با شخصيت هاى داستانهايم زندگى ميكنم
| وقتي كه مريلين رابينسون در سال ۱۹۸۰ نخستين رمان خود «خانهداری» (برنده جایزه پنهمینگوی) را منتشر كرد، در دنياي ادبيات چندان شناخته شده نبود. اما سیوپنج سال بعد، یعنی در سال ۲۰۱۵، او به عنوان یکی از بزرگترین نویسندگان آمریکا، مقابل رئیسجمهوری این کشور قرار گرفت، و باراک اوباما با او درباره آثارش گفتوگو کرد؛ اتفاقی که برای کمتر نویسندهای در جهان میافتد. اما پیش از این گفتوگو، رابینسون در سال ۲۰۰۴ با رمان «گيلياد» که بیستوچهار سال بعد از رمان اولش منتشر شد، به دنياي ادبیات داستانی بازگشت؛ كتابي كه با آن توانست جايزه پوليتزر و جایزه انجمن منتقدان ملی آمریکا را از آن خود کند. سومين رمان او «خانه» در سال ۲۰۰۸ بيرون آمد و برایش جایزه اورنج و کتاب ملی آمریکا را به ارمغان آورد. چهارمین رمانش هم «لیلا» در سال ۲۰۱۴ منتشر شد که برنده جایزه انجمن منتقدان ملی آمریکا شد. رابينسون يك زن مسيحي هفتادوساله است و اعتقاد دارد كه جنگ نميتواند چهره نژادپرستانه را كاهش بدهد. كالون [مصلح و متکلم شهیر فرانسوی و بنیانگذار کالونیسم (۱۵۶۴-۱۵۰۹)] تاثيرات شگرفي روي او داشته و او بارها در مقالاتش از او به عنوان يك شخصیت انسانگرا نام برده است. رمانهاي او ميتوانند به راحتي تجليل از انسانيت را نشان بدهند، شخصيتها طوري خلق شدهاند كه ماندگار هستند. انتشار چهار رمان مریلین رابینسون به فارسی با ترجمه مرجان محمدی، از سوی نشر «آموت» و نشر «قطره»، مناسبتی شد برای بازخوانی آثار این نویسنده بزرگ آمریکایی. آنچه میخوانید گفتوگوی سارا فی خبرنگار پاریسریویو با مریلین رابینسون است که مریم طباطباییها از زبان انگلیسی ترجمه کرده است:
۵۵آنلاین :
55آنلاین: وقتي كه بچه بوديد فکر میکردید در بزرگسالي چهكاره خواهيد شد؟
اوه، يك راهبه. برادرم به من ميگفت كه تو به دنبال شعر و شاعري خواهي رفت. من برادر خيلي خوبي داشتم. او چيزي بيشتر از برادر براي من بود. ما در شهر كوچك تايني زندگي ميكرديم و به گفته برادرم قرار بود مثل اسكندر دنيا را به دو قسمت تقسيم كنيم: من نقاشي و تو هم شعر.
اين درست است كه وقتي نوشتن كتاب «خانهداري» را شروع كرديد درگير یک سری تحولات دروني بهویژه درباره گرفتن مدرك دكترايتان در رشته ادبيات انگليسي بوديد؟
وقتي كه به دانشگاه ميرفتم، در ادبيات آمريكا تخصص داشتم. اما حقيقت اين بود كه من درگير ادبيات آمريكا در قرن نوزدهم بودم. از خواندن آثار نويسندگان آمريكايي لذت ميبردم. خواندن ادبيات آمريكا را با اثري از امرسون [نویسنده آمریکایی: ۱۸۸۲-۱۸۰۳] آغاز كردم. وقتي كه وارد مقطع دكترا شدم، اين سبك نوشتن را آغاز كردم. بعد از آنكه رسالهام را به پايان رساندم، درباره اين سبك نوشتن مطالعه كردم و به چيزهايي دست پيدا كردم كه اصلا انتظارش را نداشتم. و ديدم كه چيزي را خلق كردم كه خيلي بيشتر از چيزي بود كه منتظرش بودم. بعد از آن شروع کردم به نوشتن رمان «خانهداري» و تمام كاراكترهاي آن كتاب برايم از اهميت ويژهاي برخوردار بودند. به يكي از دوستان نويسندهام به نام جان كلايتون گفتم كه تصميم دارم، روي يك چنين رماني كار بكنم، و او خواست كه رمان را ببيند.
