آیا دولت ایران می تواند از ظرفیت سمنها برای حمایت بهتر استفاده کند؟
| سازمان بهزیستی کشور از مهمترین نهادهای حمایتی دولتی در ایران است که از طریق بودجه عمومی به افراد معلول و محروم جامعه کمک می کند.
۵۵آنلاین :
55 آنلاین:
سازمان بهزیستی کشور از مهمترین نهادهای حمایتی دولتی در ایران است که از طریق بودجه عمومی به افراد معلول و محروم جامعه کمک می کند. پس از پیروزی انقلاب و توجه بیشتر به موضوع بهزیستی افراد جامعه، سازمان بهزیستی کشور از ادغام سازمانهای خیریه و حمایتی که در این بخش فعالیت میکردند آغاز به کار کرد. بخشی از جامعه از جمله خانوادههای بی سرپرست يا بدسرپرست، سالمندان، معلولان، خانوار فقیر و مستمند، معتادان، کودکان و زنان فاقد خانواده از بهبود شرایط زندگی خود ناتوان هستند و نیاز به کمکهای ویژه دارند. این گروه به صورت خواسته یا ناخواسته از حداقل امکانات رفاهی و زیستی محروم بوده و قادر به تامین مناسب معاش خود نیستند هدف سازمان بهزیستی ارائه خدمات و حمایتهای غیربیمهای با حفظ ارزشها وکرامات انسانی و تکیه بر مشارکتهای مردمی است.
توجه به خطوط اصلی سیاستهای راهبردی سازمان بهزیستی که محور عمده آنها توانمندسازی گروههای هدف تحقق برابرسازی فرصتها فعالیتهای پیشگیرانه جهت جلوگیری از افزایش جمعیت گروههای هدف ارتقای کیفیت زندگی آحاد افراد جامعه گسترش خدمات مشاورهای و آموزشی و گسترش فرهنگ خیرخواهی و انجام کارهای داوطلبانه تر است جهت داشتن قضاوت بر توفیق یا عدم توفیق سیاستها ضروری است.
در کشورهای مختلف اینکه دولت به تنهایی مسوول فراهم کردن شرایط بهزیستی بهتر برای آحاد جامعه است یا سازمانهای مردم نهاد عمده مسوولیت را برعهده دارند، متفاوت است. تعریف و نحوه همکاری بین این دو نهاد و کارایی نهادهای مردمی در مساله کاهش فقر و بهبود وضعیت جامعه در این میان نقش مهمی را بازی میکند. این موضوع که دولتها فضای کاری مثبت و موثری را برای فعالیت سمنها فراهم می کنند تا بتوانند سریع تر و کاراتر به اهدافشان برسند و نیز میزان درجه همراستایی و همکاری این دو جبهه در میزان اثربخشی اقدامات موثر است. این همراستایی و همکاری با توجه به پارامترهایی از قبیل ماهیت و کیفیت حکمرانی کشورها چارچوبهای قانونی سیاستهای مالیاتی و حمایتهای رسمی و قانونی ازسمنها در سایر کشورها تعیین میشود. مطالعات زیادی در زمینه نقش مهم سمنها در حرکت کشورها در مسیر توسعه یافتگی انجام شده و دلایل سه گانه زیر جهت تاکید بر صحت ادعای فوق عموما مطرح شدهاند. ابتدا اینکه سهم سمنها به لحاظ مالی در کمکهای انجام شده در کشورهای مورد مطالعه بالا بوده است. از سوی دیگر سامانه توانایی بالاتری در انجام برخی کارها از جمله دسترسی به افراد فقیر کار در محیطهای سخت و غیرقابل دسترسی نوآوری و سایر اقداماتی که انجام آنها برای سازمانهای رسمی غیرممکن یا سخت است دارند. همچنین امکان مشارکت و همکاری افراد فقیر برای یافتن و کمک به افراد فقیرتر وجود دارد. متاسفانه در این بخش در ایران شاهد پیشرفتهای چشمگیری نبودهایم. سازمان تامین اجتماعی نه تنها موفق به استفاده از پتانسیل موجود در سطح جامعه نبوده بلکه متاسفانه در بسیاری از موارد در مسیر فعالیت سمنها مشکلاتی دیده میشود.
