رکورد تورمی چه بر سر جامعه میآورد؟
| گفته شده که طبق سخنرانیهای لنین، بهترین روش برای تخریب سیستم سرمایه داری، به فساد کشیدن پول است.
۵۵آنلاین :
گفته شده که طبق سخنرانیهای لنین، بهترین روش برای تخریب سیستم سرمایه داری، به فساد کشیدن پول است. در طول یک پروسه تورم مداوم، دولت میتواند به طرز مخفیانه و غیرمحسوس، بخش بزرگی از ثروت شهروندان خود را غصب و مصادره کند. با این روش، دولت نه تنها ثروت شهروندان خود را غصب کرده است، بلکه این کار را از روی عمد و خودسرانه انجام داده و همچنان که این پروسه موجب فقیر شدن شهروندان میشود، اما در واقع تعداد افراد خاصی به ثروت میرسند. قطعا حق با لنین بوده است. هیچ وسیله ای بهتر و مطمئن تر از «فساد پولی» وجود ندارد که بتواند مبنای فعلی جامعه را واژگون کند. این پروسه، تمام نیروهای غیبی قانون اقتصاد را به نفع تخریب به کار میگیرد، به نحوی که حتی یک نفر از بین میلیونها نفر قادر به تشخیص آن نیست.
جان مینارد کینز، پیامدهای اقتصادی صلح، ۱۹۱۹
به گواه تاریخ، رابطه على وثیقی میان بحرانهای اقتصادی و اوج گیری گفتمانهای افراط گرا وجود دارد. فشار اقتصادی در ترکیب با افراط گرایی سیاسی میتواند گسلهای موجود اجتماعی در ایران را فعال کند و جامعه ایران امروز چنین زلزله ای را تاب نخواهد آورد.
مهاجرت
پس از اوج گرفتن بحران اقتصادی در یونان قریب به ۲۰۰ هزار نفر، عموما از میان جوانان، کشور را ترک کردند. البته تعداد افرادی که سعی کردند از یونان فرار کنند بسیار بیشتر از اینها بود. عمق فاجعه زمانی معلوم میشود که بدانیم کل جمعیت یونان حدود ۱۱ میلیون نفر است. روزنامه گاردین این مهاجرت را بزرگترین فرار مغزها در یک کشور پیشرفته در عصر مدرن نام گذاشت. میزان بیکاری میان این جوانان به رقم وحشتناک ۵۰ درصد میرسید. به گزارش سازمان ملل نزدیک به ۱۰ درصد مردم ونزوئلا اینک به عنوان پناهجو به کشورهای همسایه مهاجرت کرده اند. هرروزه صدها هزار نفر ونزوئلایی سعی میکنند رکود و ابرتورم را با فرار از این کشور پشت سر بگذارند. هرچند آمار روشنی در این زمینه نداریم اما آمارهای غیررسمی و مشاهدات و سوالاتی که هر روزه با آن مواجه میشویم نشان میدهد که امیدهای از دست رفته و شرایط عدم قطعیت و نهایتا فرو رفتن در باتلاق رکود تورمی باعث میشود هزاران نفر در تلاش برای ترک کردن کشور باشند. تلخ ترین کمدیها آن است که میلیاردها دلار به بهانه خدمات عمومی و عدالت اجتماعی و کنترل قیمتها و شعارهایی از این قبیل مردم را به شرایطی گرفتار کند که مجبور شوند خانه و کاشانه را به قصد غربت رها کنند. در صحبتهای سیاستمداران، در سخنرانیهای وزرا و وکلا، در تحلیلهای مهندسان نسخه پیچ مدعی و استقراض طلب و مدافعان ماشینهای چاپ پول سنجهای برای اندازه گیری عمر و جوانی از دست رفته یا به طور کلی هزینه سرمایه انسانی وجود ندارد. اما به واقع بزرگترین هزینه رکود تورمی زیانی است که با هیچ برنامه و بودجه و بسته و سامانهای قابل جبران نیست و آن عمری است که شهروندان میان رکود و تورم، دو سنگ سنگین آسیاب، از دست میدهند. طبیعی است که در چنین شرایطی بسیاری از جوانان سعی کنند عطای این آسیاب را به القایش بخشیده و غم غربت و مصائب هجرت را به جان بخرند. نتیجه این هجرت فزاینده خالی شدن کشورها از با ارزش ترین و غیرقابل جبران ترین سرمایه هاست. در میان تحلیلگران ایرانی تاکید بر منابع طبیعی و مملکت چهارفصل از یکسو و کم ارزش انگاشتن یا اصلا در حساب نیاوردن مردمان عادی سابقه دیرینه ای دارد چنان که هنوز عدهای تصور میکنند خوشبختی و اقتدار کشور رابطه مستقیمی با معادن و منابعش دارد. چنین تصوری بر خطاست.
