كارورزان امروز ؛ بيكاران فردا
| طرحهاي دولت براي رفع بيكاري با تكيه بر طرح كارورزي بررسي شد
۵۵آنلاین :
محبوبه محمدي/ فاطمه گنج كريميدولت تدبيرو اميد براي رهايي از رنج بيكاري در كشور تاكنون به طرحهاي مختلفي پناه برده است كه به عقيده برخي هيچ كدام توانايي از پاي درآوردن غول بيكاري را ندارد و شايد همچون يك مُسكن در مدت زمان كوتاهي افاقه كند و پس از آن همچنان مشكل ريشهاي در حد و اندازه خود باقي بماند. حالا امتحان طرحهاي مختلف از سوي دولت در زمينه اشتغالزايي به تعبیر فعالان حوزه اقتصاد، نشاندهنده نوعي سردرگمی دولت در رفع بحران بيكاري است. تاكنون دولت با طرحها و پروژههايي همچون«تکاپو»، «حركت» ، «توسعه مشاغل خانگي ومحلي»، «رشد اشتغال فراگیر، هر روستا یک محصول، هر خانه یک کارخانه»، «حمایت از مشاغل خرد» و «اشتغال ضد فقر»، «طرح مشاغل عمومی» و «كاج» تلاش کرد تا نرخ بیکاری را کاهش دهد اما از آنجایی که هیچ کدام از این طرح ها با پشتوانه قوی تهیه نشده بود، دولت نتوانست از حجم سهمیلیون بیکار بکاهد. البته دو طرح اول با شکست مواجه شدند و حال طرح سوم در حال اجرا شدن است. اما کارشناسان امیدی به طرح سوم ندارند و آن را شکستخورده میدانند؛ اگرچه اين طرح هنوز به شكل واقعي كليد نخورده و با كساني كه نام خود را درون سامانه به ثبت رساندهاند، هيچ تماس يا اطلاعي صورت نگرفته است. آغاز يك طرح پردردسر موج انتقادات در خصوص عدم پيروزي دولت تدبير و اميد براي كاهش بيكاري در دور دوم رياست جمهوري روحاني افزايش يافت. در دوره اول کارخانههای بسياری مانند ارج، داروگر ، قندورامین، لوازم برقی پارس و... تعطیل شدند و این تعطیلیهاي بی سابقه و بیکاری چشمگير كارگران، اگرچه آثار و پيامدهاي دولتهاي قبل نيز بوده است اما در اين دوره رکورد زد. در اين ميان به دليل حجم زياد انتقادات و بحراني كه هر روز بزرگتر ميشد، حسن روحاني پيش از انتخابات در صحبتهاي خود از طرح كارورزي به عنوان نخستين برنامه دولت دوازدهم نام برد و گفت: با طرح کارورزی برنامه ویژهای برای اشتغال جوانان داریم که طبق آن برای جوانان فارغ التحصیلی که مهارت کافی ندارند، کارگاههای مهارتی ایجاد و تا یک سال به آنان یک سوم دستمزد به عنوان کمک آموزشی پرداخت میکنیم. او همچنين گفته بود: ما برنامه ویژه ای را برای تحرک اشتغال داریم که یکی از آنها برنامه کارورزی است که بهمن سال گذشته در شورای عالی اشتغال به تصویب رسید و بعد از آنکه در چند استان به شکل آزمایشی اجرا شد، اکنون آماده اجراست که طبق آن برای جوانان فارغ التحصیلی که مهارت کافی ندارند، کارگاههای مهارتی ایجاد میكنیم و بخش فنی و حرفهای را تقویت خواهیم کرد. در اواخر دولت یازدهم نيز وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی تصمیم به اجراسازی سامانه کارورزی گرفت. بازخورد این اتفاق، سیل عظیمی از اظهارنظرها را از سوی منتقدان دولت در پی داشت. آنها معتقد بودند که این اقدام، حرکتي عجولانه و در راستای تبلیغات دولت است. از سوی دیگر بسیاری طرفداران دولت قبل و یاران احمدی نژاد، این طرح را از آنِ دولت دهم دانستند و میگفتند که این طرح در اواخر دولت دهم مطرح شده اما به اجرا نرسیده بود و روحانی از این طرح و ایده به نفع خود بهرهبرداری کردهاست. در حال حاضر با وجود افزايش حجم عظيمي از