سادهترین مثالی که میتوان برشمرد این است که هنوز اطلاعات سازماندهی شده و منظمی از فعالیتهای سمنهای موجود در دسترس نیست و افراد خیرخواهی که به صورت داوطلبانه بخواهند به همکاری باسمنها بپردازند سردرگم هستند. در سایر کشورها اعتقاد بر این است که سمنها به علت شناسایی دقیقتر و به علت توانایی برقراری ارتباط بهتر با گروههای هدف میتوانند بسیار موثر باشند. تجربه طولانی کار در محیطهای اجتماعی مشابه یکی از مزایای سمنهای اجتماعی است که سبب میشود به صورت مشخصی از نیازها آگاهی داشته و راه حلها را بدانند شبکه اجتماعی سمنها و معرفی آنها در سایر کشورها سهل و شفاف و در دسترسی بوده و افراد به راحتی میتوانند با توجه به هدفهای فردی خود، مسیر انجام کمکهای خود را بیابند. بدین ترتیب انتخابهای زیادی پیش روی افراد خیر بوده و میتوانند از صحت و سلامت خرج کردن کمکهایشان مطمئن تر باشند. با وجود شبکه اطلاعرسانی عمومی حتی مکان هدایت کمک از طرف اهداکنندگان و خیران خارج از کشور نیز به راحتی فراهم میشود و شبکه سمنها میتوانند به عنوان بازوی نظام بهزیستی کشور عمل کنند. وضعیت کنونی نظام بهزیستی تقریبا مستقل از سامانها اداره شده و گاه تقابل قانونی با عملکرد سمنها نیز دیده میشود. این تقابل ها سبب کاهش انگیزه و توانایی اثرگذاری سمنها در روند پروسه توسعه کشور میشود. محدودیت منابع سازمان بهزیستی گسترش تعداد پروندههای تشکیل شده و عدم توانایی پاسخگویی به نیازهای مراجعه کنندگان سبب ایجاد محیط نارضایتی دوگانه در سازمان شده است. از طرفی مراجعه کنندگان درخواستهای منطقی یا غیرمنطقی خود را بیپاسخ میبینند. از طرفی کارمندان ادارات مربوطه تحت فشارهای غیرمنطقی از سوی مراجعه کنندگان هستند. در حالی که با کمکهای موثر سمنها میتوان به هر دو گروه فوق کمکهای مفیدی کرد. البته نکتهای که باید به آن توجه کرد این است که در صورتی که هفته و سمنها یکی باشند میتوان کمک موثر سازمانهای مرد عهده گرفت.
البته باید به نوع رابطه سمنها و نهادهای دولتی هم توجه کرد. سمن جایگزین خدمات و سرویسهای ارائه شده عمومی نمیتوانند باشند و نقش تسهیلگر و کمک کننده را باید بر عهده بگیرند. با یاری سمنها کمک رسانی به برخی گروههای هدف راحت تر بوده و برای پرکردن فاصله بین اقشار آسیب پذیر و نهادهای دولتی موثر عمل میکنند. البته موانعی بر سر راه ایجاد یک رابطه سالم بین این دو نهاد وجود دارد که می توان به صورت خلاصه به موارد زیر اشاره کرد.
تعارض اهداف سمنها با اهداف دولتها ترجیح سمنها به استقلال در کار وجدایی از دخالت دولتها فشارهای مستقیم از طرف خیرین به سمنها که سبب کاهش کارایی آنها میشود و حساسیت دولتها به سامانهای که از طریق کمکهای خارج از کشور اداره میشوند و نفوذی خواندن آنها و به صورت خلاصه نکات کلیدی جهت ارائه نتیجه کلی در مورد اینکه در چه شرایطی دولتها از پتانسیل مفید سمنها برخوردار میشوند. در حکمرانی خوب، چارچوب قانونی مناسب، وجود روحیه مثبت همکاری و هم راستایی دو نهاد و حمایتهای رسمی از سمنها میتوان یافت.
