ارسال به دیگران پرینت

ماجرای سیستان و مذاکرات صلح افغانستان

| کامبیز مشتاق گوهری، عضو شورای مرکزی حزب کارگزاران سازندگی

ماجرای سیستان و مذاکرات صلح افغانستان

۵۵آنلاین :

سیستان، این عزیز میهن حداقل دو دهه است که دست در گریبان بحران هیرمند است. کاهش چشمگیرورودی آب هیرمند به کشور موجب شده است که هامون های سه گانه سیستان و در راس آنها دریاچه هامون کاملا خشک شده، کاسه دریاچه در اثر سال های وزش بادهای قدرتمند ۱۲۰ روزه آکنده از ماسه و خاک ریز دانه بشود. امروز دریاچه هامون که روزی منبع درآمد مردم حاشیه آن بود و از صیادی ودامداری تا پرده بافی درحاشیه آن رونق داشت،‌تبدیل شده است به منبع تولید گردوغبار،‌بگونه ای که با شروع بادهای ۱۲۰ روزه از نیمه های خرداد تا اواخر شهریور زندگی در این دشت گسترده دست خوش تهدیدات مختلف می گردد. از انسان ودام گرفته تا سایر گونه های زیستی در منطقه در تنگنای حیات قرارگرفته اند،‌بگونه ای که طبق آماردر این منطقه تنها سالانه ۵۰۰ نفر به سل مبتلا می شوند. سایر بیماری های تنفسی هم در این منطقه بیداد می کند. این همه را اگربا فقدان امکانات درمانی مناسب و پزشک متخصص در منطقه جمع بزنیم دیگر انگیزه ای برای ماندن در سیستان نمی ماند. کار و اشتغال هم که عمدتا برپایه زمین و آبی که نیست در این دشت استوار بوده بنابراین انتظارماندن در سیستان با وضعیت موجود برای مردمی که قرن ها این صفحات را نگاهبانی می کرده اندانتظاری خارج از توان مردم است. زابل در سال ۲۰۱۶ از سوی سازمان بهداشت جهانی آلوده ترین شهر جهان نام گرفت که این خود عمدتا بدلیل حجم ذرات معلق در هوای این شهراست. ازینروست که موج های مهاجرت از سیستان سال هاست که آغاز شده و امروز از نطنز در استان اصفهان تا آزاد شهر دراستان گلستان شاهد حضور خانواده های سیستانی است. خشکسالی مزمن این دو دهه در کنار تغییرات ژئوپلتیک افغانستان و ظهور و سقوط طالبان و رانده شدن آنها به استان های هم مرزبا ایران حوادث را بگونه ای رقم زده که در استان های هلمند و نیمروز، امروز قدرت در دست این طلبه های مسلح قرارگرفته است و این دو استان همان ها هستند که اتفاقا رود هیرمند بعد از سد های کجکی و طالب خان در آنها جریان دارد. برغم قریب به دو دهه از دخالت نیروهای ائتلاف به رهبری ایالات متحده در افغانستان هنوز طالبان حکومت مرکزی را بشدت تهدید می کنند و هر روز خبری تاسف بار را از کشته شدن همزبانان افغان در شهرها و روستاها می شنویم. با توجه به شرایط منطقه و جهان، برغم آشوبی که دولت اسلامی داعش در سوریه و عراق بپا کرد، تب سلفی گری و بنیاد گرایی مذهبی در منطقه رو به فروکش کردن است. آینده منطقه نشانه های پایان رقابت های ژئوپلتیکِ جغرافیاهای مذهبی را ظاهر کرده است. کاهش قدرت و انگیزه های سلفی گری در منطقه در آستانه روی کارآمدن پادشاهی جوان و غرب گرا در عربستان که کشورتامین کننده عمده سلفی گری جهادی محسوب می شد آغاز شده است. ازسویی دیگردر گیری های فزاینده پاکستان با هند درمرزهای مشترک و افزایش تنش ها در کشمیر و همینطور کنار گذاشتن طرح های جاه طلبانه مداخله در مناقشات منطقه ای از سوی قطر و اخیرا امارات، موجب گردیده تامین مالی و دیپلماتیک ، بویژه آموزش و تجهیز طلبه ها و مدارس سلفی در منطقه وجهان به افول بگراید و در آینده ای نزدیک کشورهای منطقه از مرحله رقابت ژئوپلتیک به نوعی همگرایی منطقه ای و همکاری اقتصادیِ درهم تافته، گذر کنند. حال سوال این است که در چنین شرایطی چرا هنوز طالبان در افغانستان نسبتا دست بالا را دارد؟ منابع مالی طالبان که عمدتا از سوی کشورهای حاشیه خلیج فارس و بازرگانان ثروتمند وباورمند افراطی این کشورها تامین می شد بشدت کاهش یافته است. اما افعانستان از دیربازبه عرصه ای یرای کشت خشخشاش و تولید تریاک و فراورده های دیگر آن شناخته می شده است. در این یک دهه گذشته با کاهش محسوس منابع، نیروهای طالبان با استقرار در استان های بهرمند از آب فراوان و زمین مرغوب در همسایگی ایران که ازآن هر دوراه عمده انتقال تریاک به اروپا می گذرد دست به کشت انبوه خشخاش و تولید گسترده تریاک و مشتقات آن زده اند. طبق آمار سازمان ملل متحد امروزه حدود ۹۰ درصد تریاک جهان