مسئله اسلحه

۵۵آنلاین :

55 آنلاین:

وقتی به کسی اسلحه می‌دهند به این مفهوم است که در صورت لزوم می‌تواند از آن استفاده کند در غیر این صورت بهتر است سلاحی در دست چنین مامورینی نباشد

قتل ناجوانمردانه و وحشیانه محیط‌بانان افکار عمومی را متشنج کرد. یکی از آثار این تراژدی این بود که ما متوجه شدیم آمار چنین قتل‌هایی خیلی بیشتر از آن است که می‌پنداشتیم. از دیگر سو، این مساله نیز مطرح شد که حفاظت از حیوانات کمیاب و محیط‌های حفاظت شده که جزو منابع و ثروت ملی هستند چه وضعیتی دارد و چگونه انجام می‌شود و به تعبیری این سوال مطرح شد که آیا آنچه انجام شده است و می‌شود در خصوص چنین مورد خطیری کافی است یا خیر؟

طبعا این ماجرای دردناک مواردی که پیش از این در مورد کشتار حیات وحش و بعضا حرکات بیمار گونه و وحشیانه‌ای نظیر کشتن بچه خرس که در استان لرستان پیش آمده بود را در خاطره‌ها زنده کرد و افرادی که در این زمینه‌ها حساسیت دارند و مجددا به بحث و بررسی و اظهار نظر پرداختند.

جنبه تراژیک کار این بار این بود که از یک طرف دو حادثه مشابه بت سه مقتول در فاصله بسیار کوتاه اتفاق افتاد و از طرف دیگر، نحوه قتل دو محیط‌بان اول چنان بود که شائبه هر نوع اشتباه یا غیر عمدی بودن موضوع را برطرف کرد.

این مساله از جهات مختلفی قابل بررسی است:

1) از نظر روانشناسی فردی و اجتماعی به نکاتی باید توجه کرد:

یک) افرادی که مرتکب اینگونه اعمال می‌شوند اشخاص عادی و مردم متعارف و متعادل نیستند. اینگونه حرکت از کسانی سر می‌زند که مشکلات جدی روحی و روانی دارند. به عبارت دیگر، شخصیت ضد اجتماعی یا حتی روان‌پریشی و روان‌نژندی را باید در آن‌ها جستجو کرد.

دو) مطمئنا آن‌ها نیاز به گوشت شکاری که می‌زنند ندارند بلکه از این حرکات، قصد خودنمای و ارضای حس خود بزرگ‌بینی خود را دارند.

سه) مطمئنا اینان افرادی هستند که یا ضعف جسمانی دارند یا از سایر مصادیق ضعف و درماندگی، خواه روانی، خواه جنسی رنج می‌برند و این حرکات جایگزین آن ضعف‌هاست.

چهار) اگر به مشخصاتی که برای سریال کلیرها یا قاتلین زنجیره‌ای ذکر شده مراجعه کنیم، ملاحظه خواهد شد که گفته شده است اینان در بچگی شب ادراری داشتند، در کودکی حیوان آزاری می‌کردند و بالاخره معمولا از تسلط و سیطره مادران بسیار سلطه‌جو و خشن رنج می‌بردند.

به هر حال آنچه مسلم است برای برخورد با جنبه‌های روانی و فرهنگی این قضیه، لازم است از سطح کودکستان و دبستان تا پایان تحصیلات متوسطه، موضوع رعایت حال حیوانات، مهربانی به آنان، خودداری از اذیت و آزارشان آموزش داده شود . به گونه‌ای رفتار شود که مهربانی به حیوانات و دلسوزی برای آن‌ها برای همگان نهادینه شود؛ این برنامه‌ای است دراز مدت و بسیار دشوار و پیچیده.

2) بحث موقعیت محیط‌بانان و زیست‌بانان و مساله حمل اسلحه به وسیله آنان و به کارگیری اسلحه:

یک) این افراد ضابط خاص محسوب می‌شوند و طبق قانون آیین دادرسی کیفری جدید تحت نظر دادستان قرار دارند و باید برای آن‌ها کارت ویژه صادر شود. باید تعلیمات خاص ببینند و باید دادستان‌ها به طور مداوم و منظم با آن‌ها در تماس بوده و آموزش آن‌ها را روزامد کنند. اینکه این کارها شده است یا نه، بحث جدایی است اما آنچه مسلم است وصف ضابط بودن این افراد در هر حال وجود دارد و آن‌ها ضابط خاص دادگستری محسوب می‌شوند.

دو) در مورد مسلح بودن آن‌ها، مجوز حمل سلاح برای آن‌ها از ناحیه مقامات مسئول صادر شده و به هر حال می‌توانند سلاحی همراه داشته باشند؛ هرچند که به نظر می‌رسد اسلحه آن‌ها مقابل آنچه شکارچیان غیرمجاز و قاچاقچیان چوب و امثال این‌ها دارند اسباب بازی‌ای بیش محسوب نمی‌شود.

