فرازونشيب‌هاي يک کارگردان

۵۵آنلاین : رضا آشفته

محمدحسن معجوني، بازيگر و کارگردان نام‌آشناي کشورمان، قصد دارد عوايد فروش نخستين اجراي نمايش «شهر ما» در روز ۲۰ ارديبهشت را به حمايت از مردم مناطق سيل‌زده کشور اختصاص دهد.

نمايش «شهر ما» با طراحي و کارگرداني حسن معجوني، به‌عنوان جديدترين اثر گروه تئاتر «ليو» از روز جمعه، ۲۰ ارديبهشت، در سالن سمندريان تماشاخانه ايرانشهر اجراي عمومي خود را آغاز مي‌کند و همچنين در اين شب و اجراي ويژه تماشاخانه ايرانشهر نيز در راستاي اين حمايت، درصد خود را از فروش نخستين اجراي «شهر ما» کسر نمي‌کند. در شهر ما، سه پرده از نمايش‌نامه‌اي تمام‌وکمال و خواندني از تورنتون وايلدر را مي‌خوانيد. يک شهر خيالي و تقريبا دور از تصور با موضوع زندگي روزمره، عشق و ازدواج و در نهايت، مرگ و مردن. در شهر ما، تورنتون وايلدر نشان مي‌دهد که با وجود ثبات در آداب‌ورسوم مردم و پايداري محيط طبيعي اطراف، زندگي‌ها گذرا هستند؛ زندگي‌هايي که تحت‌تأثير زياد گذر زمان قرار دارند. در اين اثر نمايشي بازيگران به ترتيب ورود عبارت‌اند از: کيارش دادگر، حسين اميدي، داران آرمان، پريسا طهماسب، سوگل کلابي، مرسده ايزددوست، سما رجبي، آوا شريفي، مهدي ابوحمزه، عباس صابري، اميرحسين گمنام، افشين وزيرزاده، مهشيد آقاخاني، هاله پورقديمي، ليلا اکبري، ياسمن دهقاني، ملينا جوهري، مهدي باقرکني، مريم زارعي، رضا ساماني، بهشاد رسولي، سپهر جاويديان، سحر عليرضايي، هدي بهمن‌اف، احمدرضا مقدسي، علي قانعي، سياوش البخشي‌ناييني، افشين تمدن، مريم محمودي‌منش، علي بيک‌زاده، شيما بهرمن، علي شهدادي، پرديس رضاپوري، صبا پويشمن و بهار شعربافي. همچنين مهدي چاکري؛ دراماتورژ، شايلان عشايري؛ مدير پروژه و طراح لباس، صبا کسمايي؛ طراح نور و رها شيرازي؛ دستيار کارگردان و برنامه‌ريز «شهر ما» هستند. فليک معجوني سال گذشته «فليک» را در تماشاخانه شهرزاد اجرا کرد و با آنکه در فروش قابل‌قبول بود، اما در ميان کارشناسان و منتقدان از شانس و اقبالي برخوردار نبود. نمايش «فليک» روايتي است با جزئيات گوناگون از يک سينما که با مقابل هم قرارگرفتن صندلي‌هاي سينما و تئاتر فضاي جالبي را ايجاد کرده است. تئاتر «فِليک» اثر «آني بيکر» و ترجمه بهرنگ رجبي است و نويد محمدزاده، ستاره پسياني، حسين حسينيان و برنا انصاري چهار بازيگري بودند که در اين کار حضور داشتند. اين کارگردان «فليک» را يکي از متن‌هايي مي‌دانست که آن را بسيار دوست داشت و به نظرش فوق‌العاده است. اين اثر در سال ۲۰۱۴ نوشته شده و تاکنون جوايز فراواني هم از جمله پوليتزر گرفته است. دکور اين نمايش مانند يک سينماست و کاراکترهاي اين نمايش بچه‌هاي سينما هستند؛ مثل کساني که بليت صادر مي‌کنند يا نظافت مي‌کنند يا در اتاق کنترل فعاليت دارند. در حقيقت ماجراي اين نمايش در يک سينما رقم مي‌خورد و جزئيات زيادي دارد. همچنين صندلي‌هاي تئاتر روبه‌روی صندلي‌هاي سينما قرار گرفته‌اند که فضاي جالبي را به وجود آورده است. مرور محمدحسن معجوني که با بازيگري در تلويزيون و سينما شهره است، براي نخستين‌بار در مقام کارگردان تئاتر نمايش تک‌نفره «در مضار توتون»، به