از بند تا مرگ

۵۵آنلاین :

«هزارويك حكايت دارد زندانِ لاكانِ رشت. هزارتا را باور كنند، اين يكي را نمي‌كنند: يك شب درِ بند محكومينِ مرد باز شد، يك دختر را انداختند درونش». رمانِ «بند محكومين» نوشته كيهان خانجاني اخيرا بعد از چند سال انتظار در صفِ مجوز منتشر شد. رمان چنان‌كه در صفحه اولِ آن آمده است، در زندان لاكانِ رشت مي‌گذرد، در بند محكومين كه بيست‌وپنج اتاق دارد و دويست‌وپنجاه محكوم، و «همه اين‌ها هم نه روي كاكل رئيس و پاسِ اصلي و زير هشت يا وكيل بند، كه روي كاكل دوربين و آزمان و آخان» مي‌چرخد. «دوربين بالاي ميله‌هاي زيرِ هشت، همه را مي‌پاييد. دو طرف كله‌ي هر سه‌تا بلندگو، دوتا دوربين داشت. اژدهاي سه‌سر و شش‌چشم مغزِ ما را مي‌خورد». زندگي و سرنوشت محكومين، روايتِ رمانِ خانجاني است، تجربه‌اي نيازمندِ زبان و لحن و فضايي خاص است كه نويسنده خوب از پَس آن برآمده است. هر زنداني قصه‌ای دارد كه از خلالِ واكاوي نويسنده در گذشته آنان روايت مي‌شود و نويسنده در عينِ حال سعي مي‌كند روايت‌هايي چندتكه از پيوندِ سرگذشت اين زندانيان بسازد. كيهان خانجاني با قصه‌هايي نو و زباني خاص رماني متفاوت با محوريت زندان پديد آورده است. خانجاني با اشاره به اينكه بزرگ علوي بنيان‌گذار ژانر زندان يا داستانِ زندان است، اشاره مي‌كند كه ادبياتِ اخير ما به‌خصوص بعد از ايام جنگ، به‌سمتِ يكسان‌سازي سوق پيدا كرد و اين فرايند با «ادبیات آپارتمانی» آغاز شد و به سری‌دوزی داستان‌هایی در آپارتمان، کافه و خیابان رسيد و ازاين‌رو فكر مي‌كند رمانِ «بند محکومین» مي‌تواند در فضاي غالب اخير در ادبیات ما اثر انگشت خود را به‌جا بگذارد و به‌تعبيري نور را به‌ جایی بتاباند که دیگران نتابانده‌اند. رمانِ «بند محكومين» در ميان ادبياتِ موجود كه بيشتر به‌سمتِ حديث‌نفس و روايت تجربه‌هايي آسان‌ياب و همگاني رفته است، سعي دارد روايتگرِ تجربه‌هاي متفاوتي باشد كه شايد دست‌يابي به آنها چندان ممكن نباشد و از اين منظر نيز از خواندني‌هاي اخير ادبيات ما است. «من نويسنده نيستم. شغل من روان‌درماني است. گاه‌گداري نوشته‌اي در زمينه‌ي روان‌شناسي به‌قلم من در نشريات علمي چاپ شده، اما هرگز خودم را نويسنده ندانسته‌ام. اين كتاب قرار است چيزي مانند رمان باشد، برمبناي حوادث و ماجراهايي كاملا واقعي. كسي كه در نظر داشت خود اين كار را بكند و چيزي مانند زندگي‌نامه شخصي خود را با اندك تصرفي تبديل به رمان كند، چهارماه پيش مُرد. او از مدت‌ها پيش مرا در جريان تصميمش براي نوشتن سرگذشت خود گذاشته بود. حوادثي كه براي او در زندگي رخ داده بود چندان استثنايي نبود ولي او اعتقاد داشت همين زندگي و مجموع رويدادهاي آن، مي‌تواند به‌اندازه كافي براي يك رمان- سرگذشت جذابيت داشته باشد...». سومين رمانِ احمد پوري با عنوانِ «فقط ده ساعت» با اين جملات آغاز مي‌شود. رماني با درونمايه اجتماعي و داستاني كه در روزگار معاصر ما مي‌گذرد. عشق و مرگ از موتيف‌هاي محوري رمانِ پوري است يا به‌تعبير خودِ او «رويارويي نامنتظره با عشق و مرگ» است كه رمان را پيش مي‌برد. روايتِ جوانی مبتلا به سرطان که نه‌تنها خود بلكه ديگران را نيز درگير بيماري و شرايط خاص خود مي‌كند. دوست نزدیکِ او که روان‌درمانگر است بخشي از رمان را روایت می‌کند و دفترچه خاطرات خودِ بيمار بستر بخش ديگري از رمان است. رمان «فقط ده ساعت» چند روایت و خرده‌داستان را همزمان پیش می‌برد و رفته‌رفته گره‌هاي داستاني باز مي‌شوند و ارتباط داستان‌ها را آشكار مي‌كنند. در پشت جلدِ «فقط ده ساعت» نوشته شده است: «سومين رمان احمد پوري متفاوت‌ترينِ آن‌هاست. پوري بعد از توفيق رمان پرخواننده‌ي «دو قدم اين‌ور خطِ» خود را به‌عنوان داستان‌نويس به جامعه ادبي ايران معرفي كرد». درحالي‌كه پيش‌تر پوري به‌عنوان مترجم شناخته‌شده بود. رمان «فقط ده ساعت» نيز رگه‌هايي از دو رمان پيشين پوري را دارد و درعين‌حال فضايي متفاوت مي‌آفريند.