منابع طبیعی
مردم از زمان عهد عتیق نگران به اتمام رسیدن منابع طبیعی (مانند سنگ چخماق، شکار و امثال آن بوده اند. شگفت انگیز است که همه مدارک تاریخی نشان میدهد با گذشت زمان تمام این مواد خام به جای اینکه کمیاب تر شوند فراوان تر شده اند. بدون شک کمبود منابع طبیعی (که در اقتصاد به وسیله شاخصی معنادار به نام هزینه یا قیمت اندازه گیری میشود) در بلندمدت برای تمام مواد اولیه نه تنها افزایش نیافته بلکه کاهش پیدا کرده است. تنها منبع قابل ذکری که در آن به جای افزایش فراوانی با کمبود روزافزون مواجه بوده ایم و مهم ترین و با ارزش ترین منبع نیز محسوب میشود، انسان بوده است. قطعا اکنون نسبت به گذشته جمعیت بیشتری روی کره زمین زندگی میکنند. اما اگر کمبود انسانها را بر اساس آنچه کمبود کالاهای اقتصادی را با آن اندازه گرفتیم یعنی بهایی که باید برای استفاده از خدمات آنها پرداخت کنیم اندازه بگیریم، خواهیم دید دستمزدها و حقوق پرداختی در کل جهان چه در کشورهای فقیر و چه در کشورهای ثروتمند افزایش پیدا کرده است. پولی که فرد برای استفاده از خدمات یک آرایشگر یا یک استاد دانشگاه پرداخت میکند طی دهههای گذشته در همه دنیا از جمله کشورهای در حال توسعه افزایش یافته است. افزایش قیمت خدماتی که انسانها عرضه میکنند شاخص روشنی از این حقیقت است که اگرچه نسبت به گذشته تعداد بیشتری انسان در دنیا وجود دارد اما باز هم از نظر انسان دچار کمبود هستیم. طاعون رکود تورمی باعث میشود این مهم ترین دارایی اقتصادی در کشور بی ارزش شود. نتیجه مستقیم این روند فقر و فلاکت خواهد بود.
اثر مردم بر سیاستگذاری
بسیارانی راه حل را در تحزب و انتخاب سیاستمداران نیکخواه، به عوض سیاستمداران عوام فریب میبینند. هرچند بلوغ احزاب و افزایش میانگین شعور و سواد سیاستمداران در بلندمدت بر کیفیت سیاستگذاری کشور حتما موثر خواهد بود اما اثر رکود تورمی بر جامعه بسیاری از تلاشهای سیاسی را خنثی خواهد کرد. در شرایط رکود تورمی، حتی اگر سیاستگذار از سواد و بصیرت برخوردار باشد، هم صورت مساله را به درستی دریافته و هم راه حل را بداند با مانع سومی مواجه خواهد شد؛ مردم. مثال کلاسیک در این حوزه قوانین حداقل دستمزد است. در شرایط رکود تورمی نرخ بیکاری افزایش یافته و در نتیجه، به موازات افزایش قیمتها دستمزدها رشد نزولی دارند. در چنین شرایطی طبیعی است که فشارهای عمومی برای افزایش حداقل دستمزد شدت پیدا کند. این در حالی است که افزایش دستوری حداقل دستمزد بر بیکاری دامن خواهد زد؛ به این ترتیب نه تنها درمان بیکاری متوقف خواهد شد بلکه بیکاری با نرخ بیشتری نسبت به گذشته افزایش خواهد یافت. معمولا در مقابل فشارهای عمومی سیاستمدار باید بین شکست و تسلیم یکی را انتخاب کند و به گواه تاریخ قاطبه سیاستمداران بین شکست و جوانمرگی عمر سیاسی شان و تسلیم و محبوبیت میان مردم همواره دومی را انتخاب میکنند.
در بلندمدت همه ما مردهایم!
سالها پیش جان مینارد کینز این جمله معروف را اختراع کرد. باری، در این مورد درست میگفت. ظریفی در پاسخ او گفته بود: بله، ولی مساله این است که کوتاه مدت چقدر کوتاه است یا چقدر طولانی؟ از مادام پومپادور، یکی از دوستان لویی پانزدهم نقل میکنند که پس از من گو سیل آید» یعنی ما که مردیم هر اتفاقی که میخواهد بیفتد. ایشان به آرزویش رسید و در ۴۳ سالگی به مرگ طبیعی و در پرقو از دنیا رفت. اما مادام دو باری، دوست بعدی لویی پانزدهم آنقدرها خوش شانس نبود و کمی بیش از کوتاه مدت عمر کرد و در بلندمدت، در ۵۰سالگی، به تیغ گیوتین سپرده شد. نکته آموزنده داستان این است که بلندمدت خیلی سریع به کوتاه مدت تبدیل میشود و هرچه رکود تورمی طولانی تر شود کوتاه مدت سریع تر فرا خواهد رسید. لودویگ فن میزس در یکی از سخنرانیهایش از مردم آلمان نقل میکند که ایشان برای تقریبا ۹ سال بر این باور بودند که تورمشان موقتی است و در این مدت پول تورمی را پول واقعی تلقی میکردند. با ادامه تورم، به مرور مردم به این فکر افتادند که عاقلانه است به جای نگه داشتن پولشان، هر چیز ارزشمندی را که دستشان میرسد بخرند. پیش خودشان استدلال میکردند که پول قرض دادن کار عاقلانه ای نیست، برعکس، بدهکار بودن خیلی هم فکر خوبی است. به این ترتیب تورم خودش را تقویت و ادامه پیدا میکرد. اما بالاخره در پاییز ۱۹۲۳ بود که حقیقت را دریافتند. آنجا بود که رفتار مردم نیز تغییر کرد. از آنجا به بعد بود که پول مانند شکلات در تنور، در جیب مردم آب میشد و این مرحله آخر تورم آلمان زیاد طول نکشید. بالاخره کابوس به سر آمد و مارک چنان از ارزش افتاد که پول دیگری باید وضع میشد. به نظر میرسد که در ایران هنوز هم بسیاری از مردم به کنترل تورم و بهبود اوضاع امیدوارند. هرچند رفتارهای اقتصادی متناسب وضعیت تغییر کرده و در سرازیری حرکت میکنیم اما هنوز با سقوط آزاد، اتفاقی که برای ونزوئلا افتاده، فاصله داریم. شاید بشود ادعا کرد که فرصت سیاستگذار برای تغییر و اصلاح مسیر چندان زیاد نیست.
منبع : تجارت فردا
دیدگاه تان را بنویسید