بيكاران هنوز طرح كاج به شكل اساسي اجرايي نشده است. چند و چون كاج در طرح کاج که مخفف «کارورزی برای اشتغال جوانان» بوده،بیشتر بر کارآموزی جوانان تکیه شده است. اين طرح كه با راهاندازی سامانه كارورزی در دستور كار دولت قرار گرفت، براساس آن فارغالتحصیلان دانشگاهی بیكار میتوانند پس از احراز شرایط تعیین شده، بهعنوان كارورز، بهمدت ۶ ماه تا یك سال با حقوق ماهانه 310هزارتومان در بنگاههای پذیرنده مشغول بهكار شوند و پس از پایان دوره كارورزی و قبولی در آزمون، بهكار خود در آن بنگاه ادامه دهند. اما مساله و موضوع اصلي در رابطه با اين طرح، مرحله آخر آن يعني معرفي اشخاص به بازار كار است. به عقيده بسياري كارشناسان حوزه كار و اشتغال از آنجايي كه تعداد بسياري از متقاضيان حوزه كار در اين سامانه نام نويسي ميكنند، بنابراين به نظر نميرسد دولت بتواند تمام كارورزان را به كار بگمارد و اشتغال پايداري را از طريق اين طرح رقم بزند زيرا در ابتدا بايد زمينه حضور اشخاص در بنگاههاي توليدي و مشاغل مختلف و متفاوت فراهم شود تا اين طرح با موفقيت روبهرو شود. طرح هاي سركاري براي كاهش بيكاري طبق قانون پنج ساله برنامه ششم توسعه، دولت مکلف شد تا سالانه برای970هزارنفر شغل ایجاد کند و طرح کارورزی از سوی وزارت کار اجرایی شد تا ۹۷۰ هزار نفر شاغل شوند اما برخی میگویند ۶ ماه منتظر نشستهاند و تماسی با آنها گرفته نشده یا اینکه بعد از رفتن به واحد پذیرنده به بهانههای مختلف اخراج شدهاند. بررسی چشمانداز عرضه نیروی کار یا همان متقاضیان شغل، حاکی از آن است که در چهار سال آینده سالانه 900 هزار نفر دانشجو از دانشگاه فارغ التحصیل میشوند که از این تعداد بیش از 650 هزار نفر متقاضی شغل خواهند بود. برای پاسخ به نیاز اشتغال جامعه، دولت معتقد بود با احتساب اینکه در برنامه ششم توسعه (از سال 96 تا 1400) نرخ بیکاری فعلی ثابت بماند، هر سال به اشتغالزایی برای 750 هزار نفر نیاز است اما در صورتی که دولت در نظر داشته باشد نرخ بیکاری را به هفت درصد (هدف محقق نشده در برنامه پنجم توسعه) برساند، نیازمند ایجاد اشتغال برای 950 هزار نفر در سال است. سردرگمی دولت در اشتغالزایی طرحهای جدید دولت در زمینه اشتغالزایی به تعبیر فعالان حوزه اقتصاد، نشاندهنده سردرگمی دولت در حوزه اشتغالزایی است. دولت برای حل معضل بیکاری، تصمیمات و برنامههای مختلفی را اجرایی کرده که هیچکدام نتوانسته راهگشای معضل امروز کشور باشد. چندسال است که طرحها و برنامههای تازهای برای اشتغالزایی ارائه میشود اما ریشه اصلی مشکلات اشتغال جای دیگری است. به اذعان فعالان حوزه کار و اشتغال، تا زمانی که قانون کار اصلاح و تصویب نشود و برنامه مصوب اصلی کار مشخص و شفاف به ثبت نرسد، نمیتوان انتظار داشت که برنامههای متفاوت و جدید به اهداف اقتصادی کشور جامه عمل بپوشانند. سوالی که در این میان مطرح میشود، این است که در حالیکه مصوبات قانون کار یک جانبه و به نفع کارفرمایان است چگونه میتوان با طرحها و برنامههای جدید، جامعه کارگران را امیدوار کرد؟ از طرفي چند درصد از کارورزان و مشمولان این طرح در آینده به فعالیتی که آموزش دیدهاند، مشغول خواهند شد؟ طرح کارورزی در برخی کشورهای جهان پیاده شده است اما در ایران، این پروژه حالا در ابتدای راه قرار دارد و مشخص نیست آزمون و خطای آن، چه هزینهای برای جوانان جویای کار و فارغ التحصیلان درپی داشته باشد و زمانی را که کارورزان برای این فعالیت صرف میکنند، در آینده برای آنها منفعتی خواهد داشت یا خیر؟ به همیندليل گلایه کارشناسان از آینده این طرح و بلاتکلیفی کارورزان است زیرا مشخص نیست بالاخره کارفرما آنان را استخدام خواهد کرد یا عمر خودشان را در ازای مدتی معین به ماهی ۳۰۰ هزار تومان تلف خواهند کرد؟ از دولت اصرار، از كارشناسان انكار در حال حاضر دولت امیدوار است با اجرای طرح کارورزی آمار بیکاری را حداقل تا ۱۵۰ هزار نفر کاهش دهد اما به نظر میرسد این طرح نیز نتواند جوابگوی بیکاران تحصیلکرده ای باشد که امید خود را به ورود به بازار کار با تدابیر دولت بستهاند. بنابراین در شرایطی که دولت، کارورزان را 6 ماه در واحدهای صنعتی به کار میگیرد و تنها ۳۱۰هزار تومان در ماه به آنان حقوق ميدهد تا شاید پس از آن کارفرما تمایلی به استخدام آنان داشته باشد، بيشتر فارغ التحصیلان این طرح را از ابتدا ناموفق میدانند و تاکید دارند تضمینی برای استخدام آنان پس از مدت مذکور در نظر گرفته نشده و این احتمال قوت دارد که کارفرما پس از استفاده رایگان از خدمات فارغ التحصیلان از استخدام آنان امتناع کنند. مسالهاي که بارها مورد تاکید کارشناسان قرار گرفته است. با این حال دولت همچنان بر طرح خود پافشاری دارد و باید دید طرحی كه از تیر آغاز شده و تا آذر به پایان میرسد، چه نتایجی به بار خواهد آورد. از سوي ديگر به گفته كارشناسان طرح کارورزی، جوانان بیکار را شاغل نخواهد کرد بلکه تنها به آنها مهارتهای لازم را میآموزدو فضای کار را برای آنان مهیا نخواهد کرد. بیکاران جویای شغل باید پس از سپری کردن دوران آموزش کارورزی، شغل مورد نظر خود را جستوجو کنند. بازار كار كارورزان كجاست؟ به اعتقاد برخي، دولت به جاي اينكه صدها طرح براي ريشه كن كردن بيكاري در كشور كليد بزند، باید انرژی خود را در مسائل ريشهاي و زيرساختي به کار ببرد تا مشكل بيكاري را به صورت بلندمدت از بين ببرد. « طرح کارورزی» دولت زمانی موثر است که بازار ظرفیت جذب داشته باشد. در شرایطی که بازار ظرفیت جذب ندارد به کارگیری کارآموز به چه دردی میخورد؟ میتوان گفت طرح کارورزی طرحی نیست که به یکباره آمار بیکاري را به حداقل برساند. انباشت بيكاري آذر 94 بود كه صحبت از طرح جديدي به نام طرح كارورزي در دولت روحاني مطرح شد. اگرچه اين طرح به عنوان مُسكني براي درمان بيكاري در كشور به حساب ميآيد اما از زمان مطرح شدن تاكنون مورد انتقادات فراواني قرار گرفته و برخي حتي از آن بهعنوان طرح شكست خورده دولت نام ميبرند. دراين ميان كارشناسان نيز معتقدند طرح كارورزي نه تنها مشكلات بيكاري كشور را كم نميكند بلكه ميتواند خود مسالهساز باشد. به دليل وجود اين گونه انتقادات به نظر ميرسد كه مسئولان مربوطه ديگر انگيزهاي براي اجرايي كردن اين طرح نداشته و قصد دارند آن را به تعويق بيندازند؛ به اين ترتيب اگرچه قرار بود در سال آينده طرح كارورزي به اجرا برسد اما اكنون گمانهزنيهايي براي به تاخير افتادن اين طرح در سال 97 مطرح ميشود. بنابراين به نظر ميرسد با به بنبست خوردن برخي طرحهاي اشتغالي دولت، همچنان به ميزان بيكاران كشور اضافه شود و اين طرحها موجب انحراف منابع كشور خواهد شد.
منبع : قانون
دیدگاه تان را بنویسید