چطور توانستيد شخصيتهاي روت و سيلويا را در «خانهداري» خلق كنيد؟
در خلق هر كاراكتري يك نوع گرفتاري و درگيريهاي احساساتي وجود دارد. شخصيتها همانهايي هستند كه مرا سرگرم ميكنند و وادارم ميكنند كه دربارهشان حسابي فكر بكنم. بهطور معمول وقتي درباره شخصي زياد فكر ميكنيد تا جايي كه ميتوانيد در زواياي زندگي او غرق ميشويد كه اين خيلي اسرارانگيز و البته آني است.
شما خانواده مذهبياي داريد؟
خانواده من از آن خانوادههاي باتقواي پروتستان بود، چراكه پدربزرگم مردي زاهد و از فرقه پروتستان بود. اما درحقيقت تمام اينها درك و بصيرتي بود كه از قديم به ارث برده بود. ما بيشتر از هر چيز ديگري، درباره سياست سر ميز شام صحبت ميكرديم. و تمام اينها موضوعات روز درباره سياست بودند. چيزهايي كه ميبايد درباره آنها حرف ميزديم يا شايد حرفزدن دربارهشان به دردمان ميخورد.
شما تا به حال تنها يك داستان كوتاه نوشتيد كه بعد از چند سال از چاپ كتاب «خانهداري» چاپ شد، تا به حال داستان كوتاه ديگري هم نوشتهايد؟
در دانشكده كه بودم داستان كوتاه مينوشتم. انس زيادي با نوشتن داستان كوتاه داشتم، چراكه اين كار مرا به نوشتن «خانهداري» بيشتر نزديك كرد. راستش هميشه از نوشتن داستان كوتاه لذت ميبردم. اين كار مرا خيلي به خودش جذب ميكند.
در رمان «گيلياد»، نقش محوري بر دوش کشیشی به نام جان ايمز است. آيا شما خودتان را يك نويسنده مذهبي ميدانيد؟
من نه شبيه به خشكهمذهبیها هستم و نه شبيه به كسي كه هيچ ديني نداشته باشد. چيزي كه در وجود من مذهب را تعريف ميكند بيشتر معناي فلسفه دارد.
نوشتن «گيلياد» چقدر طول كشيد؟
رمان «گيلياد» را در بازه زمانياي تقريبا هشت ماهه نوشتم و تمام كردم. معمولا رمانهايم را سريع مينويسم، اما اين موضوع مرا با دیگران متمایز نميكند.
علم چقدر در كالبد كارهاي شما متبلور است؟
در همان حالي كه نوشتن را ادامه ميدهم، به خواندن درباره فلسفه هم ميپردازم؛ چراكه حقيقت ژرفاي پهناوري دارد. تئوري كوانتوم و فيزيك كلاسيك، بدون در نظرگرفتن محدوديتها و تفاوتهايشان بسيار دلپذير هستند و در كنار هم نمود بيشتري پيدا ميكنند. و هنوز هم كه هنوز است تا حدودي نميتوانند از هم جدا باشند. اگر دو سيستم نميتوانند از راههاي قابل دركي در كنار هم قرار گيرند اين به آن معنا نيست كه واقعا قابل درك نيستند، بلكه ممكن است از درك و فهم ما دور باشند و بايد براي رسيدن به آنها مطالعه داشته باشيم.
