حذف پله از پياد‌ه‌روهاي پايتخت

۵۵آنلاین :

شايد از همان وقتي که در کلاس درس خوش‌نويسي، براي روان‌نويسي از ما مي‌خواستند جمله عقل سالم در بدن سالم است را مشق کنيم، ذهنيتي وجود داشت که آنهايي را که تن سالمي ندارند، در خانه پنهان کنيم. زور جمله‌هاي اين‌چنيني از جمله‌هاي کليشه‌اي شبيه به معلوليت محدوديت نيست، هميشه بيشتر بوده است؛ چون در پياده‌روي‌هاي روزانه و در مراکز تفريحي، خبري از حضور معلولان در سطح شهر نيست و البته دليل آن بودن عقل سالم در بدن سالم نيست، بلکه دليل اصلي آن، شهر بيمار و معلولي است که از خدمت‌رساني به کم‌توان‌ها عاجز به نظر مي‌رسد و در واقع نمي‌تواند امکاناتي حداقلي براي عبورومرور و استفاده از فضاهاي شهري براي معلولان تهيه کند. به عبارتي ديگر، اين به دليل نقطه‌ضعف شهرسازي است که بخشي از جامعه نمي‌توانند از آن استفاده کنند. شهري که براي عبورومرور ويلچر، براي بالارفتن از اتوبوس معلولان، براي پايين‌رفتن از پله‌هاي پرتعداد مترو و حتي براي رسيدن به يک خودپرداز براي گرفتن پول، توانايي پذيرش معلولان را ندارد، شهري معلول است. مناسب‌سازي فضاهاي شهري براي معلولان بحثي است که تاکنون به آن توجه چنداني نشده است و مي‌توان گفت تا رسيدن به شرايط مناسب و استاندارد شهر براي معلولان، فاصله زيادي وجود دارد. اين در حالي‌ است که مناسب‌سازي فضاي عمومي براي معلولان، يکي از شاخص‌هاي اصلي توسعه‌يافتگي محسوب مي‌شود. در شرايطي که در بيشتر کشورها بحث آماده‌سازي تمام شهر براي مادران شيرده، زنان باردار و معلولان جزء اصلي‌ترين مسائل شهري محسوب مي‌شود و با حضور در بخش‌هاي مختلف شهري، حضور اين دسته از اقشار جامعه به‌شدت ديده مي‌شود؛ اما در ايران هنوز که هنوز است، حذف اين دسته از افراد راه‌حل بهتري به نظر مي‌رسد. اين مسئله تنها به مديريت شهري مربوط نمي‌شود، خيلي‌ها در رستوران‌ها از شنيدن صداي کودکان عصبي مي‌شوند يا حتي مديران مراکز خريد به حذف معلولان براي کم‌کردن زحمت ترجيح مي‌دهند تا دعوت آنها به مراکز خريد خود و همين باعث مي‌شود شهر خالي از معلولان و حتي مادران و کودکان آنها بشود و اين مسئله در ذهن تداعي شود که چقدر خوب! تهران و ديگر کلان‌شهرهاي ايران اصلا معلول ندارند. وضعيت کنوني شهرهاي ما حاکي از آن است که در مديريت شهري و برنامه‌ريزي‌هاي مربوط به آن، چنين دغدغه‌هايي جايي نداشته‌اند. در بسياري از مناطق شهر، با دقت در چيدمان مبلمان شهري درمي‌يابيم اساسا به موضوع ايجاد امکانات براي معلولان حتي فکر هم نشده است. در حقيقت، گويا در تصور طراح مبلمان و فضاي شهر، اين بخش از مردم جامعه به‌کلي فراموش شده‌اند. در شهر بزرگي مثل تهران حتي ساده‌ترين و پيش‌پاافتاده‌ترين مکان‌ها مانند پياده‌روها، عاري از امکانات حرکتي براي معلولان‌اند. معلولان در پياده‌روها معمولا با پله يا موانع عبور موتورسيکلت‌ها مواجه مي‌شوند. همچنين عموما محل اتصال پياده‌روها به خيابان‌ها غيرهم‌سطح است و همين مسئله مانع عبور راحت معلولان از پياده‌رو به خيابان است. محل نشستن، جاي پارک ماشين، کاربري ساختمان‌ها، وسايل حمل‌ونقل عمومي و امکانات ديگر نيز که جاي خود دارند. از طرفي، مسئله حقوق شهروندي معلوان نيز يکي از مسائل مهم در کشورهاي توسعه‌يافته محسوب مي‌شود. در قانون جامع حمايت از معلولان، راهکار عملي و اجرائي دقيقي براي اجراي