ارسال به دیگران پرینت

او همسر محمد (ص) است ٫ به مناسبت ازدواج پیامبر رحمت با خدیجه کبری

| این تکه شعر، از ادیبی دردآشنا به نام نزار قبانی است که در زندگی، وقایع تلخی تجربه کرده و شاید از دست دادن همسرش در یک حادثه ناگهانی از همه غمناک تر باشد. حسی ناب در کلماتش هست و برگردان خوبی هم از آثارش به فارسی شده. این سروده کوتاه، می تواند تداعی گر خاطرات زیادی باشد اما شاید بیش از هرچیز، آدمی را را به یاد واقعه ای در تاریخ می اندازد که بسیار شور انگیز و تاثیرگذار است!

او همسر محمد (ص) است ٫ به مناسبت ازدواج پیامبر رحمت با خدیجه کبری

۵۵آنلاین :

نویسنده: محمد جواد لسانی

‌یحبک ِ‌لِشَی ٕ‌تملکینه ...‌هناکٔ‌ رَجُل یحبک ِٔ‌لیس ‌لشیٕ سوی ‌أنّکِٔ‌ أنتِ... تو را برای آنچه که صاحبش هستی دوست دارند... اما اینجا مردی است که تو را به خاطر چیزی دوست ندارد، جز آنکه تو، تو هستی!... این تکه شعر، از ادیبی دردآشنا به نام نزار قبانی است که در زندگی، وقایع تلخی تجربه کرده و شاید از دست دادن همسرش در یک حادثه ناگهانی از همه غمناک تر باشد. حسی ناب در کلماتش هست و برگردان خوبی هم از آثارش به فارسی شده. این سروده کوتاه، می تواند تداعی گر خاطرات زیادی باشد اما شاید بیش از هرچیز، آدمی را را به یاد واقعه ای در تاریخ می اندازد که بسیار شور انگیز و تاثیرگذار است! پانزده سال پیش از ظهور اسلام خبری در راه است. یکی از بزرگترین و ثروتمندترین تاجران جزیره العرب، بانویی ست به نام خدیجه. او می خواهد سبب ساز اتفاقی فرخنده شود و خود را به عنوان یک زن تاریخ ساز به زنان عالم معرفی کند! حضرت خدیجه، درحالی با پیامبر خدا(ص ) ازدواج می کند که خواستگاران معتبر و سرمایه داری دارد. آنچه بین پاره ای تاریخ نویسان عادت شده را باید رها کرد؛ این گمان که برخی رقم زده اند جوانی به نام محمد امین (ص )، به سودای ثروت این بانو، با او وصلت می کند تا از این طریق، ثروتمند شود، حرف دور از حقیقتی ست. آن بزرگمرد چیز دیگری درسر دارد. او می خواهد تحولی عظیم در عالم برپا کند؛ خداوند این جوان خوش کردار را بر می گزیند تا انسان را از ظلمت خویش خارج سازد تا دنیایی نو بسازد. متاسفانه عده ای از نویسندگان، سیره نبوی را به شکل عمیقی مطالعه نکرده اند. زیرا تنها با ژرف اندیشی می توان به حقیقت تاریخی دست یافت. شاید این دسته افراد که یک شرق شناس نیز در میانشان دیده می شود به اصل قضیه دسترسی نیافته اند که سبب شده تا نظرات ساده‌انگارانه ای بیان کنند. به دو نمونه ازاین کژتابی درتاریخ نویسی توجه کنید؛ نمونه ایرانی: « علت قبول ازدواج با خدیجه از طرف حضرت محمد( ص )، بیشتر موقعیت اجتماعی و وضع مالی خدیجه کبری بود... به عبارت دیگر آن حضرت به علت استفاده از مال و منال خدیجه با او ازدواج کرد نه یک عشق واقعی. پس از اینکه پیام‌آور وحی با خدیجه ازدواج کرد، وضع مالی‌اش رونق پیدا کرد و زندگی‌اش جلای تازه ای یافت. از آن پس پیامبر (ص ) برای ده سال، تمام قوا و کوشش خود را وقف امور تجارتی خدیجه نمود و در سن ۳۵ سالگی به صورت مرد ثروتمندی در آمد. »۱ نمونه غیر ایرانی: شرق شناس فرانسوی فلیسین شاله (Felicien Challaye) درباره پیام آور وحی می‌نویسد: «در آغاز جوانی به شتربانی و چوپانی اشتغال داشت، او سپس با بیوه‌ای که پانزده سال از وی بزرگتر است ازدواج می کند و ثروتمند می شود.»