لرزه معدن بر پيكر بهرامگور
| پارك ملي بهرامگور، يكي از غنيترين بانكهاي ژن جانوري و گياهي كشور و تنها زيستگاه گورخر ايراني است
۵۵آنلاین :
استقرار صنايع آببري همچون كارخانههاي سيمان، فولاد و صنايع وابسته به فولاد، موجب تنشهاي آبي و زيست محيطي براي حياتوحش اين منطقه شده است
وزارت صنعت ، معدن و تجارت درنظر دارد، مواد اوليه اين صنايع را از معادن پارك ملي بهرامگور تامين كند
منطقه حفاظت شده بهرام گور به عنوان سدي در مقابل ورود اقلیم کویر به استان است و با از بین رفتن منطقه، کویر به استان وارد خواهد شد
در صورت تردد خودروهای راهسازی و انسان به طور حتم باید منتظر مرگ گونه های منطقه بود
دولت روحاني با شعار حفاظت از محيط زيست روي كار آمد اما با رويهاي كه در پيش گرفته است ميتواند عنوان ضدمحيطزيستترين دولت را از آن خود كند. سخنان و تصميمات برخي وزراي دولت، همچون تيشهاي به ريشه محيط زيست كشور است؛تصميماتي از جنس تصميماتي كه در دولتهاي نهم و دهم گرفته شد. تصميماتي مقطعي و بخشي، نه ملي؛ پروژههايي كه باهدف حل مشكلات يك شهر اجرا ميشد اما درنهايت نهتنها مشكلات آن شهر مرتفع نميشد بلكه بحران زيست محيطي نيز به مشكلات مردم آن شهر و در آخر به مشكلات كشور اضافه ميشد.
براي پروژههاي مخربياي كه توسعه ناپايدار را درپي دارند، يكي پس از ديگري مجوز صادر ميشود. در چند سال اخير سازمان حفاظت محيط زيست بارها با پروژههاي ضدمحيطزيستي مخالفت كرده است اما دولت روحاني بهنظر ميرسد با انتخاب عيسي كلانتري بهعنوان رييس سازمان حفاظت محيطزيست، مسير صدور مجوز را هموارتر كرده است. يكي از پروژههاي جنجالي سالهاي اخير، بحث معدنكاوي در پارك ملي بهرام گور است.
بانك ژني بهنام پارك بهرام گور
پارك ملي بهرامگور، يكي از غنيترين بانكهاي ژن جانوري و گياهي كشور و تنها زيستگاه گورخر ايراني است. در چند سال اخير استقرار صنايع آببري همچون كارخانههاي سيمان، فولاد و صنايع وابسته به فولاد موجب تنشهاي آبي و زيست محيطي براي حياتوحش اين منطقه شده است اما مساله به اينجا ختم نميشود؛ چراكه وزارت صنعت و معدن و تجارت درنظر دارد مواد اوليه اين صنايع را از معادن پارك ملي بهرامگور تامين كند.
در دولت يازدهم سازمان حفاظت محيطزيست در برابر اين خواسته مقاومت كرده و مجوزي براي آن صادر نكرده است. منطقه حفاظت شده بهرام گور در شرق استان فارس و شمال شرقی شهرستان نی ریز قرار دارد. وسعت این منطقه ۴۸۰ هزار هکتار و دارای آب و هوای گرم و خشک است. این محدوده از سال ۵۱ با عنوان منطقه حفاظت شده «بهرام گور» تحت مدیریت اداره کل حفاظت محیط زیست فارس قرار گرفته است. منطقه حفاظت شده بهرام گور تنها منطقهای در کشور به شمار می رود که جمعیت قابل ملاحظه و پویایی از گورخر ایرانی را در خود جای داده است.حضور گونههاي ديگري نظیر کاراکال، زاغ بور، هوبره، جبیر و... ارزش اکولوژیکی این زیستگاه پهناور را دو چندان میکند.
چشم صنعت به پارك ملي
در چند سال گذشته وزراي صنعت، معدن و تجارت، اصرار بسياري بر واگذاري معادن در منطقه بهرام گور داشتهاند. بهرام گور يكي از بزرگترين پارك مليهاي ايران است كه شاخصترين گونههاي جانوري و گياهي در معرض خطر در آن زيست ميكنند.
انرژي بسياري براي حفظ و احياي گونه گورخر ايراني در اين پارك ملي صرف شده است و درچند سال اخير شاهد رشد و تكثير گورخر ايراني در پارك بهرام گور بودهايم.
