دین اسلام احیاگر جایگاه حقیقی زنان در جامعه

۵۵آنلاین :

علی گیلوری,پژوهشگر

با نگاهی به تاریخ گذشتگانمان بی‌تردید درمیابیم که زنان در اکثر جوامع از موقعیت مناسب و مطلوبی برخوردار نبوده اند و به دلیل وجود آداب و رسوم های غلط مورد بی مهری و ظلم و ستم صاحبان قدرت و اربابان خود واقع می شدند و در رابطه با آن ها واقعیاتی تلخ وجود دارد که نمی توان از آن چشم پوشی کرد، برای مثال در چند نمونه از این ظلم و ستم ها می‌توان از یونانیان نام برد، که زن را زاده شیطان دانسته و او را در هیچ کاری دخالت نمی دانند و تنها برای تامین غریزه جنسی و خدمتگزاری از او استفاده می‌کردند، رومیان نیز هرچند در زمانه خود ادعای قوانین و حقوق بشر داشتند اما عقاید آنان در رابطه با زنان متناقض با انسانیت بود و او را به علت دارا نبودن روح انسانی برای حشر در قیامت لایق نمی دانستند،از این جهت از سخن گفتن و خندیدن او جلوگیری کرده و همیشه تحت کفالت بودند و احتیاج به قیم داشتند، حتی پس از مرگ نیز مانند اشیا به ارث برده می‌شدند.

در بین چینیان نیز اگر دختری متولد می شد خویشان و نزدیکان با نهایت تاسف به خانواده طفل تسلیت می گفتند و تا آنجا که می توانستند دختران خود را کشته یا به برده فروشان می‌دادند ،زیرا خیال می‌کردند که خداوند خالق پسران است و شیطان خالق دختران بنابراین پسران با برکت بوده و دختران همیشه باعث شومی و زیان.در میان جاهلیت عرب نیز زن بسیار وضعیت نامناسبی داشته و مانند کالا خرید و فروش می شده و از تمامی حقوق اجتماعی و حتی ارث محروم بوده اند ،آنان دختران خود را از ترس آلودگی و از بیم قحطی در بدو تولد زنده به گور کرده یا در میان آب غرق می کردند. اما به مرور زمان با پیشرفت روزافزون علوم انسانی و اجتماعی این پرسش در ذهن بشر مطرح شد که جایگاه واقعی زنان در جامعه و خانواده ها کجاست و چگونه می توان حقوق از دست رفته زنان را احیا کرد، در این راستا به یقین می توان گفت که ادیان الهی به ویژه دین اسلام بیش از همگان به احیای شخصیت والای زن پرداخته‌اند و خداوند متعال از طریق فرستادن کتاب آسمانی خود قرآن کریم و پیامبرش حضرت محمد(ص) بهترین راه‌ها را برای سعادت و رستگاری بشریت اعم از زن و مرد هر کدام به اقتضای موجودیت جسمی و روحی درون شان نشان داده است و برخلاف فرهنگ گذشتگان برای زنان ارزش خاص و درخور جایگاه واقعی شان قائل شد.

جایگاه واقعی زن در اسلام

1.تکامل زنان :یکی از عالی ترین برنامه های اسلام که این دین را سرآمد تمام ادیان قرار داده است از بین بردن تمام بی عدالتی ها نسبت به زنان است ،اسلام با ظهورش تمام برتری های قومی ،نژادی، مالی و جنسی را از بین برد و تمامی بشریت اعم از زنان و مردان را در یک صف قرار داد و تنها ملاک برتری افراد را تقوا و ارزش های معنوی و فضایل اخلاقی دانست و برای زنان این فرصت را فراهم کرد که بتوانند با پیشه کردن تقوای الهی درجات معنوی را طی کنند و در نزد خداوند به مقام و منصب والایی دست یابند، همچون حضرت فاطمه دختر پیامبر گرامی اسلام که با تقوای الهی به مرتبه دست یافت که پیامبر در رابطه با او فرموده است که: همانا خداوند از غضب فاطمه غضب ناک و از خشنودی او خشنود می شود.

2.حقوق زنان:یکی از مباحث قابل توجه در مورد جایگاه زنان در اسلام جایگاه حقوقی آنان است، واسلام برای زنان در ابعاد فردی و اجتماعی قوانین ویژه ای وضع نموده است که برخی از این قوانین وحقوق عبارتند از؛

الف)احیاء شخصیت زنان: در طول تاریخ به واسطه برتری جسمانی مردان بر زنان شخصیت و جایگاه زنان به پایین ترین حد تنزیل یافته بود به طوری که مایه سرافکندگی به شمار می رفتند، اما اسلام با قوانین خود شخصیت از دست رفته زنان را احیا کرد و آن ها را مایه برکت و رحمت در زندگی معرفی کرد و به جهانیان اعلام داشت که زنان نیز برای خود دارای شخصیت و عزت نفس می باشند و همانند مردان در خور احترامند و باید برایشان ارزش قائل شد.

