ارسال به دیگران پرینت

طبیعت؛محیطی برای زیستی سالم

| نکته در خور تامل در دهه اخیر افزایش شدید تعداد وقوع (روزهای گرد و غباری) و شدت توفان های گرد و غبار است که فراوانی وقوع آن ها در 50 سال اخیر به شدت افزایش یافته، به نحوی که در ایران تنها در طول 3 سال اخیر 10 برابر شده است.

طبیعت؛محیطی برای زیستی سالم

۵۵آنلاین :

سید محمد حسین کاظمی

دانشجوی علوم سیاسی

طبیعت و محیط زیست، موهبتی از طرف خداوند است که از مجموعه موجودات، منابع و عوامل و شرایط هماهنگی که در اطراف هر موجود زنده وجود دارد و ادامه حیات به آن وابسته است به وجود می آید.آلودگی محیط زیست بر کیفیت چرخه طبیعی اثر می گذارد و پیامدهای زیان باری برای زندگی انسان ها، حیوانات، گیاهان و... دارد.

در همه ادیان الهی و آیین های بزرگ، پاکی و عدم آلودگی جزء وظایف دینی شمرده شده است. [ النظافه من الایمان ] در دین اسلام به حفظ پاکی در همه زمینه ها اعم از انسان، زمین، آب، هوا و غیره اشاره می نماید، بنابراین جلوگیری از آلودگی ها که اینک جزء اهداف حفاظت محیط زیست می باشد، مساله امروزی نبوده، بلکه مساله ای است که در طول تاریخ بشر اهمیت داشته است.

تاثیر گذاری متقابل انسان و طبیعت، اهمیت بررسی عناصر طبیعی را دو چندان می کند. اسلام بیان می دارد که خداوند طبیعت و محیط زیست را برای انسان آفریده است و او حق تصرف در آن را دارد. اما از سوی دیگر تاکید می کند که این حق اختصاص به یک فرد، گروه و یا یک نسل ندارد، بلکه باید بهره برداری از آن اصولی و عادلانه باشد به طوری که هم نسل حاضر و هم نسل های آینده بتوانند از آن استفاده کنند.

بنابراین سوء استفاده از این حق که می تواند منجر به آلوده سازی، تخریب و نابودی محیط زیست گردد و باعث تعرض به حقوق دیگران به ویژه نسل های آینده می شود، ممنوع است.با نگاهی به وضعیت فعلی محیط زیست، در می یابیم که انسان ها در بهره ‏برداری از طبیعت و محیط زیست به مسئولیت خود در حفظ و حراست از آن به درستی عمل نکرده‏ اند.

شاهد این سخن، بحران عظیمی است که محیط زیست دچار آن شده است.تخریب و نابودی روز افزون جنگل ها و مراتع، نابودی گونه ‏های نادر گیاهی و جانوری، آلودگی آب،خاک و هوا، استفاده از سلاح های هسته‌ای و شیمیایی، ورود مواد نفتی و آلاینده ‏های دیگر مانند: فاضلاب کارخانه ‏ها و مجتمع های صنعتی به رودخانه‌ها و دریاها، آسیب دیدن لایه ازن،باران های اسیدی، مصرف روز افزون سوخت های فسیلی، استفاده بی‏ رویه از سموم دفع آفات و چندین مورد آلوده‏ کننده دیگر که نام بردن از آن ها فقط بر تلخ کامی و ناراحتی انسان می‏ افزاید.گویای این واقعیت مهم است که بشر در داد و ستد خود با محیط زیست، راه خطرناک و مهلکی را در پیش گرفته که نتیجه آن چیزی جز به خطر افتادن سلامت و حیات انسان و دیگر موجودات نخواهد بود.

اندکی تامل و تفکر در آمارهایی که همه روزه در مورد وضعیت محیط زیست بیان می ‏شود، کافی است تا انسان خود را بر لب پرتگاهی احساس کند که ساخته و پرداخته خود اوست.

در این میان، نکته‌ای که اهمیت بسیاری دارد، پرداختن به جرائم زیست محیطی از منظر حقوق داخلی است.بی‌تردید اهمیت و جایگاه حقوق محیط زیست به بهترین شکل آن در اصل 50 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران متبلور شده است. این اصل پیام آور این مهم است که موضوعات زیست محیطی کاملا فرابخشی بوده و همه افراد جامعه علی‌الخصوص سازمان ها، هر یک به فراخور توان و کارایی تشکیلات خود باید در حفظ و نگهداری از محیط زیست به عنوان یک وظیفه عمومی بکوشند و از هر فعالیتی که با آلودگی محیط زیست یا تخریب جبران ناپذیر محیط زیست همراه باشد، اجتناب ورزند.

بررسی سابقه قانون گذاری در زمینه موضوعات زیست محیطی در کشورها حاکی از آن است که اولین قوانین و مقررات مرتبط مانند مواد 179 و 189 قانون مدنی مصوب 1307 ، قانون شکار مصوب 1335 و قانون شکار و صید مصوب 1346 صرفا در ارتباط با محیط زیست طبیعی بودند و اولین قانون جامع که به طور نسبی به همه ابعاد محیط زیست و از جمله تغییر ساختار و تشکیلات سازمان حفاظت محیط زیست می‌پردازد، قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست مصوب 1353 است.

به طور کلی جرائم زیست‌ محیطی با توجه به ماهیت شان به 2 گروه عمده تقسیم می‌شوند.دسته اول، جرایم ارتکابی نسبت به جانداران به‌جز انسان است که شامل تمامی جانداران گیاهی و حیوانی می‌شود.طبق قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست، از جمله وظایف سازمان حفاظت محیط زیست، پیشگیری و ممانعت از هر آلودگی محیط زیست و هر اقدام مخربی است که موجب بر هم خوردن تعادل و تناسب محیط زیست می‌شود.