براساس آمار، معادن بسياري درشهرستان نيريز، منطقه پارك ملي بهرام گور و قطرويه وجود دارد. برخي معادن حتي تا حاشيه درياچه بختگان نيز پيش رفتهاند و مشكلات زيست محيطي را براي اين درياچه بهوجود آوردهاند.
پارك ملي بهرام گور تاچند سال گذشته دستنخورده و بكر باقي مانده بود اما صدورمجوز براي دو كارخانه سيمان، كارخانه فولاد، كارخانه وابسته به صنايع فولاد و كارخانه كنسانتره،محيطزيست و حيات وحش اين پارك را با بحرانهاي بسياري مواجه كرده است. نكته قابل توجه اينجاست؛ درحالي كه فارس با بحران آبي و خشكسالي دست و پنجه نرم ميكند، صنايع آببر در اين استان توسعه يافته و هر روز نيز بر تعداد آنها افزوده ميشود.
اين توسعه ناپايدار پيامدي جز خشك شدن درياچه بختگان و افت آب در سفرههاي زيرزميني حتي تا 400 متر براي استان فارس بهدنبال داشته است.
نگراني و دغدغه اصلي اين است كه با برداشت بيرويه آب از سفرههاي زيرزميني، چشمههاي منطقه بهرامگور خشك شوند. علاوهبر برداشت آب، اين صنايع آلايندگيهاي زيست محيطي ديگري مانند آلودگي هوا، آب و خاك نيز دارند.
آلايندهها بيخ گوش بهرام گور
شواهد حاكي از آن است كه پكيج آلاينده محيطزيست در پارك ملي بهرامگور براي تامين مواد اوليه اين صنايع از معادن اين پارك احداث شده و تمامي اين اقدامات هدفمند بوده است. تمامي اين صنايع آببر و آلاينده به اميد برداشت از معادن پارك ملي بهرامگور در اين منطقه مستقر شدهاند.
معدن كاوي در پارك ملي
بهتازگي برخی دوستداران محیطزیست و فعالان این بخش از صدور مجوز برای معدن کاوی در این منطقه خبر دادهاند. علی اکبر کاظمینی، دبیر موسسه زیست محیطی ۱۳ فروردین در این رابطه به مهر گفته است: « گونههای بسیار مهم گورخر آسیایی، زاغ بور، هوبره و... در منطقه حفاظت شده بهرام به دلیل دخالتهای انسانی در اکوسیستم و عدم رعایت اصول اکولوژی در معرض خطر قرار دارند اما با این وجود این منطقه یکی از زیستگاههای مهم گورخر به شمار میرود.شرایط منطقه بهرام گور به سمتی در حال پیش رفتن است که گورخر ایرانی و زاغ بور به علت دخالت های انسانی در معرض جدی انقراض قرار دارند.
یکی از مهمترین چالشها در مناطق چهارگانه کشور بهرهبرداری از معادن و جادههای دسترسی به این معادن است که باعث تخریب زیستگاهها و شکنندگی اکوسیستم میشود و این ناپایداری اکوسیستم از بین رفتن گونههای گیاهی و جانوری را در پی دارد».
گورخر ايراني در خطر
او پیرامون پیامدهای دخالت در زیستگاهها گفت:« نخستين پیامد این مساله تاثیر روی رفتارهای مختلف جانوران به خصوص رفتارهای جنسی آنهاست و این بزرگترین ضربه به جمعیت گونهها و روند کاهش آنها محسوب میشود.در حال حاضر تعداد قابل توجهی گورخر که از گونههای مهمي به شمار میروند در این منطقه زندگی میکنند؛ از این رو در صورت فعالیت معدن بهطورحتم منطقه با مشکلات بسياری روبهرو میشود. آسیبهای بهرهبرداری از معدن در مناطق حفاظت شده فقط به حیات وحش مربوط نمیشود بلکه گونههای گیاهی نیز با مشکل و آسیبهایی روبهرو خواهند بود.
در حال حاضر منطقه حفاظت شده بهرام گور بهعنوان سدي در مقابل ورود اقلیم کویر به استان فارس است زیرا در مرز کویر سیرجان با استان قرار دارد و به طور حتم با از بین رفتن منطقه، کویر به استان وارد خواهد شد».