مفاد قانون پيش‌بيني نشده است. حداقل حقوق يک فرد معلول، حق دسترسي به اماکن و فضاهاي شهري است؛ اما زيرساخت‌هاي شهري اين اجازه را نمي‌دهند؛ آنچه در تبصره 3 ماده 2 قانون پيش‌بيني شده و سازمان بهزيستي را مجاز دانسته تا از ساير دستگاه‌هاي اجرائي و عمومي گزارش اقدامات مناسب‌سازي ساختمان در اماکن دولتي و عمومي را درخواست کند. از طرفي، ساير دستگاه‌هاي اجرائي و عمومي خود را موظف و مسئول به گزارش‌دهي به سازمان بهزيستي نمي‌دانند. قانون جامع حمايت از حقوق معلولان در راستاى تحقق حقوق آنها در ســال 1382 تصويب شد و در سال 1383 به تأييد مجلس رسيد؛ اما هرگز نتوانست مثمرثمر براي آنها باشد. با درنظرگرفتن مشكلات معلولان و فعاليت نهادهاي مردمي و دستگاه‌هاي اجرائي، فرهنگ حمايت از حقوق شهروندي معلولان نياز به بازنگري جدي دارد. مقوله‌اي كه در جامعه ما هنوز جانيفتاده و لازم است علاوه بر بررسي قانون جامع حمايت از معلولان در صحن علني مجلس، نحوه فرهنگ‌سازي در زمينه بهره‌مندي از توانمندي‌ها و حفظ حقوق شهروندي معلولان در كميسيون فرهنگي نیز بررسي شود، ولي اکنون اقدامات حوزه معلولان جزيره‌اي است. بر اساس گزارشي که هرساله در آمريکا درباره بهترين و بدترين شهرها براي افراد داراي معلوليت منتشر مي‌شود، در‌ سال ٢٠١٦ به ترتيب شهرهاي اورلند پارک، سکاتزديل، لينکلن، گيلبرت و پئوريا، رتبه نخست تا پنجم را به‌عنوان بهترين شهرها براي افراد معلول کسب کرده‌اند. در اين آمار، شاخص‌هاي مختلفي مدنظر قرار گرفته است، مثل تعداد سرانه پزشکان به تعداد افراد معلول يا ميزان دسترسي معلولان به پارک‌ها. همچنين بر اساس اين گزارش شهر‌هاي برکلي، کالامازو، نيويورک، لاکراس و لوئيزويل، پنج شهر نخست مناسب براي نابينايان معرفي شده‌اند. در اين گزارش، معيارهايي مانند وضع پياده‌روها، دردسترس‌بودن حمل‌ونقل عمومي، هزينه‌هاي زندگي و دردسترس‌بودن شغل براي افراد با توانايي‌هاي مختلف، در نظر گرفته شده است. حالا شايد در مديريت شهري پايتخت ايران نيز آرام آرام مسئله اهميت وجود معلولان و افراد کم‌توان در شهر مدنظر قرار مي‌گيرد؛ مسئله‌اي که شايد بتواند افرادي را که مدت‌هاست اثري از آنها در شهر ديده نمي‌شود، دوباره به معابر بازگرداند و حقوق شهروندي آنها مورد توجه قرار بگيرد. ماجرا از اين قرار است که مديرکل معماري و ساختمان شهرداري تهران از اصلاح معابر شهري سخن گفت و با بيان اينکه در گذشته به دليل بي‌توجهي مهندسان ناظر و دستگاه‌هاي نظارتي شاهد احداث پله و اختلاف سطح در معابر بوديم، از اجراي طرح جديد مناسب‌سازي پياده‌روها خبر داد و گفت: قرار است در گام اول به‌صورت ضربتي معابر نامناسب را شناسايي و اصلاح کنيم، ضمن اينکه به مناطق ابلاغ کرديم تا با نظارت دقيق از ايجاد هرگونه پله يا رمپ داخل پياده‌روها جلوگيري کنند. سيدحميد موسوي با اشاره به برنامه‌‌ريزي‌هاي مديريت شهري در راستاي مناسب‌سازي پياده‌روهاي پايتخت گفت: متأسفانه به دليل شيب طبيعي بيشتر معابر به‌ويژه در جهت شمال به جنوب و عدم توجه به کد ارتفاعي هر پلاک، در سال‌‌هاي گذشته شاهد احداث پله و اختلاف سطح در معابر بوديم. اين موضوع از يک طرف موجب اغتشاش در منظر شهري شده است و از طرف ديگر به دليل ايجاد اشکال براي تردد افراد ناتوان و جابه‌جايي وسايلي مانند کالسکه به هيچ عنوان با مباني مناسب‌سازي همخواني