ایران و پاکستان، علاقه قدیمی و تنش جدید
| به دلیل وجود پیوندهای تاریخی و فرهنگی میان ایران و پاکستان حضور خاندان های ایرانی الاصل در و همچنین فرقه ای بودن سیاست در پاکستان حضور شیعیان و خاندان های ایرانی در سیاست پاکستان یکی از روابط پنهان و در خفیه میان دو کشور است.
۵۵آنلاین :
معین حافظی زاده
دانشجو و پژوهشگر علوم سیاسی
ایران و پاکستان به عنوان همسایه های هم مرز و مشترک به لحاظ فرهنگی و دینی، همواره با هم روابط سردی داشته اند. به جز معدود روابط تجاری و اقتصادی نمیتوان رابطه ی دیگری را برای گرم تلقی نمودن رابطه این دو کشور متصور بود. با وجود مسلمان بودن دو کشور، اختلافات مذهبی همواره بین دو کشور بوده است و ترجیح پاکستان همواره بر رابطه با کشور های سنی حوزه خلیج فارس بوده است تا ایران شیعه.
از چالشهای اساسی رابطه دو کشور دخالت آمریکا، قاچاق مواد مخدر و حاضر نشدن پاکستان برای تامین امنیت مرزی بین دو کشور را میتوان برشمرد.
پاکستان به عنوان دومین کشور مسلمان به لحاظ جمعیتی است و این عامل باعث شده است که خواهان مطرح کردن خود به عنوان قطب اسلام در منطقه و جهان باشد. همین عامل به لحاظ سیاسی نیز میتواند تنش هایی با ایران را ایجاد کند که مدعی تنها حکومت شیعی در جهان است هرچند تعداد شیعیان پاکستان نیز قابل توجه است و حدود ۲۰ درصد جمعیت پاکستان را شیعیان تشکیل میدهند. شیعیان در پاکستان اقلیتی تاثیر گذار هستند که در عرصه سیاسی این کشور حضور دارند.
به دلیل وجود پیوندهای تاریخی و فرهنگی میان ایران و پاکستان حضور خاندان های ایرانی الاصل در و همچنین فرقه ای بودن سیاست در پاکستان حضور شیعیان و خاندان های ایرانی در سیاست پاکستان یکی از روابط پنهان و در خفیه میان دو کشور است.
از جمله خاندان های اساسی و چالش بر انگیز در سیاست پاکستان خاندان بوتو است. این خاندان در طول تاریخ این کشور چندین بار موفق به کسب نخست وزیری و ریاست جمهوری بوده اند.
ذوالفقار علی بوتو، رییس جمهور سابق پاکستان و بنیانگذار حزب مردم پاکستان بود. این جریان یکی از جریانهای اوپوزیسیون در سیاست پاکستان است. همسر وی نصرت بوتو یا نصرت کلالی اصالتی ایرانی دارد. محل تولد نصرت مورد اختلاف است اما گفته میشود وی تباری از کردستان ایران داشته است. بنابراین میتوان تباری ایرانی الاصل را در دوره های مختلف سیاست پاکستان دید. ذوالفقار علی بوتو یکی از مهم ترین تاثیرات را بر قدرت نظامی پاکستان داشته است. او بود که اولین بار در راستای دسترسی پاکستان به سلاح اتمی گام نهاد و در این راه موفق به دستیابی بمب اتمی گشت. وی در اظهاری نظری در این باره گفت: اگر مردم پاکستان مجبور شوند علف بخورند ما بمب اتمی را خواهیم ساخت.
پس از مدتی وی به جرم دست داشتن در قتل پدر رقیب سیاسی اش اعدام گردید.
علاوه بر ذوالفقار علی، دخترش بی نظیر بوتو نیز همزمان با دوران سازندگی مرحوم هاشمی در ایران نخست وزیر پاکستان بود. بی نظیر یکی از تاثیر گذارترین شخصیت ها در خصوص روابط ایران و پاکستان بود. او که اولین زن مسلمان نخست وزیر است، به بهبود روابط میان ایران و پاکستان کمک شایانی کرد. روابط این دو کشور در زمان وی یکی از درخشان ترین روابط در طول تاریخ دو کشور بوده است.
هم اکنون نیز پسر وی بلال بوتو زرداری وارد کارزار انتخاباتی برای نخست وزیری شده است اما به زعم خودش خواهان این گونه زندگی نبوده است و شرایط وی را مجبور به این زندگی کرده است.
خانواده بوتو در پاکستان را میتوان با خاندان کندی در ایالاتمتحده مقایسه کرد. به طور تبار شناسی میتوان در خصوص پیشینه فرهنگی و ریشه های روابط دو کشور و این خاندان تاثیر گذار گفت که در واقع این ریشه های فرهنگی همچنان در پاکستان وجود دارد و اساس خاندان بوتو که اکنون توسط نوه نصرت بوتو که ایرانی است در پاکستان فعال است. در واقع ریشه سیاست کنونی در ایران دوانده شده است و همچنان میتوان حداقل بر اساس همین خاندان یکسانی فرهنگی و تباری میان دو کشور را تحلیل کرد. هرچند حادثه تروریستی اخیز در منطقه سیستان و بلوچستان ایران به گفته سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، زیر نظر و به مسولیت نیرهای تروریستی پاکستانی بوده است اما به لحاظ مذهبی فرقه ای بودن سیاست در پاکستان زمینه حضور شیعیان را فراهم کرده است و این را نیز میتوان در خصوص روابط ایران با پاکستان در آینده اگر امکان حضور گسترده تر برای شیعیان باشد، به فال نیک گرفت.
در تحلیل میتوان گفت اگر پاکستان نسبت به تامین امنیت مرزها و همچنین جلوگیری از قاچاق کالا و اسلحه اقداماتی انجام دهد، نسبت به آینده روابط اقتصادی و تجاری میان دو کشور میتوان امیدوار بود. در واقع به لحاظ ساختار تحلیلی مهم ترین چالش دو کشور برای دستیابی به روابط پایدار و حسنه مسئله امنیت مرزی است که در صورت حل این مسئله میتوان امیدوار به آینده ای بهتر در روابط دو کشور بود.
منبع : 55 انلاین
دیدگاه تان را بنویسید