حلقه یاران مهربان بر گرد نگین کتاب
| پنجمین جشن کتابگردی با میزبانی کتابفروشیهای سراسر کشور برگزار شد؛ روزی نمادین برای یادآوری تأثیری که کتاب قادر است بر زندگی همه ما بگذارد. طی روزهای اخیر به سراغ هر کدام از اهالی فرهنگ و هنر که میرفتیم، اغلب از این میگفتند که حال نامساعد صنعت نشر با برگزاری این قبیل جشنها خوب نمیشود! با این حال روز کتابگردی در حالی سپری شد که حاوی پیام خوبی برای کتاب و اهالیاش بود؛ برای همه آنهایی که نگران دور شدن هر چه بیشتر مردم از کتاب و مطالعه هستند و به آمارهای یک یا دقیقهای سرانه مطالعه اشاره میکنند.
۵۵آنلاین :
پنجمین جشن کتابگردی با میزبانی کتابفروشیهای سراسر کشور برگزار شد؛ روزی نمادین برای یادآوری تأثیری که کتاب قادر است بر زندگی همه ما بگذارد. طی روزهای اخیر به سراغ هر کدام از اهالی فرهنگ و هنر که میرفتیم، اغلب از این میگفتند که حال نامساعد صنعت نشر با برگزاری این قبیل جشنها خوب نمیشود! با این حال روز کتابگردی در حالی سپری شد که حاوی پیام خوبی برای کتاب و اهالیاش بود؛ برای همه آنهایی که نگران دور شدن هر چه بیشتر مردم از کتاب و مطالعه هستند و به آمارهای یک یا دقیقهای سرانه مطالعه اشاره میکنند. 920 بساط کتابفروشی تنها برای یک قاچاقچی کتاب! و اما این خبر چیست! حسن کیائیان، مدیر مسئول نشر و کتابفروشی چشمه در کنار اظهار تأسف از اینکه کاهش قدرت خرید مردم موجب حضور کم رنگتر آنان در روز کتابگردی این دوره شده به نکته قابل توجهی اشاره کرد:«بواسطه مطالبه ناشران و عزم مسئولان فرهنگی و قضایی طی یکی-دو ماه اخیر شاهد کشف و ضبط چندین انبار کتابهای قاچاق(چاپ غیرقانونی) بوده ایم، در شرایطی که کتابهای ناشران با تیراژهایی پایین روانه بازار میشود، بسیاری از کتابهای کشف شده در تیراژهای 10 هزار نسخهای منتشر شدهاند.کشف نزدیک به 150 وانت نیسان و خاور کتاب رقم کمی نیست!تا جایی که شنیدهام یکی از همین آقایان قاچاقچی کتاب، صاحب 920 بساطی کتاب تنها در سطح تهران بوده!» این فعال صنعت نشر کشف انبارهای مذکور را عامل مهمی در برهم خوردن معادلات فکری فعالان نشر و کتاب میداند و تأکید دارد:«کشف این کتابها نشان می دهد که آمار سرانه مطالعه خیلی بالاتر از تصورات ما و متولیان است، مردم کتاب میخوانند، منتهی قاچاقچیان کتاب بازار فروش را از دست ناشران درآورده و بخش عمدهای از نیاز مردم از طریق آنان برطرف شده است.» هرچند اغلب اهالی فرهنگ و هنر از برپایی چنین جشنی برای کتاب و کتابخوانی خوشحال هستند، اما تأکید دارند که این روز، روزی نمادین است و نمیتوان از آن انتظار حل مشکلات نشر و حتی افزایش سرانه مطالعه را داشت. اگر طی برپایی این روز سری به کتابفروشیهای سطح شهر محل زندگیتان زده باشید شاید شما هم اغلب با افرادی روبهرو شده باشید که به هر حال از طبقه کتابخوان جامعه هستند. ناشران از اینکه قاچاقچیان کتاب با عنوان ناشر غیرقانونی خطاب شوند ناراضی هستند و حتی تأکید دارند اینها ناشر نیستند بلکه