۲ اما حقیقت این است که ازدواج پیامبر(ص) با خدیجه به هیچ وجه به خاطر ثروت حضرت خدیجه نیست. دلیل آشکارش این است که ازدواج، به پیشنهاد این بانو صورت می گیرد؛ او نزد حضرت ابوطالب، پدر مولا علی(ع ) می رود و در یک ساختارشکنی شگفت انگیز، خواستگاری از این سو شکل می گیرد برخی هم گفته اند که نماینده ای نزد خود آن حضرت می فرستد. در واقع این وصلت به خاطر عشق به محمد( ص ) از سوی یک بانوی عالی مقام به وقوع می پیوندد. چون مدتی او را آزموده و به جز قلب پاکش، امانت داری او را نیز در تجارت موفقش دیده است. البته این دل بستن از هر دو طرف است. از این نشانه می‌توان به تمجیدهای پیامبر(ص ) نسبت به خدیجه پی برد؛ « انی لاحب حبیبها»: من دوستان خدیجه (س ) را دوست می دارم. »۳ علاوه بر آن دلیل تاریخی، ثروتمند بودن یک زن، باعث نمی‌شود که ازدواج با او شایسته نباشد زیرا اگر ثروتی معقول از راه قانونی به دست آید و در راه خیری هم هزینه شود چرا باید نکوهیده باشد. پیامبر (ص ) که با خدیجه ازدواج می کند از ثروت همسرش به طور کامل به نفع محرومان دوره جاهلیت بهره‌ می گیرد و اسلام بدینگونه یک حامی مالی پیدا می کند. بنابراین وصلت با خدیجه کبری(س ) گذشته از اینکه ازدواج با همسری شایسته قلمداد می‌شود، همچنین سبب پیشرفت آرمان پیامبر رحمت(ص ) نیز فراهم می شود. عظیم ترین خطری که پیامبر را در آغاز رسالتش تهدید می کند، محاصره اقتصادی مسلمانان است، اما اموال حضرت خدیجه(س) کلید شکست این محاصره می شود. او مواد مصرفی را به چندین برابر قیمت واقعی برای تغذیه و تامین مسلمانان خریداری می کند تا آنکه سال های محاصره اقتصادی، با پیروزی مسلمانان به پایان می رسد. مناسب است در اینجا نظر نویسنده ای آورده شود که بر خلاف دو نویسنده پیشین با نگاهی بی طرف تر به تاریخ، موقعیت آن بانوی گرامی را ترسیم کرده است؛ «..شکی وجود ندارد که مال خدیجه(س) به درد مسلمین خورد، اما آیا مال خدیجه، صرف دعوت اسلام شد؛ یعنی خدیجه پول زیادی داشت، پول خدیجه را به کسی دادند و گفتند بیا مسلمان شو؟ آیا یک جا، انسان در تاریخ، چنین چیزی پیدا می کند؟ یا نه، در شرایطی که مسلمین و پیغمبر اکرم(ص) در نهایت درجه سختی و تحت فشار بودند، جناب خدیجه(س) مال و اموال خودش را در اختیار پیامبر گذاشت، ولی نه برای اینکه پیامبر العیاذبالله به کسی رشوه بدهد و تاریخ نیز هیچ گاه چنین چیزی را نشان نمی دهد... پس اگر مال خدیجه(س) نبود، فقر و تنگ دستی شاید مسلمین را از پا درمی آورد. مال خدیجه(س) خدمت کرد، اما نه خدمتِ رشوه دادن، بلکه خدمت به این معنا که مسلمانان گرسنه را نجات داد. »۴ حضرت محمد (ص) در سن 25 سالگی با آن بانوی گرانقدر ازدواج می کند. نگاهی به سیره خدیجه دختر خویلد ثابت می کند که اين بانوی پاک سرشت، افتخار زنان عالم است و در رديف بانوان قدسى، همانند مريم و آسيه، قرار دارد. خداوند با این پیوند نیکو، سه پسر به نام های ابوالقاسم، عبدالله و ابراهیم به محمد(ص ) عطا می کند که هر سه آنها در سنین کودکی از دنیا می روند و همچنین چهار دختر به نامهای زينب، رقيه، ام كلثوم و بانو فاطمه زهرا. تمامی فرزندان دختر رسول خدا (ص ) از حضرت خدیجه (س) زاده می شوند و به جز حضرت فاطمه (س)، دختران دیگر، پیش از رحلت آن حضرت، از دنیا می روند. زندگی مشترک پیامبر رحمت با خدیجه کبری، فرازهایی نورانی دارد که هر کدام شان برای تحکیم روابط یک زوج، شنیدنی ست در این نوشتار تنها به یک فراز لطیف از آن مجموعه عنایت می شود شاید که سبب شود ارج و مقام این زن پرمهر و روشن بین، بیش از پیش شناخته شود؛ كوه بلند «حرا» در شش كيلومتري شمال شرقی مكه، كنار راه مكه به عرفات واقع است و شهر مكه در دامنه آن قرار دارد، اين كوه از كوههاي ديگر مكه جداست و بر تمام انها مسلط است، و در سينه مرتفع اين كوه، غاری هست كه به آن «غار حرا» گفته می شود. تخته سنگ های بزرگی پیرامون غار را قرار گرفته و دهانه آن به سمت خانه كعبه است. ارتفاع آن به اندازه بلندی قامت يك انسان ميانه است و عرض ان به قدری است كه يك نفر به زحمت ميتواند در ان بخوابد. هنگامی که انسان