در افغانستان تولید می شود که عمده آن در مناطق تحت نظر طالبان است. اگر با نرم افزار نقشه گوگل بر مسیر رود هیرمند وارد افغانستان بشوید در جاجای مسیر حرکت این رود مزارع عمده ای را می بینید که با پمپ، آب را از بستر رود در پایین دست به زمین های بالادست می کشند و کشتزارهای خشخاش را در همین نزدیکی مرزایران در افغانستان از آبی که سهم کشاورز سیستانی است آبیاری می کنند. رونق تجارت تریاک در جهان بویژه صدور آن از طریق ایران به اروپا که برغم جانفشانی های مرزبانی و نیروی انتظامی ما همچنان برقرار است منابع مالی لازم برای ادامه جنگ داخلی افغانستان توسط طالبان را فراهم می کند. متاسفانه بدلیل قریب ۴۰ سال جنگ داخلی و بی ثباتی دولت ها و بی بضاعتی مردم این کشور دولت مرکزی قدرت مالی و نظامی متناسب و همینطور منابع انسانی مناسب برای اعمال قدرت خود در سراسر افغانستان رادر اختیار ندارد و همین امروز اگر حمایت بین المللی وحضور نیروهای نظامی خارجی در این کشور نباشدبسیار محتمل است که دولت این کشور درجدال با طالبان عرصه را واگذار کند. همه این ها را گفتیم تا این نکته مهم را روشن سازیم که طرف اصلی کاهش ورود آب هیرمند به سرحدات ایران در سیستان تنها نه دولت افغانستان که در بسیاری موارد ٰ طالبان هستند. دولت افغانستان بارها اعلام کرده که تلاش می کند با همه خشکسالی هایی که در افغانستان روی داده حق آبه ایران را تامین کند اما آنچه در میانه راه از سدهای کجکی و طالب خان تا مرز ایران روی می دهد در اختیار و توان تضمین دولت افغانستان نیست. ازینروست که برغم تلاش دستگاه دیپلماسی کشور در گفتگوهای مکرر با دولت افغانستان و توافقات وتضمین های متعدد مشکل بی آبی در سیستان همچنان پابرجاست. اخیرا کشورمان در چند نوبت میانجی گری هایی میان طالبان و دولت افغانستان صورت داده است و بنظر می رسد از آنجا که دشمنٍ دشمن من، دوست من است و طالبان و ایران برغم تفاوت های عمده در هدف،‌آرمان و شیوه در تقابل با ایالات متحده قرار دارند میان ایران وطالبان ارتباطاتی شکل گرفته است. این ارتباطات گرچه در سطح تعاملات تاکتیکی می ماند وتابعی است از وضعیت کنونی خاورمیانه و نه پیوند ی راهبردی اما به اندازه ای هست که بتوان درخواست ما در سیستان را برآن اساس طرح کرد. انتظار از دولت و حاکمیت و همه نهادهای نظامی و امنیتی آن است که گفتگوهای پیرامون آب هیرمند را محدود به دیپلماسی رسمی با دولت افغانستان نکنند و اگر قرار است درحل مسائل منطقه طالبان را هم به همکاری بگیرند حتما در مذاکرات آتی دو موضوع مهم که استان سیستان وبلوچستان از آن دو بشدت تهدید می شود را نیزمنظور نظر قرار بدهند. آن دو موضوع چنانکه که پیشتر آمد مسئله آب هیرمند و کشت انبوه تریاک است. طالبان به قدرت برسد یا در بدنه دولت و حاکمیت فعلی افغانستان ادغام شود یک مسئله است، مسئله بقا وحیات سیستان مسئله دیگری است. نباید مسئله سیستان را ذیل آن تعریف کرد. ما انتظار داریم که دولت و نهادهای حاکمیتی همزمان با دولت و طالبان پیرامون این دو موضوع مهم گفتگویی نتیجه محور را دنبال کنند وگرنه تا تباهی کامل سیستان فاصله ای نیست. نباید رنج مردم ما در سیستان حتی اگر کسری از جمعیت کشور حساب شان کنیم در برابر مصالح بزرگ منطقه ای و کلان گفتمان های امنیتی به حاشیه برود. کودک و جوان و پیر سیستانی امروز بر دولت و حاکمیت این بی تدبیری را نمی بخشد که آنها را در اولویتی پس از مناسبات و تعاملات منطقه ای قرار دهند. موضوع روشن است. طالبان منابع مالی خود را بر حق آبه ایران از هیرمند استوار کرده و ازین رهگذربا تریاک و هروئین و مورفینش زندگی جوانان ما را هم به بازی گرفته است. این گروه شبه نظامی باید پاسخگوی اثراقدامات خود در اینسوی مرزهای ما نیز باشد. این مهم برعمده حاکمیت و دولت ماست که در هنگامه تحولات منطقه حواس شان به این گوشه از کشور هم باشد تا حق این مردم پریشان تیره روز در بده بستان های کلان در حلقوم طالبان تریاک خوار نرود. والسلام

منبع : سازندگی
به این خبر امتیاز دهید:
بر اساس رای ۰ نفر از بازدیدکنندگان
با دوستان خود به اشتراک بگذارید:
کپی شد

پیشنهاد ویژه

    دیدگاه تان را بنویسید

     

    دیدگاه

    توسعه