بيابانزايي در فارس
کاظمینی با اشاره به اینکه برخی شنیدهها حکایت از صدور مجوز معدن در دو پهنه بهرام گور دارد، گفت: « این منطقه از نظر راهبردي دارای اهمیت بسياری است زیرا تمامی راههای ورود کویر به استان فارس را بسته است.شروع فعالیت معدن در این منطقه باعث بیابانزایی میشود. با توجه به میزان بسیار کم بارش در استان فارس، به طور حتم این منطقه از ورود کویر به استان جلوگیری میکند اما در صورت فعالیت معدن در بهرام گور باید منتظر ورود کویر از شرق به غرب و مرکز استان فارس بود.به دلیل خشکسالی و بارش بسیار کم، این منطقه بسیار آسیب پذیر است؛ از این رو نباید با این فعالیتها باعث از بین رفتن منطقه شویم، به گونه ای که در آینده فقط اسمی از بهرام گور در کتابها باشد».
کاظمینی با اشاره به اینکه در پهنه شمال و شمال شرق این منطقه اجازه فعالیت معدن میدهند، گفت: «این دو پهنه از پهنه های بسیار امن منطقه بهرام گور است و نباید با فعالیت معدن و تردد خودروها باعث ایجاد استرس برای گونهها شد.در صورت تردد خودروهای راهسازی و انسان به طورحتم باید منتظر مرگ گونههای منطقه بود.
زمانی که با خشکسالی و کمبود آب در کشور روبهرو هستیم به جای حمایت و حفاظت از محیطزیست، خودمان در نابودي آن نقش داریم».
داستان معدن و پارك ملي
داستان طمع صنايع به پارك ملي بهرام گور، مخصوص امروز نيست بلكه سالهاست كه مسئولان چشم طمع به اين بانك ارزشمند ژن دارند. شايد مشهورترين نمونه آن، سخنان جنجالي نعمتزاده، وزير پيشين صنعت، معدن و تجارت باشد. او درباره پارك ملي بهرام گور و صدور مجوز معدنكاوي در آن پارك گفته بود:« یکی از مناطقی که از نظر آهن و مس ارزشمند است، منطقه بهرام گور است که سازمان حفاظت محیطزیست روی آن دست گذاشته و اجازه معدنکاوی نمیدهد. من خودم رفتم و آنجا را دیدم. یک بیابان است که حالا در گوشهای چهار تا گورخر نيز وجود دارند. میگوییم اینجا را به معدنکار بدهید. معدنکار، گورخرها را نيز تکثیر میکند تا جایی که کشور پر از گورخر شود اما سازمان حفاظت محیطزیست مخالفت میکند. در هیچ جای دنیا اینگونه نیست كه فعالیت معدنی به دليل حفاظت از محیط زیست انجام نشود. سازمان حفاظت محیطزیست به علت عبور چهار گورخر روی معدن «بهرام گور» دست گذاشته و اجازه کار در آنجا را نمیدهد».
نعمتزاده درحالي چهار گورخر را مزاحم و مانع رونق اقتصادي منطقه و كشور ميداند و به پارك ملي بهرام گور بهعنوان ذخيرگاه آهن و مس كشور نگاه ميكند كه اين پارك ملي يكي از بانكهاي ژن كشور در گونههاي گياهي و جانوري محسوب ميشود و اين مساله ارزش و اهميت آن را صدچندان ميكند.
نگران تكرار سرنوشت پلنگ مازندران
تخریب و بههم ریختگی زیستگاه و ناامن شدن پناهگاههای حیات وحش، ریشه در عوامل گوناگونی دارد. توسعه صنایع، معدنکاوی و سایر طرحهای زیربنایی در زیستگاههای طبیعی کشور تغییراتی را بهوجود آورده و حياتوحش آن را تحت تاثير قرار داده است. انقراض بسياري گونههاي جانوري ايران مانند پلنگ مازندران، شير ايراني و ... در اثر همين استقرار صنايع و تخريب زيستگاه رخ داده است. گورخر ايراني سمبل كشور است كه با زحمات بسياري از انقراض نجات يافته و تعداد اينگونه موارد درحال افزايش است. هرگونه فعاليت معدني ميتواند در اين منطقه ايجاد تنش كرده و خسارات جبرانناپذيري را به حياتوحش كشور وارد كند. مسئولان نبايد يك بانك ژن ارزشمند را فداي معادن كنند.
منبع : ارمان
دیدگاه تان را بنویسید