قاچاقچیانی هستند که در قالب ناشر درآمدهاند. افرادی که فقدان رسیدگی به تخلفات آنان منجر به فعالیت آزادانهشان شده، از همین رو کتابهای آنان با تخفیفهای قابل توجه حتی به برخی فروشگاههای رسمی کتاب و سازمانها هم راه یافته است. روز پنجشنبه نه تنها کتابدوستان، بلکه مسئولان بخشهای مختلف، از جمله فرهنگ هم تلاش کردند تا سری به چند کتابفروشی بزنند و از قافله عقب نمانند. همایون امیرزاده، دبیر کارگروه ساماندهی کاغذ وزارت ارشاد را در یکی از کتابفروشیهای سطح شهر دیدیم. او هم به بهانه روز کتابگردی از تأثیری که کشف کتابهای قاچاق در بهبود فروش کتابفروشان داشته گفت:«از بحث مشکلات اقتصادی کشور و تأثیر مشهودی که در مصرف محصولات فرهنگی از جمله کتاب داشته که بگذریم یکی از مهمترین اتفاقات این روزهای نشر کشف انبارهای قاچاق کتاب است. باید از صنف ناشران و مراجع قضایی از جمله نیروی انتظامی تشکر کنیم که در تلاش هستند تا این قبیل فعالیتهای غیرقانونی از نشرمان حذف شود. چند روز قبل شاهد برپایی جلسهای میان وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با رئیس کل دادگستری تهران و معاونان هر دو این افراد بودیم، در این جلسه بحث قاچاق و تکثیر غیرقانونی کتاب یکی از مهمترین موضوعات بوده و بر مبنای همین جلسه قرار شده تا سه هفته آینده شاهد راهاندازی شورای حل اختلاف حوزه نشر در مجتمع قضایی باشیم و بههمین منظور کارگروه ویژهای میان وزارت ارشاد و دادگستری کل تهران راه افتاده است.» به گفته این مسئول فرهنگی هنوز در بحث تعریف جرم درحوزه کتاب مشکلاتی وجود دارد. برای جبران فقر قوانین موجود برای برخورد با مسائلی چون قاچاق کتاب که هنوز بهعنوان یکی از مصادیق جرم عمومی به آن نگاه نمیشود دولت در تلاش تدوین قوانین مکمل است. آن طور که امیرزاده تأکید کرد تعداد کتابهای کشف شده تا به امروز حدود 2-3 میلیون کتاب و با ارزش تقریبی حدود 15 تا 20 میلیارد تومان بوده که بخش عمدهای از آنها در همین چند ماه کشف شدهاند. عکس یادگاری با اهالی کتاب و امضای کتابهای خریداری شده هم یکی از اتفاقات دلپذیری بود که روز پنجشنبه شاهد آن بودیم، مجتبی نیستانی، دانشجوی ارشد مدیریت پروژه و ساخت دانشگاه شهید بهشتی یکی از شرکتکنندگان این روز بود، او امسال برای اولین بار از برپایی چنین روزی باخبر شده و اطلاع رسانیها را ضعیف میداند. این جوان26 ساله می گوید حدود 10 سالی است که کتاب جایگاهی جدی در برنامهریزیهایش پیدا کرده و تأکید دارد طی سالهای قبل، سالی 70 تا 100 جلد کتاب خوانده اما در سالجاری توان چندانی برای خرید کتاب نداشته و طی این هشت ماه کمتر از 10 عنوان کتاب خریده است. کتابگردی بهانهای برای دیدار میان اهالی کتاب و هنر هم بود، مهدی غبرایی، مترجم ادبی هم که به کتابگردی آمده بود، درباره این روز گفت:«سن و سالم اجازه مراجعه به کتابفروشیهای زیادی را نمیداد، به چند کتابفروشی رفتم که یکی لارستان بود چراکه احساس کردم باید از آن حمایت شود. با برپایی