55آنلاین: همهساله با آغاز تعطیلات و بهویژه در ایام بهار و تابستان و تعطیلات مناسبتی مردم ایرانزمین برای رهایی از زندگی ماشینی و پراسترس و تمدد اعصاب و تلطیف روح و روان به دامان طبیعت پناه میبرند و برای رسیدن به آرامش و تخلیه انرژیهای منفی از چند ساعت تا چند روزی را میهمان طبیعت میشوند.
در نگاه نخست کار بسیار زیبا تصور ميكند و اشتیاق مردم به گردش در طبیعت ستوده و علمی و خردمندانه قلمداد میشود. طبیعتدرمانی و اثرات بکارگیری از زیباییهای دیداری، شنیداری و بویایی طبیعت بر کسی پوشیده نیست. گوشسپردن به آهنگ روحنواز هستی و لذت دیداری از مناظر چشمنواز طبیعی که از آمیختگی جادویی نگارنده هستی بر بوم جهان پدیدار شده، روح و روان آدمی را شاداب کرده و به وجد میآورد.
اما قصه پرغصه از آنجا شروع میشود که عدهای بهاصطلاح دوستدار طبیعت و اهل گشتوگذار بدون درک معنا و مفاهیم واژگانی چون اکوتوریسم، طبیعتگرد، گردشگر و ... برای گردش و تفریح به طبیعت زیبا و هزاررنگ ایران و مناطق بکر و ناشناخته سرازیر شدهاند و چنان آگاهانه و ناآگاهانه این مفاهیم را درهمآمیختهاند که گاه جداسازی این واژگان از یکدیگر برای کارشناسان بنام در این زمینه نیز سخت و دشوار شده است و غمانگیزتر آنکه چه استادانه در ورای آمیختگی این واژگان به توجیه نابودی طبیعت پرداختهاند.
نابودی محیطزیست طبیعی و سرزمینهای دستنخورده و زیباییهای طبیعی کشور از کرانه دریای کاسپین تا ژرفای کرانه خلیجپارس و از رویشگاههای بلوط باختر تا مرزهای خاور و زیباییهای کویر و مرکز ایران به دست افراد نامسئول و ناآشنا به محیطزیست شماره میخورد. اگر واقعبین باشیم و بدون هرگونه کورباوری و جبههگیری به ریشهیابی مشکلات بپردازیم، آگاه میشویم که اگر خاموش بنشینیم، فردا دیر است و همگی در برابر نسل آینده پاسخگو خواهیم بود.
از ریشههای بنیادی بیمهری به طبیعت و محیطزیست که باید هرچه شتابانتر برای زدودن آنها دست بهکار شویم، میتوان از آشنا نبودن عموم مردم به مباحث و قوانین زیستمحیطی و نبود آگاهی درزمینه طبیعتگردی و عدممسئولیتپذیری افراد و عدماطلاعرسانی کافی و تأثیرگذار در سطح ملی نام برد.
گاه دیدهشده که افرادی که برای گشتوگذار، درمان بیماریها، آرامش اعصاب و... به نام طبیعتگرد و گردشگر و... به دامان طبیعت پناه میبرند، با الفبای محیطزیست و گرامیداشت طبیعت بیگانهاند. به میهمانی طبیعت رفتن و جای گرفتن و آرامیدن در بستر آن قوانین و مقررات و آداب و رسومی دارد که یک میهمان خوب و بااخلاق باید آنها را با جان و دل اجرا کند، آدابی که تکتک ما باید بیاموزیم و در اجرای آنها کوشا باشیم؛ زیرا با هر نوع پوشش و هر نوع بینش و سلیقه شخصی و... نمیتوان به خانه دوست رفت و در آن سکنی گزید. در زمینه آموزش گردشگری در طبیعت عزم و اراده ملی واجب است؛ آموزشهای رسانهای گسترده و متناوب سرفصلهای آموزشی تأثیرگذار در مقاطع مختلف تحصیلی، تربیت لیدرهایی با دانش کامل محیطزیستی، مدیریت موثر سازمان حفاظت محیطزیست و سازمان جنگلها و مراتع و آبخیزداری و سازمان میراث فرهنگی، صنایعدستی و گردشگری و همکاری ارگانها و سازمانهای تأثیرگذار و اثربخش را در زمینه حفاظت محیطزیست لازم و واجب میکند.
از آدابی که باید توسط رسانهها و از طریق کتب درسی به آموزش آنها به طبیعتگران پرداخت، ميتوان به مواردي مانند آشنایی با دانش محیطزیست، قوانین زیستمحیطی، مفهوم اکوتوریسم و طبیعتگردی. بوم گردشگر، مفهوم پارکهای ملی، مناطق حفاظتشده، آثار طبیعی ملی، پناهگاههای حیاتوحش، ظرفیت برد سرزمین، پوشش گیاهی و تنوع زیستی، رژیم غذایی جانداران، انتخاب رنگ پوشاک و پوشش طبیعتگرد، کفش مناسب، توشه و خوراک روزانه، میزان مجاز تولید پسماند، جداسازی پسماندهای تر و خشک و چگونگی امحای آنها اشاره کرد.
این نبود آشناییها و این نبود آموزشها باعث شکلگیری رفتارهای نامتعارف و مخربی شده است؛ رفتارها و کردارهایی که گاه پیامدهای آنها در کوتاهزمان نمایان میشود، گاه در میانزمان یا دیرزمان و نکته پنهان در این است که این رفتار و سکنات ما چنان آرامآرام بهنجار و خوگرفته شدهاند که دگرگونی و تغییر آنها زمان بسیاری را میطلبد؛ حرکات و سکناتی که شاید برای بسیاری از گروههای مردمی چنان عادی و معمول شدهاند که در نبود آنها طبیعتگردیشان به فرجام نخواهد رسید.
با نگاهی به پارهای از این حرکات درمییابیم که چگونه در مسیر نادرست قرارگرفته و به آن خو گرفتهایم: روشن کردن آتش برای پختوپز و آمادهکردن کبابها و نوشیدنیهای گرم گاه بدون خاموش کردن آتش و خاکستر آن، شکستن شاخههای درختان و ریشهکنی بوتهها برای جمعآوری هیزم یا سرگرمی، بخشی از این حرکات است، اگر امروز در رفتار و کردار خود بازبینی و بازنگري نكنيم و محیطزیست را فدای سوداگری و خودخواهی و منافع شخصی خود كنيم، فردا دیر خواهد بود و سرنوشت مشابهی چون چشمههای بادابسورت، تنگه واشی، دریاچه گهر و... در انتظار مناطق بکر و زیبای سرزمینمان خواهد بود؛ مناطقی که اگر مدیریت و حفاظتشان به تعویق بیفتد، فقط نام و خاطرشان در تاریخ ایران به یادگار خواهد ماند نه مناظر دلانگیز و چشمنوازشان.
دیدگاه تان را بنویسید