ارسال به دیگران پرینت

اقتصاد | صنعت | مشکلات تولید

بانک مرکزی؛ اقتصاد ایران از رکود خارج شد | مردم؛ رکود اقتصادی همچنان پابرجاست

همه افراد جامعه، از مردم عادی تا بنگاه های بزرگ و دولت با اقتصاد سر و کار دارند و همه هم می دانند که اقتصاد ما درگیر مسائل سیاسی است و ترس ناشی از ابهام آینده در چشمان مردم، بازاریان و صاحب کسب و کارها دیده می شود.

همه افراد جامعه، از مردم عادی تا بنگاه های بزرگ و دولت با اقتصاد سر و کار دارند و همه هم می دانند که اقتصاد ما درگیر مسائل سیاسی است و ترس ناشی از ابهام آینده در چشمان مردم، بازاریان و صاحب کسب و کارها دیده می شود. در این میان آن چیز که به وضوح پیداست، رد پای رکود اقتصادی در ایران است. به زبان ساده، رکود اقتصادی زمانی ایجاد می شود که تقاضا شدیدا افت پیدا می کند. کاهش میزان تقاضا هم به دلیل کاهش شدید قدرت خرید مصرف کننده است. حالا سوال اینجاست که رکود اقتصادی ایران تا کی و کجا ادامه دارد؟

به ادعای رئیس کل بانک مرکزی، اقتصاد ایران از رکود خارج شده است. بانک مرکزی معتقد است در3 ماهه اول و دوم سال 1400 رشد اقتصادی مثبت بوده که طبق استانداردهای بین المللی، زمانی که یک اقتصاد در دو فصل متوالی رشد اقتصادی مثبت داشته باشد، به معنای خروج آن اقتصاد، از رکود است؛ اما کارشناسان امر اعتقاد دیگری دارند و می گویند، در علم اقتصاد زمانی گفته می‌شود که اقتصادی از رکود خارج شده که حداقل سه سال پی در پی رشد مثبت داشته باشد و با یک سال یا چند فصل رشد اقتصادی مثبت، نمی‌توان ادعا کرد که اقتصاد از رکود خارج شده است.

دولت زمانی می تواند ادعا کند که اقتصاد از رکود خارج شده که سیاست های ضد رکود در پیش گیرد، مثلا یک سری اصلاحات ساختاری در کشور در جهت حمایت از تولید، تقویت رشد اقتصادی ایجاد شود. این اصلاحات ساختاری شامل تقویت امنیت سرمایه‌گذاری و رقابت اقتصادی، بهبود محیط کسب‌وکار، پیش‌بینی پذیر کردن اقتصاد، احترام به حقوق مالکیت فکری و ثبات در متغیرهای کلان اقتصادی و جذاب شدن محیط اقتصاد کلان است.

اکنون شرایط اقتصاد و بازار پیچیده تر از گذشته شده و نمی توان همانند سال های قبل با آن برخورد کرد، در دوران بحران اقتصادی، خانواده هایی بدون پشتوانه مالی بیشترین ضربه را می بینند و دولت قطعا باید با برنامه های صحیح، مشکلات اقتصادی را حل و زندگی مردم را راحت تر کند. در خصوص رکود طولانی اقتصاد ایران، با عباس معمارنژاد، معاون بانک و بیمه سابق وزیر اقتصاد، گفتگویی انجام شد که در ادامه می خوانیم:

یکی از چالش های مهم اقتصاد ایران رکود طولانی اقتصاد است. ارزیابی شما در این زمینه چیست؟

اگر در اقتصاد یک کشور دو دوره 3 ماهه، رشد اقتصادی منفی باشد به این معنی است که آن کشور در رکود اقتصادی به سر می برد. به عبارت دیگر اگر دوره ای داشته باشیم که کاهش معنی دار در تولید، درآمد، اشتغال و تجارت ایجاد شود که بین 6 ماه تا یک سال طول بکشد هم یعنی آن کشور در رکود اقتصادی است.