چنین روزهایی موافق هستم اما تأکید دارم که برای بهبود وضعیت نشر به اقداماتی بیش از روزهای نمادین نیاز داریم، بخشی از مشکلات ما اهالی کتاب هنوز ممیزیهای بیمورد و سلیقهای است، امیدوارم همان طور که شاهد برخورد با قاچاقچیان کتاب هستیم شاهد بهبود وضعیت کسب مجوز کتاب باشیم.» میلادیارمحمدی، دانشجوی ترم آخر کارشناسی مهندسی شیمی با در دست داشتن چند کتاب به سمت صندوق کتابفروشی میرود، او از روز کتابگردی باخبر بوده و آنقدر عاشق کتاب است که حتی در شرایط اقتصادی فعلی هم کتاب را از سبد خریدش حذف نکرده، هر چند که او هم تأکید دارد توان اقتصادیاش در خرید کتاب خیلی کمتر از سالهای قبل شده است. با وجود همه نگرانیهایی که از سرانه پایین مطالعه شنیده میشود نه تنها این جوان 24 ساله، بلکه حتی دیگر افرادی که روز پنجشنبه پای صحبت با آنان نشستیم تأکید داشتند که حداقل ماهی یک کتاب میخوانند. هرچند که شاید نتوان این موارد رابه همه ایرانیان تعمیم داد و نیاز به بررسی آماری دقیقی از سوی مسئولان فرهنگی باشد. با اینکه نمیتوان منکر تأثیر مشکلات اقتصادی در خرید کتاب شد اما هنوز هم هستند افرادی چون مصطفی سلیمانی 31 ساله که حاضر است از سایر هزینههای هفتگیاش بزند تا کتاب بخرد و بخواند. این کارشناس مدیریت که کارمند یکی از دفاتر بیمه است میگوید حتی از تماشای فیلم و قرار کافه با دوستانش صرف نظر کرده تا ناچار به حذف کتاب از زندگیاش نشود. در میان شرکتکنندگان در روز کتابگردی، اسماعیل علیمردانی بیش از 20 عنوان کتاب خریده و حتی میگوید از 13 سالگی به کتابفروشیها رفت و آمد دارد. جالب است که حرفهاش هم هیچ ارتباطی با فعالیتهای علمی-فرهنگی ندارد اما عاشق کتاب است، صاحب یکی از سفره خانههای بازار تهران است، با اینکه میگوید زمان چندانی برای مطالعه ندارد اما از هر فرصتی برای مطالعه استفاده میکند و کافکا و برشت هم نویسندگان محبوب او هستند. کتابگردی به روزی یک بار در سال محدود نشود با غلامعلی حدادعادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی هم در حالی صحبت کردیم که چند کتاب درباره مثنوی و مولانا در دست داشت و به یکی از کتابفروشان تأکید میکرد که استاد محمدعلی موحد یکی از بزرگترین مولوی پژوهان حاضر است. او درباره اهمیت برپایی چنین روزهایی گفت:«از مبدع برپایی این روز تشکر میکنم و امیدوارم کتابگردی تنها به روزی یک بار در سال ختم نشود و ما حداقل فصلی یک بار جشنی با عنوان کتابگردی داشته باشیم. برپایی روز کتابگردی ابتکار خوبی است و من هم از سال قبل خودم را مقید به حضور در برخی کتابفروشیها و تجدید عهدی دوباره با کتاب و دوستان ناشر و کتابفروش کردهام. امیدوارم این روزبهمرور به سنتی اجتماعی-فرهنگی تبدیل شود.» داریوش مؤدبیان، بازیگر و کارگردان تئاتر که سالهاست به ترجمه آثاری از ادبیات فرانسه هم اشتغال دارد این روز را اتفاقی خوب برای تعامل بیشتر میان مردم و اهالی کتاب میداند اما معتقد است اسم درستی برای آن انتخاب نشده: «کتابگردی