نويسندگي آنتوان چخوف را در سالن شماره ۲ تئاتر شهر و در سال ۱۳۸۰ با بازي خودش کارگرداني کرد که اين آغازگر زمينه‌های ديگر فعاليت‌هاي کارگرداني‌اش را فراهم کرد. او بار دوم نمايش «پاي ديوار بزرگ شهر» به نويسندگي تانکرد دورست آلماني را در تالار نو در سال ۱۳۸۰ کارگرداني و بازي کرد. اين کارگردان در سومين حرکت به سراغ يک اقتباس رفت و نمايش «مثل خون براي استيک» نوشته محمد چرمشير را که بازخواني‌ای از رمان فرانک‌اشتاين، اثر مري شلي بود، در تالار مولوي در سال ۱۳۸۳ کارگرداني و بازي کرد. او که انگار دوست داشت خود را همواره با آثار چخوف روسي بيازمايد، در اجراي چهارم به سراغ نمايش «خرس و خواستگاري» رفت که در تالار سايه در سال ۱۳۸۴ و جشنواره چخوف تهران به صحنه رفت و در جشنواره تئاتر کلاسيک مسکو در سال 83 اجرا شد. او در کنار چخوف به تأليفات و اقتباس‌هاي چرمشير هم توجه نشان مي‌داد و در پنجمين اجرايش نمايش «خواب آهسته مرگ» را در تالار مولوي در سال 85 کارگرداني کرد که طراح صحنه هم بود. معجوني يک‌بار ديگر نمايش «پاي ديوار بزرگ شهر» را در تالار مولوي، در سال ۱۳۸۶، در ششمين جشنواره بانوان کارگرداني کرد. اين کارگردان و بازيگر که در دانشکده سينماتئاتر به آموزش دانشجويان مشغول بود، نمايش «رؤياي شب نيمه تابستان» اثر ويليام شکسپیر را در آبان ۱۳۸۶ در مقام طراح، کارگردان و دراماتورژ اجرا کرد. يکي ديگر از دغدغه‌هاي معجوني در عرصه کارگرداني، اجراي نمايش‌هاي عروسکي است که نمايش عروسکي «پدر عزيزم» به قلم محمد چرمشير اولين تجربه‌اش در اين زمينه است که با طراحي و کارگرداني معجوني در تالار مولوي، در سال ۱۳۸۶ اجرا شد. او همچنين نمايش مونولوگ «دوراهي سقاخونه» نوشته محمد چرمشير را با طراحی و کارگرداني خودش در کارگاه نمايش، مردادماه ۱۳۸۷ اجرا کرد. نمايش «آسانسور» نیز به نويسندگي مهدي کوشکي و با طراحي و کارگرداني محمدحسن معجوني در تالار هنر و در يازدهمين جشنواره بين‌المللي تئاتر عروسکي دانشجويان، آذر ۱۳۸۸ اجرا شد. علاقه معجوني به تک‌گويي‌هاي نمايشي هم بارها تکرار شده که اجراي نمايش مونولوگ «همه خانه سياه است» نوشته اميررضا کوهستاني با طراحي و کارگرداني خودش يکي ديگر از آنهاست که در کارگاه نمايش تئاتر شهر، دي ۱۳۸۸ با بازي خودش اجرا شد. شايد يکي از جذاب‌ترين نمايش‌هاي او که باعث شد بارها کمدي را به نحو جذابي ادامه دهد، اجراي «به‌خاطر يک مشت روبل» به نويسندگي نيل سايمون بود که برداشتي از چند داستان کوتاه و طنز آنتوان چخوف به شمار مي‌آيد که در تماشاخانه ايرانشهر، بهمن ۱۳۸۸ تا ارديبهشت ۱۳۸۹ با طراحي و کارگرداني و بازي خودش اجرا شد. نمايش «مرغ دريايي» اثر آنتون چخوف با طراحي و کارگرداني محمدحسن معجوني و همچنين نمايش «دائي وانيا» اثر ديگر چخوف در تماشاخانه ايرانشهر، فروردين و ارديبهشت ۱۳۹۰ اجرا شد. نمايش «مترسگ» به نويسندگي جابر رمضاني، پوريا کاکاوند و پيام سعيدي از جمله کارهايي است که معجوني در حوزه تئاتر نوجوان انجام داده و تا امروز يکي از بهترين اجراهايش نيز به شمار می‌آید که سال ۱۳۹۱ در تالار حافظ اجرا شد. تنوع نگاه تنوع نگاه باعث شده او را يک کارگردان با گستره نگاه