از قرار در موقعيتهاي خاص براي كليسايي كه به آن ميرويد موعظه هم نوشتهايد. چطور اين كار را انجام داديد؟
ما معمولا وقتهايي به موعظه در كليسايمان احتياج پيدا ميكنيم، كه يا راهب بيمار باشد يا خارج از شهر به سر ببرد. در اين جور مواقع آنها معمولا از كسي درخواست ميكنند كه به مناسبات تبريك و تسليت برايشان موعظه بنويسد. من هم معمولا وقتي اين كار را كردهام كه از من درخواست شده است.
آيا تابهحال پيش آمده كه بر سر مسائل جزئي عصباني بشويد؟
بله اتفاق افتاده. شما در حال صحبت هستيد بدون اينكه جماعتي به حرفتان گوش بدهد. آنها معمولا همهچيز را ميدانند و ميدانند كه بايد چطور رفتار بكنند. خيلي چيزها هستند كه در هنگام موعظه بايد رعايت شود و همه افراد هم اين موضوع را ميدانند. اما خب خيليها اين موضوع را رعايت نميكنند. در مراسم مذهبي به طور قطع همه بايد سكوت را رعايت كنند و به تمام قوانين احترام بگذارند، اما رعايتنكردن اين موضوعات به ظاهر جزئي مرا عصباني ميكند. و البته بخشندهنبودن هم جزو مسائلي است كه مرا ناراحت ميكند.
بخشنده نبودن؟
ايدهها و نظرهايي كه شما داريد مثل يك خط است و شما آن را ترسيم ميكنيد. مردم درستكار اين سمت خط هستند و مردم بد آن سمت خط. اين يعني اينكه شما بخشنده نيستيد. جداكردن انسانها به خوب و بد و اينسوی خط و آنسوی خط گذاشتن آنها يعني بخشندهنبودن.
رمان «خانه»، در همان فضا و زمانِ رمان «گيلياد» اتفاق افتاده و تعداد زيادي از شخصيتها تركيبي است از همان آدمها. چرا اين تصميم را گرفتيد؟
بعد از اينكه داستان يا رماني را مينويسم، دلم براي شخصيتهاي آن تنگ ميشود، انگار برايشان عزادار ميشوم. به همين دليل احساساتم بعد از نوشتن رمان «گيلياد» حسابي جريحهدار شد. بعد از آن با خودم فكر كردم كه اگر آن شخصيتها اينقدر براي من قوي هستند چرا دوباره درباره آنها ننويسم؟ مخصوصا درباره جك و بوتون پير. همينطور درباره «گلوري». من اين شخصيتها را دوست داشتم. با خودم فكر كردم كه واقعا نميتوانم آنها را ترك كنم. البته كه در خيلي جاها، صحنهسازيها و ديالوگها، نسبت به کتاب اولم خيلي فرق داشت. براي مثال ميهماني شام، در هيچكدام از آنها جان ايمز چيزهايي را كه در داستان قبلي ميگفت به زبان نميآورد.
با در نظرگرفتن اينكه در رمان «گيلياد»، جان ايمز بيشتر درباره پسرش مينويسد، اما در رمان «خانه»، كاراكتر متفاوتي را تجربه ميكند.
خيلي از جاهاي اين رمان به شكل ديالوگ است. من واقعا غافلگير ميشوم. يك جاهايي را ادامه ميدهم و يك جاهايي را ثابت نگه ميدارم. اين داستان در واقع بيشتر حالت صحبتهاي دو سويه را دارد.
آيا رمانهايتان داری پلات است؟
واقعيت را بخواهيد نه خيلي. در كارهاي من هميشه يك طرح اصلي وجود دارد، البته كه اين طرح بايد وجود داشته باشد، براي رمان «گیلیاد» ميبايد آن را تا حدودي از رمان «خانه» جدا ميكردم و من براي اين كار به اين طرح احتياج داشتم. به نظرم صحنههاي خيلي تاثيرگذار از پس شخصيتهاي حقيقي برميآيد و من نميتوانم هرگز با برنامه قبلي حق تقدم را به يكي از شخصيتها بدهم.
