چگونه می توان فجایع ناشی از بلایای طبیعی را کم هزینه تر کرد؟
| بلایای طبیعی مانند سیل، زمین لرزه یا طوفان ممکن است به دلیل اعمال انسان ها به فجایع غیر طبیعی منجر شود، فجایعی که می تواند با تصمیم گیری افراد و دولت ها در سطوح مختلف به تلفات و خسارات کمتر بینجامد. بخش مهمی از این اقدام پیشگیرانه در کنترل دولت هاست. این یادداشت ابتدا تعدادی از یافته های اصلی پژوهشگران پیرامون علل وقوع بلایای طبیعی را مرور می کند و سپس به برخی از دلالت های سیاست گذاری آن برای دولت ها می پردازد.
۵۵آنلاین :
بلایای طبیعی مانند سیل، زمین لرزه یا طوفان ممکن است به دلیل اعمال انسان ها به فجایع غیر طبیعی منجر شود، فجایعی که می تواند با تصمیم گیری افراد و دولت ها در سطوح مختلف به تلفات و خسارات کمتر بینجامد. بخش مهمی از این اقدام پیشگیرانه در کنترل دولت هاست. این یادداشت ابتدا تعدادی از یافته های اصلی پژوهشگران پیرامون علل وقوع بلایای طبیعی را مرور می کند و سپس به برخی از دلالت های سیاست گذاری آن برای دولت ها می پردازد.
یافته های اصلی
نخست، هر فاجعه ای که رخ می دهد مجموعه زیادی از تصمیمات فردی یا جمعی را نمایندگی می کند که پیش از آن اتخاذ شده است. دقت در آنچه روی داده است دلایل آن، می تواند از تکرار فجایع مشابه جلوگیری کند. به طور معمول، عوامل زیادی در وقوع یک فاجعه نقش دارد که برخی از آنها ممکن است کمتر به چشم آید. برای مثال شاید فرود آمدن حجم زیاد گل از کوه یا طراحی و ساخت کم کیفیت، دلیل ریزش یک ساختمان یا پل تلقی شود ولی دلیل اصلی آن دامنه تپه ای خالی از پوشش گیاهی یا ضعف شهرسازی باشد که سبب شده است، سازه در جای نادرست خود ساخته شود. به طور خلاصه، ممکن است نشانه ها با علت ها اشتباه گرفته شوند. حتی خالی شدن ارز پوشش گیاهی شاید به دلیل استفادة کامل افراد فقیر آن منطقه از گیاهان کاشته شده برای زنده ماندن بوده باشد. ازاین رو، اقدام پیشگیرانه مؤثر همیشه اولین موردی نیست که به ذهن متبادر می شود.
دوم، در اینجا نیز همانند سایر حوزه ها پیشگیری بهتر از درمان است، درمانی که شاید سال ها طول بکشد البته درمان کارا علاوه بر مقدار پولی که هزینه می شود، به چیزی که برای آن هزینه شده نیز مرتبط است. سوم، اقدامات زیادی (دولتی و خصوصی) وجود دارد که باید «در کنار یکدیگر» انجام شود تا به یک پیشگیری مؤثر بینجامد. اقداماتی که فرد یا گروهی از افراد در پیش می گیرند به آنچه دولت انجام می دهد - یا از انجام آن عاجز است - بستگی دارد. اینکه بیشتر اقدامات پیشگیرانه در کشورهای فقیر در کنار هم به خوبی اجرا نمی شود یکی از دلایل توضیح دهنده بیشتر بودن تعداد فجایع در این کشورهاست. شاید فقرا از ریسک بلایای طبیعی مطلع باشند، ولی در عین حال وابستگی زیادی به خدمات دولتی ناکافی داشته باشند. در صورت نبود حمل و نقل عمومی مناسب، آنها ممکن است مجبور شوند در مناطق ارزان تر که بیشتر در معرض بلایا قرار دارد سکونت گزینند، در حالی که ثروتمندان که ماشین شخصی دارند می توانند مکان های مناسب تری برای زندگی پیدا کنند. در نهایت، یافته آخر این است که ساکنان شهرها بیشتر از روستاها در معرض بلایای طبیعی اند، اما این موضوع لزوماً به معنای آسیب پذیری بیشتر آنها نیست.
یک واکنش سیاستی موفق برای پیشگیری مؤثر در بردارنده اطلاعات، مداخلات و زیرساخت هاست. چنین واکنشی بر پایه نقش «نهادها» قرار دارد. دولت ها می توانند تأثیر زیادی در ارتقای اقدامات پیشگیرانه داشته باشند. در ادامه، به سه مورد از دلالت های سیاست گذاری اشاره می شود.
- دلالت های سیاست گذاری
1. دولت ها می توانند، و باید، دسترسی به اطلاعات را تسهیل کنند: مردم اغلب اقدامات پیشگیرانه را با استفاده از اطلاعات خود از بلایا انجام می دهند، اما گاهی همین عمل ساده جمع آوری و عرضه اطلاعات به یک معضل تبدیل می شود. به طور مشخص، استانداردهای جهانی برای آرشیو کردن پارامترهای زیست محیطی وجود ندارد. به رغم پیشرفت های تکنولوژیک مانند فراوانی نرم افزارهای رایگان و متن باز - که می بایست جمع آوری و به اشتراک گذاری اطلاعات را تصحیح کرده باشد - تعداد اندکی از کشورها داده های مربوط به بلایا را جمع آوری و نگهداری می کنند. طبق آمار سازمان جهانی هواشناسی، در سال 2006 تنها 30 کشور دنیا آمار بهمن ها و فقط حدود 50 کشور آمار زمین لرزه ها را در اختیار داشته اند. جالب اینکه گاهی برخی از همین اطلاعات محدود با وجود هزینه کم آن به اشتراک گذاشته نمی شود. برای این کار عموماً دلایل امنیتی، تجاری یا دفاعی ذکر می شود و گاهی منافع تجاری بر عرضه درست کالای عمومی اولویت می یابد. برای نمونه، ما نیز با وجود تولید شدن به هنگام ترین نقشه های سیل در مناطق ساحلی کشور، این اطلاعات از ترس کاهش قیمت زمین های آن منطقه منتشر نشود. این در حالی است که در دسترس قرار دادن چنین نقشه هایی سبب می شود ساختمان سازها و صاحبان آن زمین ها از ریسک های موجود بیشتر مطلع شوند و انگیزه بیشتری برای ساختن بناهای مستحکم داشته باشند. از سوی دیگر، جمع آوری داد از وضعیت آب و هوا برای تولید پیش بینی های دقیق ضروری است.
