رویت نشدن حتی یک تکه فلز در دوره فلز
| یک باستان شناس گفت: در کنار ویژگیهای خاص فرهنگی محوطه کانی سیب نظیر شکل سفالینهها، معماری ویژه، تدفین مکشوفه و کشف نشدن حتی یک تکه کوچک از فلز با وجود خاکبرداری وسیع و قرار گرفتن در دوره فلز، جلوههای ویژه ای از عصرآهن در ایران آشکار شده است.
۵۵آنلاین :
در بقایای عصرآهن محوطه کانی سیب پیرانشهر بر خلاف تصور نمیتوان سراغی از پیکرک، ریتون و یا سفالینههای فرمیک گرفت و فرهنگ سفالی آن بیشتر از هر چیز موید فرهنگی است که چندان با محوطههای استقراری سایر نقاط ایران، بهویژه نقاط مرکزی قابل مقایسه نیست هر چند رگههایی از فرهنگ کلی عصر آهن ایران و منطقه در آنها قابل ردیابی است.
در این رابطه یوسف فلاحیان - مدیر پروژه و سرپرست کاوش محوطه تاریخی کانی سیب (کانی سیو) پیرانشهر اظهار داشت: محوطه کانی سیو بر روی پشته ای به ابعاد تقریبی 100 در 150 متر با یک شیب تند مشرف به رودخانه لاوین، یکی از سرشاخههای رود زاب کوچک قرار گرفته است.
وی افزود: این محوطه نسبت به اراضی جنوبی و غربی خود دارای حداکثر ارتفاع 15 متر بوده و به غیر از یک تا دو متر ارتفاع نهشته انسانی روی تپه، بقیه ضخامت آن را در واقع لایههای طبیعی خاک و بویژه صخره سنگی در بر میگیرد.
این باستان شناس اظهار داشت: از نظر موقعیت سیاسی این محوطه در اراضی مابین روستاهای کانی سیو و سوغانلو از توابع شهرستان پیرانشهر قرار دارد که با توجه به ساخت سد کانی سیو در جوار آن، بقایای باستانی این نقطه تحت تاثیر قرار خواهد گرفت.
فلاحیان تصریح کرد: از این رو کاوش باستان شناسی محوطه کانی سیو که پیشتر به عنوان اثر هزاره اول قبل از میلاد در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده در بهمن و اسفند سال جاری عملیاتی شد که با وجود بارش متناوب برف در منطقه، کاوش در زیر سقفهای موقتی که به همین منظور ایجاد شده بود، به نحو مطلوبی انجام گرفت.
به گفته وی، هیات کاوش در طی حدود 40 روز با تشکیل 4 کارگاه و جمعا با ایجاد 10 ترانشه که 9 مورد شامل ترانشههای گسترده 5 در 5 متر و یک مورد به ترانشه 3 در 3 لایه نگاری اختصاص داشت، توانست با پوشش فراگیر قسمتهای سالم تپه تاریخی به کشفیاتی همچون بقایای معماری به همراه لوازم زندگی، از جمله سفالینهها و همچنین تدفین آن دوران دست یابد.
سرپرست هیأت باستان شناسی گفت: بقایای معماری مکشوفه شامل دیوارهای سنگ و گلی بازمانده از آن دوران با فرم عمدتا مستطیل شکل است که در ضخامتی بین یک متر تا یک و نیم متر سطح اولیه خاک تپه، دو فاز از معماری تاریخی آن دوران به دست آمده است.
وی افزود: در برخی از آنها پلان معماری عمدتاً به دلیل مداخلات به وجود آمده ناشی از معماری جدیدتر از یکطرف و از طرف دیگر به دلیل وسعت کم ترانشهها بهخوبی قابل درک نیست.
وی گفت: در یکی از کارگاههای کاوش در هر چهار ترانشه 5 در 5 کنار هم دیوار سنگی قطور با عرض حدود یک متر و به موازات در فاصله دو متری آن دیوار قطور دیگر که احتمالاً نقش پشتیبان داشته، کشف شد که موجودیت آن در منتهی الیه حاشیه شرقی مشرف به دره به احتمال زیاد حالت تدافعی محل و اینکه چه بسا این محل بیش از هر چیز دیگر مربوط به قلعه و نظایر آن باشد را آشکار میسازد.
این باستان شناس برآوردهای اولیه را حاکی از تعلق آثار این محوطه به عصرآهن دانست و تصریح کرد: ولی این عصر آهن برخلاف خیلی از محوطههای عصر آهن دیگری است که در جاهای دیگر ایران پیش از این کشف و بررسی شده است.
وی اظهار داشت: در بقایای عصرآهن این محوطه بر خلاف تصور نمیتوان سراغی از پیکرک، ریتون و یا سفالینههای فرمیک گرفت و فرهنگ سفالی آن بیشتر از هر چیز موید فرهنگی است که چندان با محوطههای استقراری سایر نقاط ایران، بهویژه نقاط مرکزی ایران قابل مقایسه نیست البته هر چند رگههایی از فرهنگ کلی عصر آهن ایران و منطقه در آنها قابل ردیابی است.
این باستان شناس در ادامه اظهار داشت: این فرهنگ با توجه به سابقه کاوشهای سردشت به عنوان بخشی از حوزه زاب کوچک که پیشتر در قالب تیمهایی به سرپرستی اینجانب مورد کاوش قرار گرفته و مقایسه آثار مکشوفه از محوطه پیشدر در قلادزه کردستان عراق واقع در منطقه مجاور مرز ایران که توسط هیأت آلمانی کاوش شده و کشفیات عصرآهنی آن در همین سال جاری مورد بازدید سرپرستی مذکور قرار گرفته، علیرغم به یدک کشیدن برخی ویژگیهای عام دوران آهن منطقه و ایران در ضمن ویژگیهای خاصی را نشان میدهد که شاید به توان آن را فرهنگ مخصوص عصرآهن حوزه زاب کوچک قلمداد کرد.
وی افزود: در یکی از ترانشههای کارگاه یک کانی سیب تدفینی بدون شیء مشاهده شد که این پدیده هم جلوه ای ویژه در محوطههای استقراری عصر آهن محسوب میشود زیرا علی القاعده در این دوره میبایست گورستانها به بیرون از منازل راه مییافت ولی شاید این پدیده هم در کنار سایر ویژگیهای محلی این فرهنگ قابل ارزیابی باشد.
این باستان شناس اظهار داشت: از این رو باید گفت در کنار ویژگیهای خاص مواد فرهنگی نظیر شکل سفالینهها، معماری ویژه، تدفین مکشوفه و کشف نشدن حتی یک تکه کوچک از فلز با وجود خاکبرداری وسیع و قرار گرفتن در دوره فلز، جلوههای ویژه از عصرآهن در گوشه ای از سرزمین ایران آشکار شده است.
به گفته فلاحیان، در کل بازه زمانی عصرآهن مطابق با هزاره اول قبل از میلاد را برای آثار مکشوفه این محوطه میتوان در نظر گرفت ولی انجام آزمایش شیمیایی برای تعیین قدمت آثار بسیار ضروری بهنظر میرسد.
کاوش محوطه تاریخی کانی سیب (کانی سیو) پیرانشهر با مجوز ریاست پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری انجام گرفت.
منبع : تسنيم
دیدگاه تان را بنویسید