انجام کارهای داوطلبانه فردی به صورت نظام یافته و مشخص نیز یکی دیگر از ابزارهای کمکی برای دولتهاست. مطالعات زیادی در کشورهای OECD انجام شده که نشان میدهد، کارهای داوطلبانه اثرگذاری بیشتر و گستردهتری در تامین خدمات و سرویسهای مورد نیاز در بسیاری موارد از جمله دسترسی بدون تبعیض افراد به خدمات رفاهی کمک به سالمندان و معلولان کاهش آسیبهای زیست محیطی و دارد. پتانسیل انجام کارهای داوطلبانه متاسفانه به صورت رسمی در ایران مورد برنامه ریزی و استفاده قرار نمیگیرد. از جمله مطالبی که در مورد سازمان بهزیستی باید به آن توجه ویژه کرد، وضعیت مرکزی است که به بخش خصوصی واگذار شدهاند. طبق دستورالعمل اجرایی نحوه واگذاری تصدی خدمات کشور مصوب مجلس شورای اسلامی در سال ۸۸ دستورالعمل اجرایی واگذاری بخشهایی از سازمان بهزیستی به بخش خصوصی ابلاغ شده است. هدف از این واگذاری ها کاهش تصدیهای دولت، کاهش تدریجی اعتبارات هزینهای بهبود، ارائه خدمات به گروههای هدف، افزایش مشارکت، افزایش اشتغال و کارآفرینی در بخش غیردولتی بوده است. تصدیهای قابل واگذاری از این طریق عبارتند از: مهدهای کودکان، مراکز نگهداری شبانهروزی کودکان بی سرپرست و خیابانی، کلینیک و اورژانس مددکاری اجتماعی، مراکز خدمات مشاوره اجتماعی، مراکز خرفه آموزی، مراکز نگهداری سالمندان ساماندهی بیماران مزمن روانی و دو نکته مهم و اساسی در خصوصیسازی در سطح کلان سودآوری و بهبود کیفیت است. این اهداف اقتصادی در کنار اهداف اجتماعی و کمکهای خیرخواهانه باید جهت درست حرکت کردن موتور بهزیستی، از سوی تصمیمسازان مد نظر قرار بگیرند. دولت از دوره میتواند امکانات ارتقای خدمات ارائه شده به گروههای هدف را بهتر فراهم کند. به این صورت که تعریف سیستمهای دقیق و شفاف نظارتی بر سازمانهای واگذار شده صورت گیرد و پرداختهای نظاممند و مرتب به این سازمانها و نهادها در دستور کار باشد. با توجه به تجربه موفق سایر کشورها پیشنهاد میشود از ظرفیت بالقوه سمن او کمکهای داوطلبانه به صورت سازماندهی شده و یافتهتر استفاده شود. سازمانهای مردمنهاد با توجه به کمبود منابع کنونی میتوانند برای ارتقای وضعیت رفاه اجتماعی نقش بزرگی را داشته باشند. یکی از راههای کاهش هزینههای عمومی دولت استفاده موثر تفسیل کمکهای سازمانهای غیردولتی و سمنهاست. در دنیا از ؟؟؟ تنها برای فقرزدایی و بالابردن سطح آموزشی افراد کمک گرفته شده بلکه در بسیاری موارد حتی برای ترویج فرهنگی و بهبود طرز تفکر رفتار جامعه نیز استفاده شده است. این مثال دامنه گسترده عملکرد مایاها و موفقیت آنها را در جوامع دیگر نشان می دهد و ایران چارهای جز پیوستن به رودخانه جهانی ندارد .
منبع: مجله تجارت فردا
منبع : ۵۵آنلاین
دیدگاه تان را بنویسید