طبق بند 2 ماده 6 همین قانون، تخریب جنگل‌ها و مراتع نیز از جمله مواردی است که باعث بر هم خوردن تعادل در محیط زیست شده و بنابراین عملی مجرمانه محسوب می‌شود.دسته دوم جرائم زیست محیطی، جرائم ارتکابی نسبت به عناصر بی‌جان محیط زیست از قبیل آب و هوا، خاک، صدا و آلودگی محیط زیست است.با توجه به تعداد قوانینی که با موضوعات زیست‌ محیطی به معنای عام آن مرتبط است، قوانین ناسخ و منسوخ، عام و خاص، مطلق و مقید وجود دارد و قانونگذار با توجه به اهمیت موضوع، مواردی از قانون مجازات اسلامی مانند 689 ، 688 ، 686 ، 680 ، 679 و 675 را به این موضوع اختصاص داده است.در چند سال اخیر اغلب دعاوی ادارات کل حفاظت محیط زیست علیه واحدهای تولیدی و صنعتی که به نحوی آلاینده های خود را وارد محیط زیست می کردند ( به استناد ماده 688 قانون مجازات اسلامی تعزیرات ) مطرح شده‌اند.

عنصر مادی ماده 688 اقدام علیه بهداشت عمومی و آلوده کردن محیط زیست است، بنابراین هر گونه اقدامی که به تشخیص وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و سازمان حفاظت محیط زیست، بهداشت عمومی را تهدید یا محیط زیست را آلوده کند، مشمول این ماده خواهد بود.متاسفانه وضعیت محیط زیست در ایران به شدت نیاز به توجه دارد.سه عامل مهم در طبیعت وجود دارد که می تواند آثار مخربی روی محیط زیست ایجاد کند :آلودگی هوا، آلودگی آب و آلودگی خاک، که اخیرا موجب گردیده ایران با خطرات زیست محیطی مهم دیگری نیز مواجه گردد.

از جمله آلودگی های محیطی که اثرات پیدا و پنهان زیادی برجسم و روان شهروندان دارد، «آلودگی هوا» است. به گفته سازمان بهداشت جهانی 1992 ، آلودگی هوا یک بحران جدی و اولویت دار محیطی است که توجه دولت مردان را به خود جلب کرده است. طبق گفته سازمان بهداشت جهانی، سه شهر از پنج شهر نخست فهرست آلوده ترین شهرهای جهان -اهواز، کرمانشاه و سنندج- در ایران قرار دارند که میزان آلودگی هوا در این شهرها از چهار تا هفت برابر سطح قابل قبول سازمان بهداشت جهانی برآورد شده است و آلاینده های هوا، تنها در تهران منجر به مرگ سالانه بیش از 5500 نفر بر اثر بیماری های قلبی - عروقی و تنفسی می شود.

اما میزان خسارات (ناشی از تنش آب، بیابان زایی، و آلودگی) می تواند در بلندمدت منجر به ایجاد مشکلات تضعیف کننده ای برای اقتصاد کشور شود. طبق برآورد بانک جهانی، هزینه سالانه تخریب محیط زیست در ایران، هم اینک نیز به میزان هولناک 5 تا 10 درصد تولید ناخالص داخلی رسیده است. واکاوی بحران های زیست محیطی در ایران نشان داد که این بحران ها خود ریشه یک چالش زیست محیطی بسیار مهم دیگری تحت عنوان «توفان های گرد و غبار» می باشد.

نکته در خور تامل در دهه اخیر افزایش شدید تعداد وقوع (روزهای گرد و غباری) و شدت توفان های گرد و غبار است که فراوانی وقوع آن ها در 50 سال اخیر به شدت افزایش یافته، به نحوی که در ایران تنها در طول 3 سال اخیر 10 برابر شده است. از بین رفتن منابع زیست انسانی در مناطق تحت تاثیر، مهاجرت جوامع روستایی و شهری، افزایش میزان خسارات و حوادث جاده ای و بروز اختلال در شبکه حمل و نقل، افزایش آلودگی های زیست محیطی در شهرها و گسترش شیوع بیماری های قلبی تنفسی و نیز بیماری های چشمی تنها بخشی از پیامدهای مخرب این پدیده است که سلامت جوامع زیست انسانی را مورد تهدید قرار داده است.

از طرفی تخریب خاک و افت حاصلخیزی اراضی در مناطق برداشت و متاثر از این پدیده، عامل بروز تخریب سرزمین، فقر پوشش گیاهی خاک و در نتیجه بیابان زایی است.برای عبور از چالش های زیست محیطی و پیشبرد توسعه پایدار، ایجاد مدیریت واحد و یکپارچه از طریق اجماع دولت، بهزیستی، سازمان منابع طبیعی، سازمان محیط زیست، شهرداری و تمامی ارگان های ذی ربط ضرورت دارد. چراکه این هم افزایی با بهره گیری از قوانین سازمان ملل و تجارب کلان شهر های جهانی، می تواند گامی موثر در راستای حل معضلات و بحران های محیط زیست باشد.

منبع : 55 آنلاین
به این خبر امتیاز دهید:
بر اساس رای ۰ نفر از بازدیدکنندگان
با دوستان خود به اشتراک بگذارید:
کپی شد

پیشنهاد ویژه

    دیدگاه تان را بنویسید

     

    دیدگاه

    توسعه