از سال 1390 تا اواسط 1400، تشکیل سرمایه ثابت ناخالص کشور منفی  8/4 درصد بوده است. این یعنی نه تنها به سرمایه گذاری کشور اضافه نشده بلکه استهلاک سرمایه از سرمایه گذاری جدید هم بیشتر بوده است. به عبارت دیگر وقتی سرمایه گذاری انجام نشود عملا تولیدی اتفاق نمی افتد. همچنین بخش عمده ای از سرمایه گذاری هایی که در سال های قبل انجام شده به بهره برداری نمی رسد

همه این عواملی که برشمردید در اقتصاد ایران وجود دارد. حال مهم ترین عوامل رکود طولانی دراقتصاد ایران را چه می دانید؟

یکی از مهم ترین عوامل بی ثباتی، محیط کسب و کار است که منجر به عدم امنیت سرمایه گذاری می شود و سرمایه گذاری در کشور کاهش می یابد، زیرا سرمایه گذاری است که مولد است و تولید را ایجاد می کند. اگر از سال 1390 تا اواسط 1400 را در نظر بگیریم، تشکیل سرمایه ثابت ناخالص کشور منفی  8/4 درصد بوده است. این یعنی نه تنها به سرمایه گذاری کشور اضافه نشده بلکه استهلاک سرمایه از سرمایه گذاری جدید هم بیشتر بوده است. به عبارت دیگر وقتی سرمایه گذاری انجام نشود عملا تولیدی اتفاق نمی افتد. همچنین بخش عمده ای از سرمایه گذاری هایی که در سال های قبل انجام شده به بهره برداری نمی رسد. براساس آمارها حدود 60% از ظرفیت کارخانه ها برای تولید استفاده می شود که عملا 40% بلااستفاده است. یعنی نرخ بهره وری سرمایه در اقتصاد ایران منفی است و حدود منفی 9/0 است.

دلیل استفاده نکردن از ظرفیت سرمایه گذاری های انجام شده، چیست؟

این مشکل برمی گردد به دشواری هایی که بنگاها در تامین مالی دارند و موانع اداری مثل مجوز کسب و کار هم وجود دارد. بنابراین یکی از دلایل تداوم رکود اقتصادی و طولانی شدن آن بحث بی ثباتی در محیط کسب و کار و عدم امنیت سرمایه گذاری است.

 

موضوع دیگری که این سال ها کمک به رکود کرده، تحریم ها است. واقعیت این است که تحریم، صادرات نفت و کالاهای اساسی مثل فولاد و پتروشیمی را تحت تاثیر قرار داده که به طبع آن با کاهش صادرات و درآمدهای ارزی مواجه شده ایم که با کاهش درآمدهای ارزی با کاهش واردات هم مواجه بودیم. حدودا 85% واردات کشور، مواد اولیه و کالاهای واسطه ای که در تولید استفاده می شود، است. وقتی واردات مواد اولیه کاهش پیدا می کند یعنی در تولید خدشه وارد می شود. بنابراین مشکل تبادلات مالی با دنیا یکی دیگر از عوامل رکود طولانی مدت است.

مهم ترین موضوعی که می توان در طولانی شدن رکود نام برد، بی ثباتی است. یک نمونه شاخص کسب و کار است. ما در 25 کشور منطقه در شاخص فضای کسب و کار بانک جهانی کشور 18ام هستیم. دلیل عمده آن عدم تامین مالی بنگاه ها، مشکلات مالیاتی بنگاه ها و مجوزهای کسب و کار است

البته کرونا هم که در سال های اخیر به وجود آمده به طولانی بودن رکود اقتصادی در ایران کمک کرده است به گونه ای که برخی از صنایع و یا کسب و کارها به ویژه در صنعت گردشگری و بخش خدمات مجبور به تعطیلی شدند. در این میان بسیاری از تقاضا برای کالاها هم کاهش پیدا کرده است. کاهش تقاضا هم به رکود اقتصادی دامن زده است.

موضوع بعدی تورم است. افزایش زیاد هزینه های تولید همراه با افزایش نرخ ارز بسیاری از بنگاه های تولیدی را با مشکل مواجه کرده است. همه می دانیم که اقتصاد ایران یک اقتصاد دولتی است درنتیجه وقتی درامدهای دولت خوب باشد و هزینه های عمرانی که دولت انجام می دهد افزایش پیدا کند، اقتصاد با این کار به حرکت درمی آید. طی سال های گذشته دولت به شدت با کسری بودجه مواجه بوده که تخصیص هزینه های عمرانی کاهش پیدا کرده که از یک طرف زیرساخت ها دچار مشکل می شوند و از طرف دیگر پروژه ها نیمه تمام رها می شوند که تولید در کشور صدمه می بیند. این عواملی است که هم در ایجاد رکود و هم در طولانی شدن رکود تاثیرگذار است. اما از مهم ترین موضوعی که می توان در طولانی شدن رکود نام برد، بی ثباتی است. یک نمونه شاخص کسب و کار است. ما در 25 کشور منطقه در شاخص فضای کسب و کار بانک جهانی کشور 18ام هستیم. دلیل عمده آن عدم تامین مالی بنگاه ها، مشکلات مالیاتی بنگاه ها و مجوزهای کسب و کار است که در حال حاضر اقداماتی در این زمینه در حال انجام شدن است. البته اخیرا طبق آمار بانک مرکزی، در 3 ماهه اول و دوم سال 1400 رشد اقتصادی ایران مثبت بوده که طبق تعریف در سال 1400 از رکود خارج شدیم، آیا این که برداشت فعالان اقتصادی و مردم این است که از رکود خارج شدیم یا نه! یک بحث دیگر است.

