بولتون دنبال کاري است کارستان
| ايران و آمريكا روزهاي پيچيدهاي را ميگذرانند. روزهايي که طرفين زيادي در تلاش هستند تا از شدت تنش بکاهند. اگرچه سخن از ميانجيگري بسيار است اما هنوز دو طرف اصلي معادله، پاي هيچ ميز مذاکرهاي ننشستهاند و فراتر از آن، صحبت از برخي نگرانيهاي منطقهاي و بالاگرفتن تنش هم هست. با کوروش احمدي، کارشناس سابق وزارت خارجه و ديپلماتي که سالها در دفتر ايران در نيويورک کار کرده است، به آنچه اين روزها بين ايران و آمريكا ميگذرد، پرداختيم. او معتقد است زمينههاي تنش آينده متفاوت است و ميتواند با توجه به ازسرگيري احتمالي غنيسازي افزايش يابد.
۵۵آنلاین :
ايران و آمريكا روزهاي پيچيدهاي را ميگذرانند. روزهايي که طرفين زيادي در تلاش هستند تا از شدت تنش بکاهند. اگرچه سخن از ميانجيگري بسيار است اما هنوز دو طرف اصلي معادله، پاي هيچ ميز مذاکرهاي ننشستهاند و فراتر از آن، صحبت از برخي نگرانيهاي منطقهاي و بالاگرفتن تنش هم هست. با کوروش احمدي، کارشناس سابق وزارت خارجه و ديپلماتي که سالها در دفتر ايران در نيويورک کار کرده است، به آنچه اين روزها بين ايران و آمريكا ميگذرد، پرداختيم. او معتقد است زمينههاي تنش آينده متفاوت است و ميتواند با توجه به ازسرگيري احتمالي غنيسازي افزايش يابد. ايران و آمريكا شرايط پيچيدهاي پيدا کردهاند، در سؤال اول پرسش اين است که اساسا اختلافنظرهاي گزارششده بين جان بولتون و پمپئو را چقدر جدي ميدانيد و نهايتا کفه ترازو به سمت کدامشان سنگيني خواهد کرد؟ بهطورکلي در بسياري موارد در تاريخ معاصر آمريكا وزير خارجه و مشاور امنيت ملي آبشان در يک جوي نرفته است. حوزه کار آنها همپوشاني بسيار زيادی دارد و بنابراین ميل به اصطکاک فراوان است. دعواي اصلي نيز بر سر کنترل روند تصميمگيري در سياست خارجي است. اگر مشاور امنیت ملي که بايد عمدتا هماهنگکننده بين نهادهاي مختلف باشد، بخواهد خود اعمالنظر کند، (مانند بولتون) اختلاف اوج ميگيرد. دراينباره نمونه سايرس ونس (وزير امور خارجه آمريكا در دوره رئيسجمهور جيمي کارتر) و برژينسکي (مشاور امنيت ملي در دولت جيمي کارتر) در ذهن بسياري از ما ايرانيان حک شده است. از اين امر کلي که بگذريم شواهدي وجود دارد که حاکي از هماهنگي بيشتر پمپئو با ترامپ و تندروتر و عجولتربودن بولتون در مورد ايران است. سابقه بولتون در زمینه ايران روشن است. از تمرکز بيمارگونه او بر ايران در نزديک به 20 سال گذشته، ازجمله رابطه او با منافقين تا صحبت از «تغيير رژيم» و بمباران ايران، ذهن او را بيمار کرده است. در مقابل، پمپئو يک مسيحي تبشيري (اوانجليک) و محافظهکار تندرو است که از اين موضع نظرات افراطي درباره ايران پيدا کرده است. بيشتر به نظر ميرسد که پمپئو و برايان هوک، رئيس اداره اقدام ايران در وزارت خارجه آمريكا، بهعنوان وفاداران به ترامپ بيشتر متمرکز بر تأمين نظر او يعني مذاکره با ايران و اعمال تغييراتي در برجام و تعديلاتي در سياست منطقهاي ایران هستند. البته آن 12 شرط پمپئو را نيز بيشتر بايد مواضع مذاکراتي بهشمار آورد تا امري قطعي (فراموش نکنيم که دکتر ظريف نيز متقابلا 25 شرط براي آمريكا مطرح کرد). درحاليکه به نظر ميرسد بولتون نگران است که هرگونه مذاکرهاي زهر موجود در روابط را بگيرد، سير امنيتيسازي ايران را کند و وضعيتي مثل رابطه آمريكا و کرهشمالي ايجاد کند. او که برخلاف پمپئو جاهطلبي رئيسجمهورشدن ندارد، احتياط را هم ضروري نميداند و مصر است که در خاتمه دوره کارياش به تصور خودش کاري بکند کارستان. يکي از کارهاي او تعطيل يا به حداقل رساندن نشستهاي کميته مقامات اصلي امنيت ملي است؛ با اين هدف که خود دست بالا را داشته باشد. جلسات صبحانه دو بار در هفته او با پمپئو و شاناهان و توييتها و بيانیههاي او، ازجمله بيانيه 5 مي درباره اعزام ناو لينکلن، با موقعيت پمپئو بهعنوان وزير خارجه که بايد به کنگره پاسخگو باشد، منافات دارد. بعد از تأييد و تکذيبهاي زياد بالاخره پنتاگون تصميم گرفت هزارو 500 نيرو به منطقه اعزام کند، به نظر ميرسد اين تعداد نيرو به نسبت نيروي موجود آمريكا در منطقه چندان زياد نيست، شما هم بر اين اعتقاد هستيد؟ چرا بالاخره دست به اعزام نيرو زدند؟ رسما مدعياند که اين هزارو 500 نيرو عمدتا براي پشتيباني امکانات موجود در منطقه است. اعلام اين خبر به موازات ادعاي پنتاگون در نسبتدادن حمله به چهار کشتي در فجيره به ايران بود. در اين چارچوب، ورود تعبير «بازدارندگي» به ادبيات نظامي و ديپلماتيک آمريكا نيز قابلتوجه است. آنها مدعياند که ايران منافع آمريكا و متحدان آمريكا در منطقه را تهديد ميکند و از اين نظر قصد بازدارندگي دارند. ظاهرا استراتژي ترامپ فرصتدادن به تحريمها براي اثرکردن و در اين فاصله بازداشتن ايران از دستزدن به اقدام است. اين يعني اينکه آمريكا قصد اقدام نظامي عليه ايران ندارد و بنابراین نيازي به اعزام نيروي بيشتر نيست. ماجراي قراردادهاي فروش سلاح بعد از اين تصميم پررنگ شد، ترامپ در اولين سفر خود نيز قرارداد سلاح با عربستان را امضا کرد، الان وضعيت تسليحاتي منطقه چگونه است؟ اساسا هدف از شوي يک ماه اخير، اين موضوع بود؟ اعلام فروش حدود هشت ميليارد دلار سلاح به عربستان و امارات نيز در چارچوب نسبتدادن حمله در فجيره به ايران، اعلام اعزام هزارو 500 نيرو و قضيه «بازدارندگي» مطرح شد. ترامپ اعلام کرد که بر اساس مجوزي در کنگره و تحت شرايط اضطراري نيازي به تصويب فروش جديد سلاح ازسوی کنگره نيز نميبيند. شايد بيشتر بتوان گفت که اين نيز يکي از استفادههاي شوي جنجالي سه هفته گذشته ازسوی ترامپ بود. آقاي ظريف ميگويد در شرايط فعلي با وزير خارجه آمريكا تماس نخواهد گرفت، يا به تماس آنها جواب نميدهد، با اين حال خبر تماس ايشان با سناتور فينيستاين و تلاش سناتور براي تماس با ظريف منتشر شد، با اين شرايط اين تماسها چه جايگاهي دارند و چه هدفي را دنبال ميکنند؟ طبعا در چارچوب مواضع نظام مبنيبر عدم مذاکره با آمريكا، آقاي ظريف نير با دولت آمريكا تماس نميگيرد. اما تماس با يک عضو کنگره نه در حکم تماس با دولت آمريكا است و نه در حکم مذاکره. اين بسيار مطلوب است که ما بتوانيم با جهات مختلف در جامعه و سياست آمريكا در تماس باشيم، نظرات واقعي خود را منعکس کنيم، با آنها مشورت کنيم و بکوشيم بر تصميمات آنها اثر بگذاريم؛ با علم به اينکه وزارت خارجه آمريكا نيز در جريان گفتوگوها قرار خواهد گرفت. ضمن اينکه دولت نميتواند مانع ملاقات يک عضو کنگره با يک مقام خارجي شود و الزامي نيز براي گزارشدادن به دولت ندارد. ضمن اينکه تقريبا هميشه در 40 سال اخير، مجوز لازم براي وزير خارجه و نماينده ايران در سازمان ملل بهمنظور تماس با اعضاي کنگره وجود داشته است. برخي نگران درگيريهاي کوچک و احتمالي بين نيروهاي ايران و آمريكا در خليجفارس يا کشورهايي مثل عراق و سوريه که نيروهاي ايران حضور دارند، هستند. با شرايط جديد، اين نگراني را چقدر جدي ميدانيد؟ قطعا اين يکي از نگرانيهاي جدي است. بههرحال در مناطق عملياتي هميشه امکان برخورد تصادفي و اشتباه و مانند اينها وجود دارد. (مانند قضيه منتهي به دستگيري تعدادي نظامي آمريكايي در خليجفارس در سال 1395) و هميشه در مناطق عملياتي نيز طرفين يا طرفها تدابيري براي جلوگيري از برخوردي ناخواسته بهويژه بالاگرفتن چنين برخوردي و تبديل آن به يک جنگ تمامعيار اتخاذ ميکنند. اميدوارم چنين ترتيباتي بين مسئولان ما و طرف مقابل وجود داشته باشد. دورنماي سطح تنش موجود را چگونه ميبينيد؟ روند نزولي خواهد داشت يا صعودي؟ همانطور که گفتم، ظاهرا اکنون استراتژي آمريكا اين است که «فشار حداکثري» را اعمال کند و منتظر نتايج آن بماند. تاکتيک مکمل اين استراتژي ظاهرا چيزي است که اسم آن را «بازدارندگي» گذاشتهاند. يعني مانع شوند که ايران در قبال «فشار حداکثري» دست به اقدامي عليه منافع آمريكا در منطقه بزند. حال سؤال اين است که آيا ايران ميتواند دست روي دست بگذارد و اجازه اعمال فشار حداکثري را بهطور نامحدود بدهد؟ سؤال ديگر درباره از سرگيري احتمالي غنيسازي است. اينکه پاسخ تيم ترامپ به اين اقدام ايران چه خواهد بود نيز بسيار مهم است؛ چراکه غنيسازي خارج از محدوده برجام يعني کاهش بهاصطلاح «زمان گريز هستهاي يک ساله» که دولت اوباما مدعي بود که از طريق برجام اعمال کرده است. در اين صورت ترامپ هم دستاورد اوباما را از دست داده و هم چيزي به دست نياورده و به اين دليل در سياست داخلي آمريكا تحت فشار قرار خواهد گرفت. بسته به نوع واکنش ترامپ، اينها عواملي است که ميتواند به شکلي تئوري، زمينهساز تنشي جديد در آينده شود.
منبع : شرق
دیدگاه تان را بنویسید