سه) در قانون به کارگیری سلاح آمده است که به کارگیری سلاح به منظور استقرار نظم و امنیت، جلوگیری از فرار متهم یا مجرم، تفتیش، تحقیق و کشف جرائم با رعایت شرایط مندرج در این قانون مجاز است. مواردی را که قانونگذار برای تجویز استفاده از سلاح اعلام کرده (موارد عمده) عبارت است از: دفاع از خود برابر مهاجم مسلح؛ دفاع از خود مقابل چند نفر مهاجم که ممکن است غیرمسلح بوده ولی وضعیت چنان باشد که دفاع مقابل آن‌ها بدون به کارگیری سلاح ممکن نباشد؛ دستگیری سارق و قاطع طریق یا همان راهزن باشد، در حالتی که اینان در حال فرار باشند. گفته شده است که در صورت اقتضاء باید ماموری که از سلاح گرم استفاده می‌کند مراتب اخطار، شلیک هوایی، شلیک به قسمت پایین تنه و بعد شلیک به قسمت بالا تنه را رعایت کند. از مجموع آنچه که در این قانون به آن برمی‌خوریم می‌توان این نتیجه را گرفت که به طور کلی بحث استفاده یا عدم استفاده از سلاح گرم و اینکه آیا مامور مسلح استفاده درست از آن‌ها کرده یا نکرده، امری موضوعی است. یعنی به هر مورد خاص بستگی دارد و این مطلبی است که باید مقام قضایی آن را احراز کند و با توجه به جمیع اوضاع و احوال نسبت به مورد تصمیم بگیرد. آنچه مسلم است تحویل اسلحه به یک مامور قطعا به این خاطر است که نوع ماموریت و فعالیت و کار او اقتضای مسلح بودن را دارد. از طرف دیگر، وقتی به کسی اسلحه می‌دهند به این مفهوم است که در صورت لزوم می‌تواند از آن استفاده کند در غیر این صورت بهتر بود اصولا سلاحی به دست چنین مامورینی نباشد، در صورتی که مامور مسلح با رعایت تمام ضوابط قانون به کارگیری سلاح، از جنگ افزار خود استفاده کند طبق ماده 13 مسئولیت مدنی یا کیفری نخواهد داشت و در ماده 14 قانون پیش‌بینی شده که اگر در نتیجه به کارگیری سلاح با رعایت تمام ضوابط به اشخاص بی‌گناه و ثالث ضرری وارد شود جبران ضرر با سازمان متبوع مامور خواهد بود یا به تعبیری باید دولت ضرر را جبران و خسارت را پرداخت کند. می‌توان اینگونه نتیجه گرفت که کسانی در مناطق حفاظت شده با همراه داشتن اسلحه وارد می‌شوند و با مامورین حفاظت محیط زیست مقابله مسلحانه می‌کنند و دست به اسلحه می‌برند احتمالا از مواردی محسوب می‌شوند که این مامور حفاظت محیط ‌زیست حق استفاده از سلاح را دارد، بدیهی است در این مورد باید نهایت احتیاط را به کار ببرند اما توجه داشته باشیم اگر این مطلب متداول شود که مامورین محیط زیست را با گلوله بزنند و بکشند و آن‌ها جرات مقابله نداشته باشند، به زودی کسی داوطلب این شغل نخواهد شد و جنگل‌ها و مناطق حفاظت شده و زیستگاه حیوانات کمیاب ایران جولانگاه شکارچیان و قاچاقچیان و سارقان اینگونه حیوانات و نباتات خواهد شد. توجه داشته باشیم افرادی که اینگونه عمل می‌کنند نه شکارچی بلکه افرادی هستند که از آن‌ها به عنوان اشرار یاد می‌شود، آن هم اشرار مسلح. همچنان که در سطح شهرها برخورد با اشرار مسلح به سلاح سرد فرایند خاصی دارد که در این مناطق نیز باید به همین معنا قائل بود.