یعنی تورق میان صفحات کتاب یا کتابها، بهتر بود اسم این روز را کتابفروشی گردی میگذاشتند. اینکه یادبگیریم بخشی از تفریحمان گردش میان قفسههای کتاب باشد اتفاق خوبی است، ای کاش در اغلب کتابفروشیها امکانی برای برپایی کافه کتاب باشد تا این محلهای فرهنگی به پاتوقی برای جوانان تبدیل شود.» محمدعلی جعفریه، مدیر مسئول نشر ثالث هم میزبان علاقه مندان در کتابفروشی و کافه کتاب این مؤسسه نشر بود، او نگاه امیدوارانه به اوضاع واحوال نشر دارد و حتی از استقبال بیشتر مردم از خرید کتاب میگوید:«نه تنها کتاب، بلکه دیگر بخشهای فرهنگ هم از معدود بخشهایی هستند که با توجه به مشکلات اقتصادی و سیاسی کشور، مردم هنوز نسبت به آن احساس امنیت دارند. من برخلاف برخی دوستان استقبال مردم از حوزههای فرهنگی را حتی بیش از سالهای قبل میدانم. این که 120 سالن تئاترتهران هر شب مملو از تماشاچی است اتفاق کمی نیست، آن هم با وجود معذورات اقتصادی مردم.» او هم معتقد است در یک ماه اخیر فروش کتاب بیشتر شده چراکه دست برخی از قاچاقچیان کتاب از بازار نشر کوتاه شده و مردم آثار مورد نیاز خود را از کتابفروشیها خریداری میکنند. جمشیدکیانفر، مورخ، مصحح و یکی از رؤسای سابق گنجینه نسخههای خطی کتابخانه ملی هم کتابگردی را اتفاق خوبی برای دیدار اهالی کتاب با یکدیگر میداند و حتی از آن بهعنوان بهانهای برای دیدارهای جدی بعدی اشاره میکند. سیدعباس صالحی در کتابگردی تهران: مسأله کتابخوانی باید به یک جنبش اجتماعی تبدیل شود وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به اینکه مسأله کتابخوانی باید به یک جنبش اجتماعی تبدیل شود، گفت: دولت نمیتواند نقش اصلی را در این زمینه داشته باشد. وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز سعی دارد از طریق برگزاری جشنوارههایی مانند مروجان کتاب، باشگاههای کتابخوانی و تفاهمنامههایی با مدرسهها در فضای کتاب و کتابخوانی، فرصت بیشتری را فراهم کند. سید عباس صالحی در حاشیه روز کتابگردی درباره وضعیت کاغذ گفت: تا بهمنماه سال گذشته دولت به شکل قابل توجهی نرخ ارز را ثابت نگه داشت. نگهداری نرخ ارز کار راحتی نیست اما آقای رئیس جمهوری تلاش زیادی در این زمینه داشت و از دولتهای موفق در این زمینه بود اما به خاطر بدعهدیهایی که رخ داد اتفاقات امروز را شاهد هستیم. بنده نمیگویم مشکلی در زمینه کاغذ نداریم ولی تلاش میکنیم این موضوع را کنترل کنیم و مشکلات را به حداقل برسانیم. وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی درباره مشکلات حوزه نشر نیز اظهار کرد: متأسفانه فضای حوزه نشر و کتاب به دلایل مختلف دچار مشکل است. ما در حوزه تولید کتاب روند رو به رشدی داشتهایم اما روند استفاده از کتاب تا رسیدن به نقطه مطلوب فاصله دارد. فرهنگ ملی ما با کتاب آمیخته است و نیازمند این است که رسانهها به این موضوع بپردازند. باید دست به دست هم دهیم تا این نهضت ملی بهصورت گسترده حرکت کند.
منبع : ایزان
دیدگاه تان را بنویسید