آیا آمریکا به دنبال از سرگیری برنامه هسته‌ای ایران است؟

دولت آمریکا از اروپایی‌ها درخواست کرده که از توافق هسته‌ای ایران خارج شوند. اما اروپایی‌ها واقعا مطمئن نیستند که هدف آمریکا از این درخواست چیست.

مایک پنس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، در سفر اخیرش به اروپا، از جمله در کنفرانس امنیتی مونیخ، از کشور‌های اروپایی امضاکننده برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) درخواست کرده که از توافق هسته‌ای خارج شوند. اگر چه آمریکایی‌ها هدف از این درخواست را تشدید فشار بر ایران می‌دانند، اما اروپایی‌ها از مقاصد حقیقی آمریکا از چنین درخواست‌هایی مطمئن نیستند. درخواست پنس موجب مطرح شدن سوالاتی در اروپا شده است. کارل بیلت، نخست‌وزیر سابق سوئد، طی یادداشتی در روزنامه واشنگتن‌پست، هدف آمریکا را بررسی کرد و نوشت: «آیا دولت ترامپ عمدا دنبال بهانه‌ای برای مقابله نظامی مستقیم با ایران است؟ پس از نشست عجیب دولت ترامپ در ورشو و عملکرد نه چندان موثر آن در کنفرانس امنیتی مونیخ، مقامات اصلی اروپایی به فکر فرو رفته‌اند. اینکه دولت ترامپ تصمیم گرفته با برنامه جامع اقدام مشترک/توافق هسته‌ای با ایران مخالفت کند، اصلا چیز جدیدی نیست؛ و اینکه اغلب جهان، از جمله اروپا، از توافق حمایت می‌کنند، چیز جدیدی نیست.»

به نوشته بیلت، اما مایک پنس، در سخنرانی‌اش در مونیخ یک گام مهم جلوتر رفت و از اروپا خواست که از توافق هسته‌ای خارج شوند. علاوه بر این، او از پاریس، لندن و برلین خواست که سازوکار تسهیل تجارت با ایران را، که آن‌ها برقرار کرده‌اند، تعطیل کنند. اینکه درخواست شود اروپا تلاش‌هایش را برای جلوگیری از فروپاشی کامل برجام متوقف کند، به مثابه تمایل به خروج ایران از توافق هسته‌ای است. معما همین جاست: آیا واقعا به نفع آمریکاست که ایران همه فعالیت‌های هسته‌ای‌اش که طبق برجام ممنوع شده‌اند، را از سر بگیرد؟ اما به نظر می‌رسد که این واقعا هدف سیاست آمریکاست. هیچ راه عقلانی دیگری برای تفسیر درخواست‌های پنس در ورشو و مونیخ وجود ندارد.

نخست وزیر سابق سوئد ادامه داد: تنها توضیح عقلانی برای چنین سیاستی این است که آمریکا می‌خواهد بهانه‌ای برای یک تقابل مستقیم و نظامی با ایران ایجاد کند. اگر تهران از برجام خارج شود و فعالیت‌های متوقف‌شده فعلی را از سر بگیرد، آدم می‌تواند کاملا مطمئن باشد که نه فقط در تل آویو، صدا‌هایی بلندخواهد شد که ادعا می‌کنند بمب هسته‌ای نزدیک است و اقدام نظامی فوری باید انجام شود. در حقیقت، بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، در توئیتی از ورشو، گفته هدف نشست ورشو آمادگی برای «جنگ با ایران» است. در عربستان هم ممکن است صدا‌هایی برای تحریک تقابل نظامی با ایران بلند خواهد شد. این درخواست‌ها، احتمالا اروپایی‌ها را به متقاعد کردن ایران به پایبندی به توافق هسته‌ای مصمم‌تر خواهد کرد. لغزش به سمت جنگ، قطعا به نفع اروپا نیست.