خودتان را جای معلولان بگذارید
| فرهنگ ما با وجود جنبه های بسیار غنی، واجد برخی عیوب است که حتما باید نقد شود. شوربختانه نپرداختن صحیح به این مستور موجب شده تا این فرهنگ در آن قسمتها ضعیف و نارس بار آید.
۵۵آنلاین :
فرهنگ ما با وجود جنبه های بسیار غنی، واجد برخی عیوب است که حتما باید نقد شود. شوربختانه نپرداختن صحیح به این مستور موجب شده تا این فرهنگ در آن قسمتها ضعیف و نارس بار آید. اینکه مسوولان و مقامات سیاسی به طور دائم هر مورد ناقص، ناخواسته و ناپسند را به معلول نسبت می دهند یا با لفظ معلول از آن یاد می کنند. یکی از میان جنبه هاست که کمتر فرصت شده تا در رسانه های جمعی اعم از رادیو تلویزیون با مطبوعات و مجلات و خبرگزاری ها به آن پرداخته شود.
مشخصا آنچه در جریان چنین گفتارهای ناخوشایندی بروز می کند برچسبی است که روی روح و روان افرادی که ناخواسته و به واسطه شرایط جسمی، ذهنی یا روانی معلول هستند نصب شده و آنها و اطرافیانششان را آزار می دهد. این شیوه بیان که از منظری بی ادبی کلامی، خشونت و امر خشن است. از منظری هم به طور سیستماتیک افراد معلول را دچار تبعیض نهادی می کند یا به روند آن تسریع می بخشد.
تبعیض های نهادی محصول نادیده گرفتن های مداوم مشکلات گروه های معترض و اقلیت های متفاوت است که در نهایت تبعات ویرانگری همچون نابرابری را به جامعه تحمیل می کند. چیزی که از طرز تفکر افراد ناآگاه شروع شده و در نهایت به سطح گسترده ای از توزیع نامناسب فرصتها و امکانات در اجتماع منجر می شود. در این شکل از بیان گویی فرد گوینده اعلام می کند «دیگران» یا همان معلولان وجود ندارند یا نیستند. در عین حال این طرز بیان نشان می دهد سیاستمدار تنها خودی ها را می بیند.
پرسشی که همواره باید در این شرایط و در برابر چنین شکلی از بیان مطرح کرد این است که مگر فرزند معلول برای خانواده و اطرافیانش عزیز نیست؟ آیا فرد معلول، فرزند محسوب نمی شود؟ آیا به صرف بیماری یا نقص یا ناتوانی یک فرزند پدر و مادر از فرزند محبت خود را دریغ می کنند که حال مقامات سیاسی ما اینچنین هر مورد نامناسبی را به معلول تعبیر می کنند؟ مگر می شود ابتلا به یک بیماری باعث کاهش مهر و محبت پدر و مادر به فرزند شود؟ اتفاقا وقتی فرزند بیمار می شود وقت و انرژی و تلاش بیشتری از طرف خانواده صرف می شود تا فرزند بیمار به حالت طبیعی باز گردد. اینجاست که می توان استدلال کرد عزیز بودن فرزند صرفا به خاطر فرزند بودن او و نه سطح سلامت یا معلولیت وی است. پس وقتی مسوولی عبارت «ما این فرزند معلول را نمی خواهیم» را به کار می برد، الزاما سخن سنجیده ای را بیان نکرده است.
در پژوهش های جامعه شناسی معلولیت، اصطلاح تبعیض نهادی را برای روندهایی به کار می برند که به دلیل ریشه های قوی آن تبعیض در اعماق اجتماع، ساختار جامعه دیگر دستخوش تغییر شده و افراد معلول حتی به رغم قانون برابر، از چرخه فرصت های برابر حذف می شوند. این یعنی جامعه خود به خود تبعیض را بی توجهی به قوانین اعمال کرده و مثلا معلولان را از حقوق بدیهی خود محروم می کنند فارغ از آنچه در ایران در حال وقوع است، نگرش درست به معلول و معلولیت باید با در نظر گرفتن حق و حقوق شهروندی افراد توام شود. در یک جامعه توسعه یافته، معلول صرفا یک واژه است که فرد معلول را با شرایطی متفاوت خلق و تعریف می کند. این فرد معلول استعدادهای متفاوت و متنوعی دارد که اگر همت به خرج دهد و شرایط مساعد باشد، به راحتی قابل شکوفا شدن بوده و معلول را در جایگاهی کاملا مساوی با فرد اصطلاحا سالم قرار میدهند. بماند که گاه در بسیاری موارد، این نگرش موجب شده تا افراد معلول به مراتب و مدارجی برتر از افراد فاقد نقص های جسمی، ذهنی و برسند و از منظر توسعه انسانی، اثربخشی بالاتری را فراهم آورند.
عدم مدیریت کلام، نشان دهنده بحران مدیریت در سایر حوزه هاست
ما واژه های مختلف را به راحتی و بدون اینکه به معنای آنها فکر کنیم، به کار می گیریم غافل از اینکه در همین روند زبانی، خشونت کلامی را نهادینه می کنیم. استفاده از واژه ای که دور از شأن و شخصیت و جایگاه یک فرد باشد، توانایی ها و استعدادهای آن فرد را زیر سوال برد و کرامت او را نادیده بگیرد چیزی جز خشونت کلامی نیست. رسانه باید به این قبیل عبارات و شیوه های بیان حساس باشد و اجازه رواج آن را ندهد یا به شکل حرفه ای با آن مقابله کند. آموزشی هم در سطوح مختلف به آحاد جامعه برای شیوه استفاده از کلمات و جایگاه هر واژه در ساختمان ارتباطات وی با جهان اطرافش داده نمی شود.
