمی شدهاند. در این گزارش همچنین به فوت دست کم 160 هزار کودک و زخمی و بیماران مزمن به دلیل محاصره و نبود دارو و خدمات پزشکی اشاره شد.
بیشتر کشتهشدگان در جنگ یمن را غیرنظامیان و به ویژه کودکان تشکیل میدهند. به گزارش سازمان «نجات کودکان» تا به امروز حدود ۵ هزار کودک در این جنگ کشته شدهاند. به عبارت دیگر از آغاز جنگ در سال ۲۰۱۵ به طور میانگین روزانه ۵ کودک در جنگ یمن جان خود را از دست دادهاند.
کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد میگوید بیشتر قربانیان یمنی در حمله نیروهای ائتلاف به رهبری عربستان سعودی جان خود را از دست دادهاند، در حالی که قربانیان حملات حوثیها بیشتر از میان غیرنظامیان بودهاند زیرا آنها در حمله به تعز، سومین شهر بزرگ یمن، سبب مرگ بسیاری از افراد غیرنظامی شدند.
همچنین به گزارش دفتر هماهنگی سازمان ملل برای امور بشردوستانه تا کنون حدود ۳ میلیون شهروند جنگزده یمنی از خانه و کاشانه خود آواره شده و به نقاط دیگر در درون کشور کوچ کرده و حدود ۲۸۰ هزار نفر دیگر نیز به کشورهای خارجی از جمله جیبوتی و سومالی پناهنده شدهاند.
سازمانهای خیریه برای فعالیت در یمن و رساندن غذا، دارو و نیازهای اولیه به شهروندان این کشور جنگزده با دشواریهای زیادی روبرو هستند.
منبع : 55 آنلاین
دیدگاه تان را بنویسید