ندارد. او با تأکيد بر اينکه قرارگرفتن بخشي از رمپ پارکينگ داخل معابر از ديگر مشکلات پياده‌‌‌روهاي تهران است که مي‌‌تواند در بسياري از موارد خطرآفرين باشد، اظهار كرد: براي جلوگيري از اين موارد در گذشته بخش‌نامه‌هايي به مناطق ابلاغ شد اما به دليل بي‌توجهي مهندس ناظر و البته دستگاه‌هاي نظارتي در برخي از موارد شاهد بروز بي‌‌‌قانوني بوده‌‌ايم. مديرکل معماري و ساختمان شهر تهران با اشاره به اقدامات شهرداري تهران در راستاي مناسب‌‌سازي پياده‌‌‌‌روهاي پايتخت تصريح کرد: قرار است در گام اول به صورت ضربتي به اين موضوع ورود پيدا کرده و بسياري از معابر را از اين حيث مناسب‌سازي کنيم، ضمن اينکه به مناطق ابلاغ کرديم تا با نظارت دقيق از ايجاد هرگونه پله يا رمپ داخل پياده‌‌روها جلوگيري کنند. موسوي ادامه داد: در گام دوم از مهندسان ناظر خواستيم تا موارد رقوم ارتفاعي در زيرزمين و همکف را از مراحل اوليه تا پايان کار به طور کامل رصد و گزارش کنند تا در نهايت شهرداري در عمل انجام‌شده قرار نگيرد. در آخر نيز صدور پايان کار منوط است به تأييد ويژه مهندس ناظر مبني بر اينکه هيچ پله‌‌‌اي داخل گذر ايجاد نشود و هيچ رمپي داخل معبر امتداد پيدا نکند. او در ادامه به اصلاح پياده‌روهاي برخي از معابر اصلي و پرتردد شهر توسط پيمانکاران شهرداري تهران پرداخت و خاطرنشان کرد: در اين خصوص از آنجا که نگاه مناسب‌سازي حاکم نيست، در برخي از موارد نظر مديريت شهري تأمين نمي‌شود؛ به همين دليل بنا شد کميته‌اي با حضور نمايندگان معاونت فني و عمران، حمل‌ونقل و ترافيک و شهرسازي و معماري تشکيل شود تا در مرحله اول يک‌سري معابر شناسايي و در مرحله بعد پروفيل طولي و کدهاي ارتفاعي املاک اصلاح شوند. مديرکل معماري و ساختمان شهرداري تهران با اشاره به برنامه مديريت شهري براي برخورد با تخلفاتي که در سال‌هاي گذشته صورت گرفته است، ابراز كرد: در زمینه رمپ‌‌هايي که داخل معابر امتداد پيدا مي‌‌کنند، متأسفانه در‌حال‌حاضر با يک عمل انجام‌شده روبه‌رو هستيم؛ به اين معنا که با توجه به مشکل پارکينگ در تهران اگر دستور حذف رمپ‌ها را بدهيم، به نوعي مشکل موجود تشديد و ملک نيز دچار مشکل مي‌شود. به همين دليل به دنبال آن هستيم تا براي هر کدام از اين موارد دستورالعمل‌هاي اصلاحي خاص خود را تعريف کنيم؛ برای مثال در مواردي با نرده مي‌توان فضاي پياده‌رو را امن کرد. به گفته موسوی با توجه به اينکه بخش‌نامه‌هاي لازم در گذشته صادر شده، تلاش ما اين است که حساسيت‌‌هاي بين‌دستگاهي را افزايش دهيم و به‌طور مستمر بر اجراي قانون نظارت داشته باشيم تا در نهايت به اهداف شهر دوستدار کودک نزديک شويم. براي سخت‌بودن حرکت معلولان در سطح شهر، فقط کافي‌ است يک‌بار روي يک ويلچر بنشينيد و بدون کمک کسي سعي کنيد آن را روي آسفالت‌هاي ناهموار شهري حرکت دهيد. يک معلول که براي حرکت نيازمند ويلچر است، نياز به يک دوره آموزشي و آماده‌کردن قدرت بدني براي حرکت‌دادن ويلچر دارد. به‌جلوراندن ويلچر حتي در يک سطح صاف و صيقلي کار ساده‌اي نيست. معلولان به دليل راندن ويلچر دستاني هميشه زخم و البته عضلاتي بسيار قوي دارند. ويلچر شبيه ماشين نيست، حرکت‌دادن چرخ‌هاي يک ويلچر به معناي حمل‌کردن کل بدن است، شايد اگر يک‌بار امتحانش کنيد، درک کنيد که آنها براي حرکت روي ويلچر آن هم در شهر چه مشقتي را تحمل مي‌کنند.