ب)به رسمیت شناختن حق مالکیت زنان: قبل از اسلام زنان نه تنها حق مالکیت نداشتند، بلکه همچون کالای خرید و فروش شده و در کنار دیگر اموال به ارث برده می‌شدند حتی در کشورهای اروپایی نیز که آن همه ادعای حقوق برابر می‌شد نیز با زن ها همانند یک برده جسمی و جنسی برخورد می‌کردند ،اما در دین اسلام که انسان های کوردل و شهوت پرست قرن بیستم آن را به محدودیت حقوق زنان متهم می کنند، از قرن ها قبل برای زنان حق مالکیت را به رسمیت شناخته و فرموده است که: مردان نصیبی از آنچه به دست می‌آورند دارند و زنان نیز نصیبی از آنچه به دست می‌آورند دارند، همچنین برای آنان در چارچوب شریعت حق ارث نیز معین فرمود از مال و اموال پدریشان همچون مردان حقی قائل شد.

ج)حضور زنان در عرصه های اجتماعی سیاسی و فرهنگی:در اسلام به زنان مشروط به حفظ عفاف و پاکدامنی و حریم انسانیت حق دخالت در امور اجتماعی سیاسی و فرهنگی داده شده است، هرچند که اسلام با حضور بی قید و شرط زنان در تمام امور و از بین رفتن حریم های اخلاقی مخالف است، اما برای فعالیت‌های ضروری و اجتماعی با حفظ عفت مانعی ایجاد نکرده است و راه اعتدال که سعادت آنان را در پی دارد در پیش روی آنان قرار داده است. به گفته شهید مطهری رحمت الله: اسلام در عین این که نهایت اهمیت را برای پاکی و روابط جنسی به عمل آورده هیچ گونه مانعی برای بروز استعدادهای انسانی زن به وجود نیاورده است، بلکه کاری کرده که اگر این برنامه هابه دور از افراط و تفریط اجرا شود، هم روحیه ها سالم می ماند و هم روابط خانواده ها صمیمی تر و جدی تر می گردد و هم محیط اجتماع برای فعالیت های صحیح مرد و زن آماده تر می شود.

د)اعطای حق تعلیم و تربیت: یکی از وظایف مهمی که خداوند برای پیامبرش در نظر گرفت تعلیم و تربیت بود، بنابراین اسلام برای مسئله تعلیم و تربیت اهمیت بسیاری قائل شده است و از همه مسلمانان خواسته است که برای این امر مهم اهمیت قائل شوند و به آن بپردازند تا به درجات عالیه کمال نائل آیند، از این رو بستری را برای زنان فراهم نمود تا همچون مردان به فراگیری دانش و تزکیه نفس بپردازند و حتی فراگیری دانش را برای آنان لازم و ضروری کرد، تا علاوه بر رشد فکری و شخصیتی با بتوانند این دانش ها را به نسل‌های بعدی نیز انتقال دهند.

3.آزادی زنان: یکی از خواسته های فطری و غریزی بشر در تمامی دوران ها آزادی بوده است ،هر انسان بالغ و کاملی دوست دارد که آزادانه بیندیشد، انتخاب کند و عمل کند، زنان نیز با این که همیشه نیمی از جمعیت جهان را تشکیل داده‌اند ،اما در قرن های گذشته با اسیر بودن در چنگال جبر از این موهبت الهی محروم بودند، اما با ظهور دین اسلام تعالیم جدیدی در زمینه آزادی انسان ها از جمله زنان به بشر عرضه شد و در جهان گسترش پیدا کرد، اسلام با قوانینی دقیق و نظام‌مند و با حفظ معیارها و ارزش های اخلاقی زنان را از اسارت و بردگی نجات داده و به سوی جایگاه واقعی شان هدایت کرده است، در اسلام مرد و زن در یک صف قرار می‌گیرند و با الفاظی چون(یا ایها الناس و یا ایها الذین آمنو) مورد خطاب قرار گرفته و خداوند به آن ها با این الفاظ ارزش یکسانی همچون مرد ها در تعلق و تفکر می دهد و آن ها را در انتخاب مسیر زندگیشان آزاد گذاشته است ،بنابراین برخلاف وجه ای که امروزه رسانه ها از دین اسلام در رابطه با زنان در بین جوامع های گوناگون جا انداخته‌اند، اسلام برترین و آزادترین دین در رابطه با زنان بر اساس خلقت و خصوصیات وجودیشان می باشد و اگر اسلامی راستین بر اساس موازین حقیقی قرآن کریم و اهل بیت در جوامع پیاده شود، شاهد عدالتی بی مانند خواهیم بود که حتی دشمنان اسلام نیز از دیدن آن در حیرت بمانند و در سعی در الگوبرداری از آن برای دستیابی به دنیای بهتر برای خود داشته باشند.