ارسال به دیگران پرینت

شهروندان و حوزه عمومی/ نمای ساختمان‌‏ها به چه کسی تعلق دارد؟

| علی اعطا، سخنگوی شورای شهر تهران یکی از مشخصه های شهرهای امروزین ما، آشفتگی در سیما و منظر شهری است. نقصانی که برای اصلاح و بهبود آن به انواع و اقسام راه کارها متوسل شده ایم، تلاش بسیار کرده ایم، اما متناسب با انتظارمان به نتیجه و دستاوردی دست نیافته ایم. هرچند نمی توان گفت تلاش ها یکسره بی حاصل بوده است. در بحث سیما و منظر شهری، عناصر و مولفه های زیادی حضور دارد و در این میان، یکی از مهم ترین عناصر در حوزه سیما و منظر شهری، مسئله نمای ساختمان هاست. عنصر مصنوعی که قاعدتا توسط مالک یا سازنده، سفارش داده می شود. توسط طراح، خلق می شود. توسط مجری، به اجرا درآمده و ساخته می شود و طرح آن در مرحله صدور پروانه، توسط کمیته ای به نام کمیته نما، در شهرداری، به تایید و تصویب می رسد تا حداقلی از کیفیات زیبایی شناختی مورد انتظار را دارا باشد.

شهروندان و حوزه عمومی/ نمای ساختمان‌‏ها به چه کسی تعلق دارد؟

۵۵آنلاین :

نما چیست؟

نما عنصر بیرونی ساختمان است. تصویری است که از یک ساختمان، از بیرون ساختمان می بینیم. پوسته ی ساختمان است. برخی می گویند نما عنصر جداگانه ای از معماری نیست و عنصری است که، به تبع حجم معمارانه اثر، پدید می آید. این تعریف ایده آل و آرمانگرایانه ای از نمای ساختمان است. این سخن، درست و دلنشین است. برخی می گویند، به اعتبار اینکه نمای ساختمان، عنصر جداگانه ای از ساختمان نیست و بخشی از اثر معماری است، بنابرین این کاری غیراصولی است که بپذیریم بررسی آن به صورت مجزا و به عنوان عنصری منفرد صورت گیرد. این سخن البته جای تامل دارد. واقعیت این است ما در شرایطی قرار داریم که اکثریت قریب به اتفاق ساختمان هایی که در سطح شهر ساخته می شود، ابتدا همچون جعبه هایی شکل می گیرد، با نقشه هایی معمولا شبیه به یکدیگر. در این شرایط طبیعی است که نما را بعدا به مثابه عنصری الحاقی، طراحی می کنند و بر روی ساختمان اجرا می کنند. این اتفاقی نامطلوب، اما اجتناب ناپذیر است. به همین دلیل است که در ادبیات مدیریت شهری، امروز از موضوعی به نام طراحی نما سخن می گوییم. کسانی در مقام سازنده، مالک و مجری پروژه های ساختمانی، طراحی نما را سفارش می دهند و بعد در کمیته های نما از طرحی که تهیه شده است، دفاع می کنند.

نمای ساختمان حق چه کسی است؟

در رابطه با نحوه مواجهه با نمای ساختمان، تا پیش از شکل گیری کمیته های نما، آنچه اصالت داشته، خواسته سازنده و مالک و مجری، در مقام متقاضی بوده است. فردی، تقاضایی برای اجرای طرحی به عنوان نمای ساختمان داشته و آن را اجرا می کرده است. اساسا کسی مدعی طرحی نبوده است. نظارتی نیز وجود نداشته است که کجا، چه طرحی اجرا می شود. نمونه هایی را به خاطر می آورم که طرح برج آزادی را روی نمای ساختمانی پیاده کرده بودند یا مجسمه هایی را روی جداره بیرونی ساختمانی نصب کرده بودند. به عبارتی از آنجا که طرح نما، در هیچ مرجعی به تایید و تصویب نمی رسیده است، مدیریت شهری نمی توانسته روی آن کنترلی اعمال کند. مالک، سازنده یا حتی طراح، می توانست جداره بیرونی ساختمان را همچون عرصه آزادی برای انجام هرکار تلقی کند، بدون اینکه مباحثی از قبیل زیبایی شناسی محیطی، هماهنگی و هارمونی در جداره ها و حتی حقوق شهروندی و مسایلی از این دست مطرح باشد.