2. دولت ها باید اجازه دهند بازار زمین و مسکن شکل بگیرد و تنها در صورت لزوم در آن به صورت هدفمند دخالت کنند: هنگامی که چنین بازاری کار کند، قیمت املاک در بردارنده ریسک بلایای طبیعی نیز خواهد بود و به مردم برای انتخاب محل سکونت و نوع اقدامات پیشگیرانه یاری خواهد رساند، حال آنکه با سرکوب بازارها، انگیزه برای انجام اقدامات پیشگیرانه تضعیف خواهد شد. برای مثال، در شهری که کنترل روی نرخ های اجاره زیاد باشد، صاحبان خانه ممکن است تعمیرات و نگهداری از خانه را برای مدت زیادی از برنامه خود خارج کنند و در نتیجه آن خانه ها در اثر بارندگی های شدید فرو ریزد. چنین کانال هایی روی اجاره بها هم در کشورهای در حال توسعه و هم در کشورهای توسعه یافته رایج است. ایجاد اختلال در بازار تنها به کنترل اجاره بها محدود نمی شود. معاملات املاک و مستغلات در بسیاری از کشورها مستلزم پرداخت مالیات بر فروش است، نه مالیات بر داشتن ملک. اخذ مالیات از فروش سبب کاهش فروش خانه ها و افزایش انگیزه برای قیمت گذاری کمتر از نرخ واقعی می شود. همچنین اعمال محدودیت روی قیمت سیمان و واردات می تواند سبب ایجاد بازار سیاه و قیمت های غیر معمول شود و در نتیجه، سیمان های نامرغوب به کار رفته در ساختمان آن را سست کند. باید توجه داشت که تعدادی از بناهای فعلی در گذشته ساخته شده و شناسایی ایرادات آن و برطرف کردن آنها دشوار است. نتیجه اینکه اصلاح سیاست ها در زمان حال سبب پیشرفت های سریع نمی شود، اما در هر حال تصحیح زودترشان بهتر از به تعویق انداختن آنهاست.
فشار اصلی این سیاست ها - که به عرضه کم تعداد زمین های با قیمت معقول برای ساختن خانه های امنی می انجامد - بر دوش فقرا خواهد بود. دولت ها می توانند انتخاب های افراد فقیری را که در مناطق در معرض بلایا زندگی می کنند افزایش دهند. این موضوع فراتر از دیکته کردن انتخاب به آنهاست. فقرا ترجیح می دهند دسترسی ساده تری به محل اشتغال داشته باشند، حتی اگر این موضوع مستلزم زندگی در حاشیه رودخانه های در معرض سیل یا تپه های کوهستانی در خطر ریزش بهمن باشد. گاهی امنیت خانه مردم را قادر می سازد روی اقدامات پیشگیرانه سرمایه گذاری کنند. وقتی تبعات اجتماعی سکونت در مناطق پرخطر تا این اندازه سنگین باشد، واکنش سهی دولت ها این است که دخالت های هدفمندی در بازار انجام دهند. این امر می توان یک شکل در اختیار قراردادن زمین در مناطق امن تر همراه با حمل و نقل عمومی مطمئن و سایر خدماتی باشد که بتواند مردم را با هزینه کم به محل کارشان متصل کند.
3. دولت ها باید زیرساخت کافی و سایر خدمات عمومی را فراهم کنند: بخش بزرگی از اقدامات پیشگیرانه در زیرساخت ها و افزایش کیفیت آنها نهفته است. زیرساخت هایی نیاز به حفاظت دارد، مانند پرکردن چاله ها پیش از زمستان یا بارندگی ها و رنگ کردن پل های فولادی پیش از پوسیدگی آنها. اولویت هزینه ها باید با طرح های همراه با بیشترین بازده اقتصادی باشد، این در حالی است که هنگام مواجهه با محدودیت های بودجه ای، مخارج کم بازده اغلب جلوتر از مخارج پر بازده و قابل تعویق انجام می شود. به همین دلیل است که چون محافظت از زیرساخت ها قابل تعویق است، بارها به زمانی در آینده موکول می شود تا جایی که آن زیرساخت متلاشی شود. دولت ها باید اطمینان حاصل کنند که زیرساخت های تازه سبب ایجاد ریسک جدید نمی شود. اهمیت این موضوع وقتی بیشتر می شود که بدانیم در بسیاری از کشورهای در حال توسعه، سرمایه گذاری در زیرساخت ها - به معنای موجودی سرمایه با طول عمر زیاد - در چند دهه آینده به اوج خود می رسد. یک راه برای انجام دادن این کار، ساختن زیرساخت ها در جایی دور از خطر است.
منبع : تجارت فردا
دیدگاه تان را بنویسید