3) در مورد شهید بودن یا نبودن کسانی که در این راه کشته می‌شوند که آخرین موارد آن، سه مامور مظلوم و شریف بوده‌اند، بند ب ماده یک لایحه جامع خدمات رسانی به ایثارگران، شهید را اینگونه تعریف می‌کند: «به کسی اطلاق می‌شود که جان خود را در راه تکوین، شکوفایی، دفاع و حفظ دستاوردهای انقلاب اسلامی و میان جمهوری اسلامی ایران، استقلال و تمامیت ارضی کشور و مقابله با تهدیدات و تجاوزات دشمن و ضد انقلاب و اشرار نثار نموده یا در این راه مفقودالاثر شناخته شود.» ملاحظه می‌شود شهید به کسی گفته شده که در راه مقابله با اشرار، جان نثار کند. در این که افرادی که مورد بحث ما هستند و مرتکب قتل این ماموران شده‌اند اشرار محسوب می‌شوند تردیدی نیست. از طرفی بند «و» همین ماه نیز رزمنده را اینگونه تعریف کرده که به کسی اطلاق می‌شود که در راه تکوین، دفاع و حفظ ارزش‌ها و کیان جمهوری اسلامی ایران مقابله با تهدیدات و تجاوزات ضد انقلاب و اشرار با تایید مراجع ذیصلاح به طور فعال حضور داشته باشد. بنابراین در این که این افراد در چنین عرصه‌هایی به طور فعال حضور دارند و سازمان حفاظت محیط زیست می‌تواند این مطلب را گواهی و تصدیق کند، تردیدی نیست و در اینکه کسانی که مرتکب قتل آن‌ها می‌شوند، نه مردم عادی و شکارچی، بلکه اشرار هستند نیز ظن و گمانی وجود ندارد.

4) از طرفی به عنوان تاکید و تقویت آنچه گفتیم می‌توانیم به ماده 106 و 107 قانون ارتش استناد کنیم که شهادت را اولین صورت پایان یافتن خدمت پرسنل ارتش و وزارت دفاع و سازمان‌های وابسته به آن‌ها شناخته است و ماده 107 آن گفته است کشته شدن توسط اشرار، سارقین مسلح و قاچاقچیان به سبب ماموریت، مصداق شهادت شناخته می‌شود. بدیهی است ما می‌دانیم که این افراد وابسته به نیروهای مسلح به نحوی که مشمول قانون ارتش باشند نبوده‌اند اما از باب قیاس احسان می‌توان به این موارد استناد کرد و به این اطمینان قطعی رسید که کسانی که اینگونه شهید می‌شوند بدون تردید از مزایای شهدا باید استفاده کنند.

نتیجه:

ملاحظه می‌شود در طی زمان، این ماجرای دردناک ادامه داشته و گویا آمار این شهدا از صد فراتر رفته و هنوز بحث اینکه آیا حق استفاده از سلاح دارند یا ندارند و آیا شهید محسوب می‌شوند یا نمی‌شوند و مسایل ابتدایی که تاکنون باید به کلی حل شده باشند مطرح است.

یک راه‌حل می‌تواند این باشد که کلیه قوانین و مقررات ناظر به قشیه را ملغی اعلام کنیم و دست اشرار و شکارچیان غیر مجاز و قاچاقچیان چوب و حیوانات نادر را در کلیه مناطق چوب و حیوانات نادر را در کلیه مناطق ایران باز بگذاریم و به نظاره بنشینیم که گمان نمی‌کنم هیچ شخصی چنین حالتی را بپذیرد و تایید کند. ناچار باید به دنبال راه‌حل‌های قانونی بود که به نوعی دست ماموران جنگلبانی و حفاظت محیط زیست و زیست‌بانان را در برخورد با اینگونه افراد و اشرار البته با رعایت قانون و کمال احتیاط باز بگذارند. گمان می‌کنم اولین قدم این است که این مامورین به تجهیزات بهتری از آنچه که دارند مجهز شوند. به ویژه برای اینکه مسائلی نظیر آنچه تاکنون چند بار اتفاق افتاده و باعث اشکال شده پیش نیاید. خوب است آن‌ها به سلاح‌های الکتریکی و شوک دهنده که از راه دور شوک می‌دهد و در این اواخر در کشورهای مترقی مورد استفاده قرار گرفته است یا سلاح‌هایی که با پرتاب گلوله‌های حاوی مواد بیهوش کننده، افراد بیهوش می‌کند مجهز شوند و از سلاح آتشین به عنوان آخرالدواء استفاده کنند. همچنین شاید لازم باشد در مورد مقررات حاکم بر محیط‌های حفاظت شده و افرادی که بدون اجازه به این محیط‌ها وارد می‌شوند تجدیدنظر شود و به ویژه در خصوص حمل اسلحه در این امکنه و صحنه ها، تدابیر جدیدی اتخاذ شود. نکته مهم این است که برای اشرار مسلحی از این قبیل، گرفتن و ضبط و مصادره سلاح یکی از مجازات‌های بسیار موثر می‌تواند باشد. به عبارت دیگر اگر کسی در محیط‌های حفاظت شده با همراه داشتن اسلحه و بدون مجوز ورود حاضر شود لازم است در وهله اول برای همیشه از داشتن سلاح محروم و سلاحش مصادره شود و در مرحله ثانی در خصوص اینکه با چنین افرادی چگونه باید برخورد شود به نظر می‌رسد که از موارد نادری باشد که شاید تشدید مجازات لااقل در کوتاه مدت و میان مدت پاسخگو باشد.