در عین حال خود گوینده باید بداند چطور از هر واژه استفاده کند. هیچ گاه یک مقام سیاسی یا فرد صاحب تریبون نباید فراموش کند که حساب شده سخن بگوید چراکه کلماتی که وی استفاده می کند بیش از آنکه به شنونده برگردد، بیان کننده سطح تفکر و شخصیت و اندیشه گوینده است. سیاستمدار باید بتواند کلام را مدیریت کند و فراسوی چیزی را که بیان می کند ببیند. چرا که اگر به این مساله توجه نکند و سخن نسنجیده ای به زبان آورد، این پیام را به جامعه مخابره می کند که من فکر نمی کنم و حرف میزنم، سیاستمدار یا افراد مشهور باید بدانند که آنچه بر زبان جاری می کنند در دامنه کثیری، طیف هاء عقاید و گروه های مختلفی را تحت تاثیر قرار می دهد. نباید فراموش کرد عدم مدیریت کلام توسط یک مدیر عالی رتبه، نشان دهنده بحران مدیریت در سایر حوزه های تحت نظر وی است. اخیرا در یکی از رسانه ها نقد جالبی به بهانه سخنان اخیر یکی از سیاستمداران درباره معلولان نوشته شده بود. نقدی که ادعا می کردن
«سطح و کیفیت ادبیات مسوولان میتواند کیفیت مدیریت آنها را زیر سوال ببرد»
مسوولی که امروز با چنین ادبیاتی از یک معلول یاد می کند، بدون شک در مقام یک پدر یا یک همسر، فرزند و همسر خود را نادیده می گیرد. از آنجا که ما در عصر حاضر در شبکه ای به هم پیوسته از ارتباطات به سر می بریم و زندگی می کنیم، رخ دادن خطا در یک بخش به معنی احتمال وجود خطا در سطح بیشتری از سیستم است. سوالی که هم اینک جامعه و در ابعاد کوچکتر معلولان کشور از مقامات سیاسی دارند این است که آیا در محیط زندگی خود با هیچ معلولی مراوده ندارند؟
چه کنیم که این پلشتی تکرار نشود؟
باید طبقه متوسط به مسائل اجتماعی حساس شود. تا مادامی که معلول و معلولیت به شکلی مناسب در افکار عمومی و طبقه متوسط دیده نشود و مورد توجه قرار نگیرد. مساله حل نمی شود. تا وقتی که خود معلولان هم تا جایی که می توانند با ارتقای سطح توانایی و دانش ویژگی خود را به اثبات نرسانند و در عین حال در برابر چنین برخوردها و خشونت های کلامی و غیر کلامی صدای اعتراض خود را بلند نکننده امکان حل مساله وجود ندارد. این یعنی مخفی کاری و خاموش کردن صدای اعتراض و مطالبه گری در سطح خانواده از سوی معلولان تنها به استمرار وضعیت فعلی منجر خواهد شد. بخشی از وظیفه مهم تغییر ساخت های نهادی موجود متوجه خود معلولان است که بایستی جامعه را متوجه سازند که این مسیر اشتباه است و تبعات ناخوشایندی به بار می آورد. در این راستا جامعه معلولان ضمن رشد تواناییها، باید روش های درست مطالبه گری و مسوولیت پذیری را آموخته تا به این ترتیب جامعه و افرادی که از وجود معلولان و رنج های آنها بی خبرند، به مساله آگاه شده و با موج مطالبه، هم داستان شوند اما اگر همدیگر را درک کنیم، باهم حرف بزنیم، تعامل خود را با گروه های دیگر افزایش دهیم و چرخه مذاکره را گسترش دهیم، قطعا شاهد کاهش این رویه و حتی حذف آن خواهیم بود. مذاکرات ما اگر با همدیگر بر سر چگونه بودن و چگونه زیستن شکل گیرد و اعضای خانواده تا افراد و گروه های ناشناس را در بر گیرد، قطعا می تواند به اینجا ختم شود که ساخت یک محله خوبه یک منطقه خوب، یک شهر خوب و یک کشور خوب همه در گرو مذاکره و تعامل و گفت وگو با همدیگر است. این روند کمک می کند ضمن دستیابی به فهمی مشترک از مسائل همدیگر، به حقوق یکدیگر هم آشنا شده و به همدیگر احترام بگذاریم.
نکته پایانی...
سالهاست مساله معلولیت در جهان از مفهوم اولیه خود ناظر به نقص جسمی و حرکتی و ذهنی و روحی دور شده و ذیل عنوان دسترسی معنا پیدا کرده است. چیزی که اهمیت هر فرد را از جسم و ظاهر و ساختار فرد، به سمت اندیشه و تهنیت فرد می برد. تلاش کنیم در این مسیر قرار گیریم.
منبع : تجارت فردا
دیدگاه تان را بنویسید