با تشکیل کمیته های نما در سال ۹۳، مسئله نمای ساختمان ها چارچوب دیگری به خود گرفت. مرجعی برای تایید طرح ها پدید آمد. اگرچه به لحاظ مفهومی و فرایندی، اشکالاتی متوجه کمیته های نما بود، اما یک نکته را نمی توان نادیده گرفت. شکل گیری کمیته های نما، در عمل به معنای دفاع از ارزش های زیبایی شناختی در بافت شهری، دفاع از معماری با هویت در برابر معماری باری به هر جهت و دفاع از حقوق شهروندی و توجه به حقوق عموم مردم بود. جایی که تلاش می کرد طرح های ارائه شده را به معیارهای طراحی خوب و با کیفیت نزدیک کند. اگرچه در آسیب شناسی کمیته های نما، به موارد جدی سوء عملکرد نیز بر می خوریم. مواردی گزارش شده و می شود که کمیته های نما، به گلوگاه هایی برای ایجاد دردسر برای شهروندان تبدیل می شوند و این، آسیب اصلی کمیته های نماست. ایده آل این است به گونه ای سیاستگذاری و راهبری کنیم تا شهروندان احساس کنند این کمیته ها، فرصتی را برای ارتقای کیفی پروژه های آنان فراهم می آورند نه اینکه گلوگاه هایی باشند برای اشکال تراشی در کار آنان. به هر جهت، کارکرد کمیته های نما، در دوره ۵ ساله، در راستای گسترش آثار کیفی و جلوگیری از احداث بسیاری از طرح های ناموزون بوده است.

مردم شهر به نظاره نماهای شهر

اگر نماهای شهری را بخشی از حقوق شهروندی تلقی می کنیم، چرا این حق را قائل نباشیم که شهروندان نظاره گر مراحل بررسی، تایید و تصویب یک طرح باشند؟ چرا جلسات نقد و قضاوت نماها در کمیته های نما در مناطق بیست و دوگانه را به روی شهروندان باز نکنیم؟ اخیرا در جلسه ای که به منظور هماهنگی جلسات کمیته های نما در مناطق ۲۲گانه برگزار شده بود، این نکته را مطرح کردم. پیشنهاد کردم ابتدا در تعدادی از مناطق به صورت پایلوت، جلسات بررسی نماهای ساختمان ها که برای تایید و تصویب مطرح می شوند، با حضور اهالی محله و منطقه، با حضور شورایاران و کارگروه های تخصصی آنان و با حضور رسانه ها برگزار شود. به تدریج، در یک بازه زمانی چند ماهه موضوع را به هر بیست و دو منطقه گسترش دهیم. این امر چند نتیجه در پی خواهد داشت؛ اول اینکه، سطح حساسیت عمومی نسبت به سیما و منظر شهری در بخش ساختمانی را بالا می برد. طبیعی است موضوع در سطح شورایاری ها و رسانه ها مطرح می شود و به یک گفتمان جمعی بدل می گردد.

جنبه آموزشی آن نیز قابل توجه است. دوم اینکه، به تدریج شهروندان، در امری که باور داریم به حقوق شهروندی تعلق دارد، مشارکت خواهند یافت. طبیعی است که در یک بازه زمانی منطقی، بعد از اینکه حساسیت های لازم شکل گرفت و آموزش اجتماعی ایجاد شد، مشارکت اجتماعی پدیدار شود. این امر، نقطه مطلوب ما در مدیریت در مقیاس محله ای است و سوم اینکه، عملکرد کمیته های معماری مناطق، از اتاق های تاریک، به آفتاب درمی آید. این کار برای توسعه مشارکت های اجتماعی در سطح مناطق و محله های شهر تهران یک فرصت است. این فرصت را از دست نخواهیم داد.

منبع : سازندگی
به این خبر امتیاز دهید:
بر اساس رای ۰ نفر از بازدیدکنندگان
با دوستان خود به اشتراک بگذارید:
کپی شد

پیشنهاد ویژه

    دیدگاه تان را بنویسید

     

    دیدگاه

    توسعه