وراث خالقان «اي ايران، اي مرز پرگهر »امكان شكايت دارند

۵۵آنلاین : بهمن كشاورز - حقوق‌دان

1- به موجب ماده 1 قانون حمایت از حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان «اثر» چیزی است که از راه دانش یا هنر یا ابتکار به وسیله «پدیدآورنده» (مؤلف، مصنف یا هنرمند) به وجود می‌آید.

2- طبق بند 2ماده 2 همین قانون شعر و ترانه و سرود و تصنیف به هرترتیب که نوشته یا ضبط یا نشر شده باشد، مورد حمایت این قانون است. همچنین طبق بند 4 ماده 2 اثر موسیقی ایضا به همان نحو مورد حمایت است. 3- حقوق پدیدآورنده شامل حق انحصاری نشر و یا پخش و عرضه و اجرای اثر و حق بهره‌برداری مادی و معنوی از نام و اثر او است. (ماده 3 قانون) حقوق معنوی پدیدآورنده محدود به زمان و مکان نیست و غیرقابل انتقال است. (ماده 4 قانون) 4- حق انحصاری مادی وراث پدیدآورنده مقید به زمان پنجاه سال از تاریخ وفات او است اما حق انحصاری معنوی وراث نسبت به اثر الی الابد ادامه دارد. 5- به موجب ماده 17 قانون «نام و عنوان و نشانه ویژه‌ای که معرف اثر است از حمایت این قانون برخوردار خواهد بود و هیچ‌کس نمی‌تواند آنها را برای اثر دیگری از همان نوع یا مانند آن به ترتیبی که القا شبهه کند به کار برد.» به موجب ماده 19 «هرگونه تغییر و تحریف در اثرهای مورد حمایت این قانون و نشر آن بدون اجازه پدیدآورنده ممنوع است» و متخلف از آن به حبس تادیبی از 3 ماه تا 1 سال محکوم می‌شود و شاکی خصوصی می‌تواند از دادگاه صادرکننده حکم نهایی درخواست کند که مفاد حکم در یکی از روزنامه‌ها به انتخاب و هزینه او آگهی شود. اگر متخلف شخص حقوقی باشد، شخص حقوقی مسئول مورد تعقیب کیفری قرار می‌گیرد و خسارات شاکی خصوصی از اموال شخص حقوقی جبران خواهد شد. و اگر اموال شخص حقوقی تکافو نکند مابه‌التفاوت از اموال مرتکب جرم جبران می‌شود. نتیجه سرود «ای ایران ای مرز پرگهر» کاری مشترک از مرحومان خالقی و گل گلاب است که با ترکیب خاص شعر و آهنگ به همین نام شناخته شده است و می‌شود و مشهور است و مشمول ماده 6 قانون است که حقوق ناشی از این‌گونه آثار را «حقوق مشاع پدیدآورندگان» اعلام کرده است. پدیدآورندگان به رحمت خدا رفته‌اند و بیش از 30 سال از رحلت آنان گذشته است بنابراین اگر کسانی این سرود را با همین شعر و آهنگ اجرا و تکثیر و منتشر کنند، به اعتبار اینکه حقوق مادی اثر با گذشت زمان به عنوان حق انحصاری حمایت نمی‌شود، کسی متعرض آنان نخواهد شد. اما استفاده از ملودی با تعویض شعر مصداق ماده 19 قانون و خدشه‌دارکردن حقوق معنوی اثر است که تا ابد متعلق به پدیدآورندگان آنان است و طبق ماده 26 قانون حق شکایت دارند. توجه شود اینکه مضمون شعر عالی و معنوی است هیچ چیز را تغییر نمی‌دهد مگر اینکه وراث مرحوم گل گلاب به این امر رضایت دهند و علو محتویات شعر جدید از جنبه مذموم و اخلاقی و قانونی و حقوقی عمل انجام‌شده نمی‌کاهد. به نظر می‌رسد مباشران و معاونان و شرکا این اقدام باید از وراث پدیدآورندگان عذرخواهی و از پخش مجدد اثر تحریف‌شده جدا خودداری کنند. در غیراین‌صورت گمان می‌رود نه‌تنها قانونا و از نظر کیفری مسئول خواهند بود، بلکه از جهت اخروی هم پاسخ‌گو هستند.