بله دقیقا بحث اینجاست! آن چه که در اقتصاد کوچه و بازار دیده می شود همچنان رکود پابرجاست؛ تفاوت دیدگاه بانک مرکزی با اقتصادی که مردم آن را لمس می کنند در چیست؟

ببینید، بین احساسی که مردم و بنگاه ها و فعالان اقتصادی دارند با  آن چه که به عنوان تعاریف گفته می شود متفاوت است و این تفاوت ناشی از آن است، آماری که بانک مرکزی و مرکز آمار ارائه می کنند بیشتر مبتنی بر تعاریفی است که متعارف است و در سطح بین المللی مورد استفاده قرار می گیرد؛ ولی مردم این تفاوت را باید در زندگی خود ببینند، اما وقتی مردم مرتبا مشاهده می کنند که برخی از کالاها با کمبود مواجه است یا تورم بالا یا بیکاری افزایش پیدا کرده، احساس رکود اقتصادی می کنند.

تاب آوری اقتصادی یک کشور به تولید و اقتصاد درونزای برون گرا برمی گردد. یعنی باید متکی به منابع انسانی و طبیعی خود باشیم ولی نگاه ما به تولید باید تولید صادراتی باشد تا بتواند با محصولات دنیا رقابت کند. بنابراین با تولید صادراتی می توانیم با اقتصاد جهانی ارتباط بیشتری داشته باشیم

پیامدهای عمده بحران رکود اقتصادی در ایران چه خواهد بود؟

وقتی تولید در کشور کاهش پیدا می کند، درآمد سرانه کشور هم کم می شود و رفاه اقتصادی جامعه وضعیتش نامناسب می شود؛ بنابراین بزرگترین پیامد رکود طولانی، کاهش رفاه اقتصادی در کشور است.

آیا رکود اقتصادی ایران را می‌توان به تحولات منطقه مربوط دانست؟

البته تحریم یکی از دلایل رکود است و یکی از دلایل تحریم هم موضوع تحولات منطقه است. مشکلات سیاسی که قدرت های بزرگ دنیا با ایران دارند، دقیقا هدفشان به چالش کشیدن اقتصاد است.

در شرایط کنونی برخی از سازمان های بین المللی معتقدند که اقتصاد ایران در حال فروپاشی است، به نظر شما آیا اقتصاد ایران در حال فروپاشی است؟

قطعا اقتصاد ایران در حال فروپاشی نیست. ایران رکود اقتصادی داشته اما در سال 1400 از رکود خارج شده است که این نشان دهنده منفی بودن این حرف ها است.

البته بنابر تعاریف نه واقعیت در جامعه! بگذریم، در حال حاضر اقتصاد ایران به گونه ای مشاهده می شود که نیاز به دسترسی اقتصاد جهانی به عنوان یک ضرورت گفته می شود؛ راه های دست یابی به اقتصاد جهانی را  چه می دانید؟

برای این که اقتصاد ما مقاوم شود بایستی اقتصاد مقاومتی و تاب آوری اقتصادی را در کشور گسترش دهیم. تاب آوری اقتصادی یک کشور به تولید و اقتصاد درونزای برون گرا بر می گردد. یعنی باید متکی به منابع انسانی و طبیعی خود باشیم ولی نگاه ما به تولید باید تولید صادراتی باشد تابتواند با محصولات دنیا رقابت کند. همچنین بهره وری در کشور باید افزایش یابد که بخشی از رشد اقتصادی ناشی از بهره وری است. بنابراین با تولید صادراتی می توانیم با اقتصاد جهانی ارتباط بیشتری داشته باشیم.

