وضعیت رسانه در جامعه امروز ما
| در آستانه 17 مرداد، «روز خبرنگار»، قرار داریم. جهان مدرن بهعنوان یک ابژه انکارناپذیر، مؤلفههای نسبتا پرشماری دارد که از جمله مؤلفههای سترگ و چشمگیر آن، به تعبیر فوکویی، وجود رسانههای قدرتمند در مناسبات نهادهای قدرت است.
۵۵آنلاین :
در آستانه 17 مرداد، «روز خبرنگار»، قرار داریم. جهان مدرن بهعنوان یک ابژه انکارناپذیر، مؤلفههای نسبتا پرشماری دارد که از جمله مؤلفههای سترگ و چشمگیر آن، به تعبیر فوکویی، وجود رسانههای قدرتمند در مناسبات نهادهای قدرت است. بیتردید رسانهها از ارکان و اضلاع صدرنشین دموکراسیهای نوین محسوب میشوند، تا جایی که امروز فهم مختصات جهان مدرن و درک سیستمهای متنوع دموکراتیزهشده، اساسا بدون فهم و نقش بنیادین آن از زمره محالات است. هم بهلحاظ انتولوژیک و هم از حیث اپیستمولوژیک میتوان در باب نقش بیبدیل رسانهها در جهان جدید داد سخن داد و به بسط سخن نشست که طرح آن فعلا محل کلام ما نیست. همینقدر اینجا میتوان گفت در تبار تاریخی و در جهان گذشته ما بهنوعی این همان رسالت خبری انبیا بوده که بخش مشبعی از جهان آن روزگار را اداره میکرده و بهعنوان آکسیون و عاملی بهغایت مهم و مستقل، سببساز پیدایش تمدن و فرهنگ شده است. قرآن در مواضعی از آیات خود از «نبأ عظیم» سخن میگوید و «نبی» را به این دلیل مبعوث به «پیغامبری» میکند تا به انذار و تبشیر خود، اخباری از سعادت و بهجت دو جهان برای قوم خود آورد. متأسفانه در تاریخ معاصر جز در نوادر آناتی از زندگی کنونی ایرانیان، هرگز روزنامهها و مجلات کشور جزء سبد کالاهای خرید روزانه ما نبودهاند! درحالیکه در کشورهای توسعهیافته جراید همچنان پرتحرک و پرنشاط در صدر خریدهای روزانه مردم قرار دارد و شهروندان مغربزمین با ولع هرچهتمامتر دادههای روزمره آن را دنبال میکنند و در ساختن تقدیرات مستحسن خود از آن بهره میجویند. زمانی «هگل»، فیلسوف معروف آلمان، میگفت: «خواندن روزنامه برای من بهمنزله نیایش صبحگاهی است». امروز در زیست جهان مدرن چه در فضای حقیقی و چه در فضای مجازی این اخبار است که پیاپی تولید و پژواک میشود و احیانا جوامع را به تلاطم و تعارض و یا به تفاهم و تعادل سوق میدهد. نمیتوان برای مطبوعات کارکردی فرعی و تحکیمی در نظر گرفت و آن را به مغالطات و ملاحظات نیازموده با صدور بخشنامههای متراکم فونکسیون فروکاست که «جان نباشد جز خبر در آزمون». فواید آزادی بیان و رسانهها بهمراتب بیش از مضار آن است و در هر جامعهای از کسب خبر گزیر و گریزی نیست! اهمیت بلافصل خبر تا آنجاست که ایرانیان و پارهای دیگر از کشورهای دنیا بهمحض رسیدن به هم و پس از ابلاغ سلام بلافاصله از هم جویای خبر میشوند و سرا پا گوش میشوند تا دریابند در اطراف و اکناف آنان چه رخدادهایی در حال تکوین و شکلگیری است. باید عنایت داشت وقتی در جایی از جایگاه و نقش رسانهها سخن میگویم، با امری ذوالوجهین و دوسویه مواجه هستیم؛ اولا رسانهها هرقدر با دانش و پرنسیبهای کاری و تعهدات و اخلاق حرفهای خود بهتر و بیشتر آشنا باشند، منطقا و طبیعتا بیشتر میتوانند محل وثوق و اعتبار مخاطبان و کاربران خود قرار گیرند. ثانیا هرقدر حاکمیت و دولتها ضرورت حضور و رسالت سیستماتیک رسانهها را علمیتر و عینیتر دریابند و به تبع از آن در تجهیز و تکمیل امکانات اولیه و ضروری اصحاب جراید - اعم از امکانات نرمافزاری و سختافزاری - اعتنا و اهتمام بیشتری مبذول دارند، بیش از پیش میتوانند از مواهب رسانههای پویا در ارتباط با جامعه و جهان پیرامون بهرهمند شوند. رسانهها اگر در جای طبیعی و تعریفشده جهانی خود مستقر شوند، قهرا میتوانند کارساز باشند و هر تهدیدی را به فرصت تبدیل کنند. نقش اصلی رسانهها تولید و نشر خبر و اساسا اعمال نوعی نظارت و کنترل اجتماعی بر مناسبات قدرت است؛ بنابراین رسانهها بیش از پیش باید از امنیت شغلی و آرامش کاری لازم برخوردار باشند تا در دیدگاه و رصدگاه کاری خود بهنحو نرمال و استاندارد به ایفای نقش بپردازند.در درجه اول قطعا این رسانهها هستند که میتوانند بهمثابه آمرین بالمعروف و ناهین عن المنکر، به تحقق و تعمیق واقعی نظامات مردمسالار مدد شایان برسانند .هرگونه بیاعتمادی و ارعاب و القای اتهامات نابجا نسبت به صاحبان و دستاندرکاران رسانههای مدنی باعث میشود سلامت و سعادت و شرایط بهینه جامعه خبری و زیست جهان ایرانی دستخوش التهاب و اضطراب شود. شوربختانه ما در این سالها بارها شاهد این جریان تلخ بودهایم که با بهحاشیهراندن و بهاستیصالکشاندن مطبوعات نهتنها کمکی به امنیت و صلابت جامعه نشده، بلکه کموبیش موجبات انواعی از فسادهای سیستماتیک در کشور فراهم شده است.
اگر روزنامهها از آزادی قانونمند و امنیت عدالتمحور برخوردار نباشند، پس از این نیز شاید شاهد اصنافی از مفاسد و تحریفات و انتشار صدها اخبار کذب از مجاری مختلف جامعه باشیم که در ضرایبی فزایندهتر ما را درگیر خواهند کرد. به خاطر دار این نکته به خدمت در کجا گفتیم!
دیدگاه تان را بنویسید