بر فراز كوه قرار می گيرد، جلال و جبروت خدا، و عظمت افرينش و زيبای های طبيعت را می تواند در یک سکوت طولانی درک کند. محمد (ص ) در خانه مشترک خویش با خدیجه است که تصمیم می گیرد زمان بیشتری بگذارد تا در هر ماه چندين بار از شب و روز بر بالای اين كوه جدا افتاده برود. و در سراسر این سلوک عرفانی، به تفكر و تامل در هستی و هستی بخش بپردازد. تا آنکه عمر آن حضرت به چهل می رسد. در یکی از همین سفر های شبانه به کوه است که اتفاقی سنگین رقم می خورد. پيك وحی، جبرييل امين، بر او نازل می شود و مژده رسالت ایزدی را به او می دهد. آياتی از جانب خداوند، براي او خوانده می شود؛ پيامبر (ص ) نخستين شعاع وحی را دریافت می کند. در برابر عظمت این حقیقت، سخت آشفته می شود و از بالای کوه با حالتی خسته و نگران، صخره ها را دور می زند و در خلوت شب، نزد خدیجه باز می گردد تا وضع خویش را با همسرش درمیان نهد. او چنان پریشان احوال است که تنها می تواند از خدیجه اش بخواهد که او را بطور کامل بپوشاند و جامه اي بر او بيفكند او از همه چیز بیشتر به استراحت نیاز دارد. خدیجه با تب و لرزی که در شویش می بیند سعی می کند وجود نازنین او را آرام کند. زن بشدت نگران حال مرد خویش ست او هنوز پی نبرده که چه حقیقت سنگینی بر سینه محمد (ص ) جاری شده! در برابر فشار معنوی وحی، خدیجه تنها در دل شب به چهره گلگون همسرش خیره می شود که قطرات شبنم برآن نشسته است. به اين ترتيب اسلام، با نام خدا، آغاز می شود... و با خواندن و یادکردن از قلم، سمت گیری فرهنگ درکار این پیام آور بزرگ آشکار می شود و نخستین کسی که این حقیقت قدسی را تصدیق می کند خدیجه است. باز هم می توان به کلمات دیگری از آن شاعر که در ابتدای نوشته یاد شد گریزی زد تا به حال غریب خدیجه کبری، نزدیک شد. حال پرشکوه و عاشقانه ای که در سکوت آن شب، او را فراگرفته است؛ «تو با کدام زبان صدایم می‌زنی سکوت تو را لمس می‌کنم به من که نگاه می‌کنی به لکنت می‌افتم زبان عشق سکوت می‌خواهد زبان عشق واژه‌ای ندارد غربت ندارد حضور تو آشناست از ابتدای تاریخ بوده است در همه زمانه‌ها خاطره دارد تو با کدام زبان سکوت می‌کنی می‌خواهم زبان تو را بیاموزم...» در تقابل با این نگاه ساکت خدیجه است که می توان فراز دیگری از سروده نزار قبانی را شاهد مثال آورد؛ «من رازی پنهان نکرده ام قلبم کتابی است … که خواندنش برای تو آسان است. من همواره تاریخ قلبم را می نگارم. » .... «بخوان به نام خدا»، نخستین کلام رسول رحمت است که از این سفر شبانه با خود آورده است با این کلام کوتاه، می توان زندگی را رونق داد و آن را متبرک نمود. ازدواج پر مهر او با آن بانوی عاشق، موهبتی الهی بود تا دین خدا استوار شود و صداقت و پارسایی یک زوج را به اوج خود برساند. از این منظر می توان برای نسل های امروز سخن هایی متفاوت و انسان ساز گفت تا مخاطبان تشنه به سیره نبوی تمایل نشان دهند و از آن چشمه زلال سیراب شوند. قطعا رمز پنهان همراهی با همسر، آموزه های دارد که می تواند پیامی را جهانی کند..سالروز این وصلت نورانی، بر تمام انسان های عالم، مبارک باد! ____________________________________________________ ۱. بازشناسی قرآن، نوشته دکتر مسعود انصاری، صفحه 42، انتشارات نیما در کشور آلمان ۲. تاریخ مختصر ادیان بزرگ، فلیسین شاله، ترجمه منوچهر خدایار محبی، (تهران: انتشارات دانشگاه تهران، 1346)، ص46۴ ۳. ریاحین الشریعه، به نقل از عایشه، همسر دوم پیامبر(ص )، جلد ۲ ص ۲۰۶ ۴. سیری در سیره نبوی، نوشته مرتضی مطهری ص 245

به این خبر امتیاز دهید:
بر اساس رای ۰ نفر از بازدیدکنندگان
با دوستان خود به اشتراک بگذارید:
کپی شد

پیشنهاد ویژه

    دیدگاه تان را بنویسید

     

    دیدگاه

    توسعه