تمام تمركز داستان «خانه» روي جك است، اما اين موضوع از ديد گلوري عنوان ميشود. آيا همهچيز در اين رمان از ديدگاه او بررسي ميشود؟
جك در تمام لحظات به كارهايش فكر ميكند -خيلي زياد فكر ميكند- اما نميتوانم به عنوان يك نويسنده در هر كجاي داستان كه دلم بخواهد او را رها كنم و بروم. او از راههاي پيچيدهاي حرفهايش را ميزند. مردم فكر ميكنند كه او نميتواند نظرانش را به راحتي شرح بدهد و او هم اين فكر را دارد كه شايد هرگز نتوانسته است آنچه را كه در ذهن دارد بيان بكند.
خلق يك كاراكتر بد برایتان سخت است؟
به گفته جان كالون، خداوند در وجود هر انساني ظرافتهاي لذتبخشي را نهادينه كرده است. اين به آن معنا نيست كه اگر كسي تا حدودي كارهاي ناشايستي را بروز بدهد به تمام معنا از خوبيها به دور است و بدي تمام وجودش را دربرگرفته است. همهچيز در عمق وجود انسان وجود دارد و همه انسانها چيزهاي خوب و بد زيادي دارند.
چطور قسمتهاي تاريخي رمانهايتان را مينويسيد؟
براي نوشتن و رسيدن به هر چيزي، ابتدا با مطالعه كار را شروع ميكنم و مواد خام مورد نياز براي نوشتن را پيدا ميكنم. سعي ميكنم مواد خام لازم براي نوشتن قسمتهاي تاريخي رمانهايم را همينطور شروع كنم و ادامه بدهم. جان براونِ [آزادیخواه و مبارز و اندیشمند آمریکاییِ ضد بردهداری، که در سال ۱۸۵۹ اعدام شد] من، تنها صدايي است كه در تاريكي شنيده ميشود.
آيا شما رمانهاي معاصران را هم مطالعه ميكنيد؟
نسبت به ادبيات معاصر بيتمايل نيستم، فقط وقت چنداني براي آن ندارم. براي من خيلي آسان است كه بخواهم خودم را با معاصرها هماهنگ کنم و بخواهم در راستاي رسيدن به آنها قدم بردارم.
معمولا آثارتان را با خودکار مينويسيد يا از كامپيوتر استفاده ميكنيد یا هر دو؟
رمان «گيلياد» و «خانهداري» را با دست نوشتم. براي نوشتن كامپيوتري ندارم و معمولا با شنيدن صداي دكمههاي ماشين تايپ يا كيبورد حواسم پرت ميشود.
عادات يا رفتار خاصی براي نوشتن داريد؟
معمولا خيلي راحت لباس ميپوشم. جان چيور معمولا براي نوشتن لباس رسمي ميپوشيد و كلاه هم به سر ميگذاشت و هميشه و در همه حال آماده بود. اما من اينطور نيستم. خيلي وقتها اصلا به طور كل وجود فيزيكي خودم را فراموش ميكنم.
جداول زمانبندی نوشتن آثارتان را نگه ميداريد؟
واقعا در نظم و انضباطدادن به اشيا با مشكل مواجه هستم. وقتي مينويسم كه، يك نيروي قوي بر من تاثير بگذارد. وقتي كه حس ميكنم دوست ندارم بنويسم، اين يعني اينكه واقعا دلم نميخواهد در آن لحظه چيزي بنويسم. من آدمي نيستم كه بخواهم در زمان زندگي بكنم و تابع آن باشم و چندان هم به دستورات و قواعد دستوپاگير پايبند نيستم.
منبع: آرمان
منبع : ۵۵آنلاین
دیدگاه تان را بنویسید