پیوند ناگسستنی خوشنویسی امروز با گذشته | خط؛ هویت ایرانی در جهان

استاد خوشنویسی: رونق حراج‌های تخصصی، خوشنویسی را به شاخصی اثرگذار در اقتصاد هنر تبدیل کرده است.

یک خوشنویس با تأکید بر پیوستگی ناگسستنی خوشنویسی معاصر با میراث قدما، خط را مهم‌ترین هنری دانست که ایرانیان در آن صاحب هویت و مرجعیت‌اند. او گفت رونق حراج‌های تخصصی این حوزه را به شاخصی اثرگذار در اقتصاد هنر ایرانی ـ اسلامی تبدیل کرده است.

محمدعلی قربانی از استادان انجمن خوشنویسان در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به تاثیری که خوشنویسی معاصر از خط قدما گرفته است، بیان کرد: خط و خوشنویسی همانند ادبیات است و نمی‌تواند از گذشته خود منقطع باشد. درحقیقت همانطور که نمی‌توانیم یک زبان دیگر بیاوریم، در خوشنویسی نیز قرن‌هاست که این پیوستگی وجود داشته است. هرچند ممکن است در یک دوره کمی این پیوستگی سست شده باشد اما تقریبا حدود دو دهه است که دوباره رجوع به خطوط قدما رونق گرفته است.

او ادامه داد: چاپ خطوط قدما در قالب کتاب‌های متفاوت و انتشار آن در فضای مجازی امکان دسترسی بیشتر به این خطوط را که به نوعی میراث ما محسوب می‌شوند ایجاد کرد و سبب شد تا این پیوستگی بیشتر شود. همچنین برگزاری نمایشگاه‌های خط و خوشنویسی، گسترش مجموعه‌داری و البته برگزاری حراج‌های تخصصی در حیطه خط و خوشنویسی و حضور مجموعه‌داران و مواجهه آنها با اصل آثار سبب تخصصی‌تر شدن این حوزه شده است.

قربانی در پاسخ به این سوال که در حال حاضر کدام یک از خطاطان قدمایی بیشترین تأثیر را در اقتصاد حوزه خوشنویسی دارند، گفت: درحال حاضر گرایش مجموعه‌داران به خطوط قُدمایی بیشتر شده و البته آثاری مانند خطوط میرعماد، نیریزی، وصال شیرازی و درویش عبدالمجید در این میان بیشتر خودنمایی می‌کنند. با توجه به تاثیری که خطوط قُدمایی در مقطع کنونی بر بازار خط و خوشنویسی معاصر دارد شاهد رونق اقتصاد در این حوزه نیز هستیم. البته افت و خیزهایی وجود دارد که طبیعی است. به خاطر وضعیت تاریخی عجیبی که به لحاظ سیاسی اجتماعی و منطقه‌ای با آن روبه‌رو هستیم، تاحدودی شاهد عدم گرایش مجموعه‌داری به این سمت هستیم که نه از روی عدم رغبت بلکه همانطور که اشاره داشتم به جهت شرایط کنونی جامعه است. درحقیقت گویا در شرایط فعلی فرصت بروز داشته‌های خوشنویسی آن طور که باید وجود ندارد و همچون فنری فشرده، فقط منتظر فرصت است تا شان واقعی خود را به نمایش بگذارد.

به گفته او، خوشنویسی میراثی است که از گذشته تاکنون با افت و خیزهای فراوان همراه بوده؛ گاهی در دوره‌ای مانند صفویان خوش درخشیده و گاهی در دوره‌ای کم‌رمق شده است. اما خوشنویسی معاصر همچنان پیوستگی خود با خوشنویسی قدما را حفظ کرده است. قابلیت رونق اقتصاد آن به لحاظ برگزاری حراج‌های تخصصی خط و خوشنویسی افزایش یافته و جایگاه ویژه‌ای در میان مجموعه‌داران و جامعه به‌دست آورده است. در عصر معاصر حتی هنرهای مرتبط با خوشنویسی مانند تذهیب و تشعیر و... رونق یافته و جایگاه ویژه‌ای به‌دست آورده‌اند.

این استاد خوشنویسی با تاکید بر این که در همه موزه‌های مطرح دنیا آثار خط و خوشنویسی ایرانی نگهداری می‌شود و از جمله باکیفیت‌ترین و نفیس‌ترین آثار این موزه‌ها به حساب می‌آیند درخصوص گرایش جهانی به حوزه هنر ایرانی ‌ـ ‌اسلامی گفت: در گذشته مجموعه‌داران در حوزه خط و خوشنویسی مراوداتی داخلی و محدود داشتند و از نمایش آثار خود امتناع می‌کردند اما در عصر حاضر شاهد گرایش بیشتر به این حوزه هستیم. عیار آثار خط و خوشنویسی بالا رفته است. جامعه هنری به شدت پرانرژی است ولی نیاز به محرک‌ها و تأثیرگذاری بیشتر دارد. حراج‌های تخصصی همین محرک‌ها هستند.

او افزود: توجه به خوشنویسی به عنوان هنر بالنده ایرانی ـ اسلامی در هفته‌های هنر اسلامی حراج‌های جهانی مانند ساتبیز، کریستیز و بونامز و... توجه جهانی را به این حوزه بازگردانده و خط و خوشنویسی را دوباره به اوج خود رسانده است. آنچه می‌توانیم به آن ببالیم هنرهایی است که منتسب به خودمان است و در آن ریشه و تاریخ داریم و خوشنویسی از آن هنرهاست؛ چراکه در حوزه نقاشی و سایر هنرهای مدرن اروپاییان و سایر کشورهای دنیا پیشرفته‌تر هستند و هنری که ایرانیان بتوانند در آن حرفی برای گفتن داشته باشند همان خط و خوشنویسی است.