در نظر بگیرند، چنان‌چه ميکروتئاتر «حشره» به نويسندگي مهدي کوشکي و همچنين ميکروتئاتر «ابر صورتي» به نويسندگي عليرضا محمودي را در فرهنگ‌سراي ارسباران، آذر ۱۳۹۰ اجرا کرد. پرفورمنس «خانه‌ام ابري است» با طراحي و کارگرداني محمدحسن معجوني يکي ديگر از اجراهاي متفاوت اوست که در گالري ايست، تير ۱۳۹۰ اجرا شد. اولين اجراي نمايش «باغ آلبالو» کار جديد حسن معجوني در سال 92 به زنده‌ياد حميد سمندريان تقديم شد و شادروان هما روستا بازيگر باسابقه تئاتر ايران و همسر سمندريان پس از 14 سال دوري از عرصه بازيگري تئاتر، بار ديگر روي صحنه رفت و با بازي در اين نمايش به آرزوي ديرينه‌اش رسيد. نمايش «باغ آلبالو» نوشته آنتوان چخوف به کارگرداني معجوني با بازي هما روستا، رضا بهبودي، سعيد چنگيزيان، ليلي رشيدي، داريوش موفق، مهدي کوشکي، هوتن شکيبا، کاظم سياحي، اشکان جنابي و... به صحنه رفت. اين اجرا نتوانست نظر چخوف‌شناسان را جلب کند و مثل بسياري از اجراهاي موجود در ايران با فاصله از اصل مطلب اجرا شد. او نمايش «ستوان اينشمور» از متن‌هاي ديدني مارتين مک دونا با ترجمه زهرا جواهري را در سالن ناظرزاده کرماني خانه هنرمندان، سال ۱۳۹۴، اجرا کرد. اجرايي دشوار به‌لحاظ استقرار کمدي و تراژدي که به‌درستي از پس آن برآمده بود. سال 1395 نمايش «آشپزخانه» به نويسندگي آرنولدوسکر و کارگرداني محمدحسن معجوني، در تماشاخانه پاليز اجرا شد که يکي از پرهياهوترين اجراهاي اين کارگردان است که ضمن دوري از فحواي سياسي‌اش مي‌توانست نظر علاقه‌مندان به تئاتر اجتماعي را جلب کند. نمايش «سه خواهر» يکي ديگر از توليدات گروه «ليو» نوشته آنتوان چخوف به کارگرداني حسن معجوني در خرداد و تير ۹۶ و در تماشاخانه پاليز روي صحنه رفت. معجوني که تقريبا تمامي آثار چخوف را روي صحنه برده، معتقد است نمايش سه خواهر قطعا سخت‌ترين نمايش‌نامه چخوف است و در آن به تمامي شخصيت‌هاي ديگر نمايش‌نامه‌هايش اشاره مي‌کند. شايد بطالت بارزترين عنصر اين نمايش‌نامه است. نمايش‌نامه ناتوراليستي سه خواهر درباره پوسيد‌گي و نابودي تدريجي اشرافيت اواخر قرن نوزدهم و آغاز قرن بيستم روسيه است و جست‌وجويي براي يافتن معناي زندگي در دنياي جديد. نمايش سه خواهر شرحي بر زندگي و دل‌مشغولي‌هاي خانواده پروزروف است که از سه خواهر به نام‌هاي اولگا، ماشا و ايرينا و برادرشان آندره‌ئي تشکيل شده است. اين خانواده از وضعيت موجود خود ناراضي هستند و چشم‌انداز آينده را تيره‌وتار و اميدهاي خويش را بربادرفته مي‌بينند. در نمايش سه خواهر به ترتيب الفبا؛ حسين اميدي، فريبا جديکار، سعيد چنگيزيان، حسين حسينيان، آناهيتا درگاهي، پوريا رحيمي سام، فراز سرابي، ميلاد شجره، آوا شريفي، محمد عاقبتي، به‌آفريد غفاريان، فرزانه ميداني، محمدحسن معجوني و سياوش البخشي‌نائيني ايفاي نقش مي‌کنند. نمايش «ماجراي مترانپاژ» به کارگرداني محمدحسن معجوني در سال 96 از ۱۸ خرداد در تماشاخانه پاليز روي صحنه رفت. رضا بهبودي، سعيد چنگيزيان، مهتاب ثروتي و مژده دايي بازيگران اصلي اين نمايش بودند. «ماجراي مترانپاژ» را نمايش‌نامه‌نويس روس، الکساندر وامپيلوف، نوشته که به چخوف قرن بيستم مشهور است.