 

مینا هرمزی

منبع: روند اقتصادی
با دوستان خود به اشتراک بگذارید:
کپی شد
  • ناشناس ارسالی در

    تازمانیکه جمهوری اسلامی باآمریکاه وغرب سرشاخ است وضع کشوردرست نخواهدشدتورم وبی ارزشی پول مملکت عافت جان وزندگی مردم است

  • ناشناس ارسالی در

    اره دیگه دوسال مردم رو در سختی وگرانی گذاشتید یک سال دیگه هم یختی بدی از رکود بیرون اومدیم اگر اینطوری ایران رو کشوری توسعه یافته وپیشرفته میدانید باید بگویم زندگی که به باد رفت هیچ ایمان مردم هم به باد رفت شاید تورم ورکود را بعد از سه سال بشه درست کرد ولی ایمان واعتقاد مردم رو با هزاران سال هم نمیشه درست کرد هر چی حضرت محمد رشت این دولت ومسولین پنبه کردند حالا اگر دوست دارید سرتون مثل کبک زیر برف باشه اون بحثی دیگریست

  • ورشکسته بورس ارسالی در

    در همه آمارهای اعلامی از سوی دولت و صدا و سیما رشد و پیشرفت و مثبت و بهبود و در رده های اول جهانی و خارج از رکود نشان داده میشود در صورتیکه خودفریبی و دلخوش بودن به آمارهای کاملا دروغ نه تنها مانع از توسعه و پیشرفت واقعی میشود بلکه وجهه و اعتبار دولت را زیر سئوال میبرد آیا اوضاع کشور و ملت مظلوم و ستمدیده ایران را نمیبینید تا کی میخواهید و میتوانید با آمارهای دروغ هشتاد میلیون ما ملت مظلوم و ستمدیده ایران را اغفال و فریب دهید مثال کشور و ملت ترکیه قبل از سه دهه اخیر بقدری عقب مانده بودند که با حسرت به ایران نگاه میکردند و با حسرت یاد میبردند اما در حال حاضر بدون برخورداری از نفت و گاز و منابع انرژی و بدون داشتن یکهزارم منابع درآمدی ایران از نظر توسعه و پیشرفت با کشورهای اروپایی رقابت تنگاتنگ دارد و از بسیاری از آنها پیشی گرفته است و به ایران بدتر از افغانستان نگاه میکند به همین جهت برای جلوگیری از ضرر و زیان و آسیبهایی که ممکن است از ایران و ایرانی متوجه ترکیه بشود اقدام به دیوارکشی در مرزهای ایران میکند چرا این دیوارها را قبلا نمی کرد چون دیگر قابل مقایسه با ایران نیست و رسما و علنا ایران را قبول ندارد و کشور ما را مخروبه و عقب افتاده میبیند حالا برای اغفال و فریب ما ملت مظلوم و ستمدیده ایران و برای دلخوش کردن خودتان پشت سر هم آمارها دروغ تحویل ما بدهید در کدام حوزه و زمینه فقط یک مشکل از کشور و ملت ایران بصورت اساسی و ریشه ای حل شده است اگر یک نمونه سراغ دارید بفرمائید پس ما هشتاد میلیون ملت مظلوم و ستمدیده ایران خواهشمندیم اگر خواب هستید بیدار شوید اما اگر خود را بخواب زدید امری دیگر است و خواب زده هیچوقت از خواب بیدار نخواهد شد تا زمانیکه بدون محدودیت ارتباط منطقی و سازنده با همه دنیا نداشته باشید تا زمانیکه در کشورهای منطقه و خاورمیانه گروههای چند نفری را حمایت همه جانبه کنید و به کشور عزیزمان و هشتاد میلیون ملت مظلوم و ستمدیده ایران ترجیح دهید تا زمانیکه تمام ثروت و منابع عظیم درامدی کشور در طبل های توخالی جنگ و دشمنی نابود بشود تا زمانیکه دست دزدان و اختلاسگران و چپاولگران و رانتخواران و رباخواران قطع واقعی نشود تا زمانیکه شعارها و وعده های دروغین و سرخرمن جای واقعیات را بگیرد تا زمانیکه بیسوادان نااهل بجای باسوادان و کاردانان و اهل فن و حرفه در راس امور باشند هر روز بدتر و بدتر و بدترین خواهد شد و هیچ امیدی به آینده برای بهبودی اوضاع کشور و ملت مظلوم و ستمدیده ایران نیست !!!!!

دیدگاه تان را بنویسید

 

دیدگاه

توسعه