داووس ۲۰۱۹ چه درس هایی برای دنیا داشت؟

۵۵آنلاین :

اجماع رهبران سیاسی و اقتصادی دنیا در کنار کارآفرینان، مدیران ارشد اجرایی، استادان دانشگاه و حامیان محیط زیست، حامیان مقابله با نابرابری و حامیان توسعه اقتصادی چه چیزی برای دنیا داشت؟ بین ۲۲ تا ۲۵ ژانویه ۲۰۱۹، مجمع جهانی اقتصاد (WEF) به رسم هرساله خود مجموعه­ای از نشست­ها را در داووس سوئیس برگزار کرد و به طیف وسیعی از مسائلی که در حوزه اقتصاد جای می­گیرند پرداخته شد. مجموعه نشست­ها و کنفرانس­های مطبوعاتی با عناوینی همچون «حفاظت از سیاره زمین»، «انقلاب اجتماعی چهارم» ، «استراتژی خلق شغل برای انقلاب صنعتی چهارم» «معماری جدید همکاری مجازی»، «عصری جدید در آمریکای لاتین» ، «قراردادی جدید برای طبیعت» ، «نوع جدیدی از یادگیری»، «رسیدن به یک بازار واحد در آفریقا» «رهبری آفریقا در فضای جدید جهانی» «قدرت اقتصادی آمریکا»، «بازارهای خودکار»، «ساختن پل بین علم و جامعه» ، «رهبری کسب­وکار در انقلاب صنعتی چهارم» ، «رهبری اقلیم»، «مبارزه با سرطان » ، «چشم­انداز بازارهای نوظهور»، «پایان دادن به برده­داری مدرن» «پایان دادن به بحران فساد»، «فرار از انقراض» «اروپا بعد از برگزیت» «تکامل تروریسم: چگونه جامعه نهادها با تروریسم وفق یافته­اند؟»، «نوآوری های مالی برای سلامت جهانی»، «مرزهای جدید زنجیره­های ارزی جهانی»، «مرزهای جدید زیرساخت­های استراتژیک»، «اقتصاد جهانی درگذار»، «مهاجرت جهانی: مدیریت روندها، نه بحران»، «مدیریت داده­ها در زندگی روزمره»، «چگونه قدرت با جهان در حال تغییر سازوار می­شود؟»، «هویت در جهان دیجیتال» «به سمت تاریکی: جرم جهانی شده»، «آیا در شروع جهانی­سازی هستیم یا پایان آن؟»، «یادگیری در امروز برای شغل­های آینده»، «تنهایی، یک اپیدمی؟»، «آزادی رسانه در بحران»، «سلامت روان مهم است»، «چشم­انداز امنیت خاورمیانه»، «بیشتر از تولید ناخالص داخلی» و تعداد زیادی نشست و کنفرانس دیگر که با مراجعه به سایت مجمع جهانی اقتصاد به آدرس www.weforum.org و رفتن به بخش رخدادها (events) و انتخاب اجماع سالانه مجمع جهانی اقتصاد در داووس در سال ۲۰۱۹ می­توانید هم خلاصه­ای از این نشست­ها را مطالعه کنید و هم فایل ویدئویی آنها را ببینید. در ادامه به شش درسی که داووس ۲۰۱۹ آموخت و همچنین مهم­ترین دیدگاه­های حاضران این اجماع می­پردازیم. قابل ذکر است که مطالبی که در ادامه ارائه شده­اند، تنها بخش کوچکی از مباحثی است که داووس ۲۰۱۹ برای علاقه­مندان به اقتصاد دارد.

داووس ۲۰۱۹ و محیط­زیست

گزارش ریسک جهانی (The Global Risk Report) در سال ۲۰۱۹ نشان می­دهد که بشر در مسیری قرار دارد که نتوانسته آن­طور که باید با تغییرات اقلیمی مقابله کند و پاسخ مناسبی برای آن داشته باشد و به ویژه در پاسخ به بلایای طبیعی بسیار ضعیف عمل کرده است. همچنین این گزارش به زیبایی رابطه عمیق میان ریسک­های محیطی را که جهان با آنها مواجه است با سلامت انسان، رشد اقتصادی و امنیت نشان می­دهد. در اجتماع سالانه داووس، سر دیوید آتن­بورو (Sir David Attenborough) به خاطر تلاش­هایش در جهت حفظ محیط زیست جایزه دریافت کرد و در جریان آن یک سخنرانی پرشور در مورد نیاز به اقدام در حوزه تغییرات اقلیمی و وضعیت اقیانوس­ها ایراد کرد. تغییرات اقلیمی و چالش­های محیط زیستی آنقدر اهمیت پیدا کرده است که کشورهای گروه بیست (G20) در نشست سال ۲۰۱۹ خود اعلام کردند اقدام در این حوزه، اولویت اصلی آنها در س ال ۲۰۱۹ خواهد بود. شینزو آبه (Shinzo Abe) نخست­وزیر ژاپن در نشست کشورهای گروه بیست در سال ۲۰۱۹ اذعان داشت که ژاپن از نفوذ خود در G20 استفاده خواهد کرد تا جهان به سمت تعهد به کاهش پلاستیک در اقیانوس­ها گام بلندی بردارد. در نشستی که در داووس ۲۰۱۹ در مورد حمایت از سیاره زمین و محیط زیست و مقابله با تغییرات اقلیمی برگزار شد، شش چیز برجسته هستند:

1- افراد جوان برای حمایت از سیاره و آینده خود ایستاده­اند.

شش نفر از حاضران در نشست سالانه عضو جامعه «گلوبال شیپرز» (Global Shapers) (شبکه­ای از جوانان که همگی زیر ۳۰ سال دارند و برای حفظ زمین تلاش می­کنند) بودند. آکیرا ساکانو (Akira sakano) مدیر ارشد اجرایی آکادمی پسماند صفر (Zero Waste Academy) در ژاپن در داووس ۲۰۱۹ اعلام کرد که نسل جوان نیاز نیست که کارهای روزانه خود را کنار بگذارند و در مورد اینکه آیا باید برای حفظ محیط­زیست تلاش و اقدام کنند یا خیر فکر کنند، بلکه این کار به طور طبیعی به بخشی از کارهای روزانه آنها تبدیل شده است و برای نسل جوان، فکر کردن در مورد حفظ محیط زیست همچون نفس کشیدن است. این جوانان همراه با ۲۱ سازمان دیگر یک کمپین جهانی را با عنوان صدای سیاره زمین و با هشتگ «VolceForTh#ePlanet» تشکیل داده­اند. این کمپین از مردم سراسر جهان می­خواهد تاصدای خود را برای حفظ زمین بلند کنند و به رهبران کسب­وکارها و دولت­ها نشان دهند که حمایت شهروندان، مصرف­کنندگان و کارمندان را برای افزایش سطح حمایت از اقیانوس­ها و جنگل­ها و مقابله با تغییرات اقلیمی دارند. گرتا تونبرگ (Greta Thunberg) به عنوان یک فعال ۱۶ ساله در این حوزه و به عنوان نمادی از نسل جوان در حمایت از سیاره زمین گفت: «من امید شما را نمی­خواهم. من نمی­خواهم که شما امیدوار باشید. من می­خواهم که شما بترسید و طوری رفتار کنید که انگار خانه آتش گرفته است.»

۲- درخواست­های روشن و قوی برای دستورالعملی جدید

در جریان نشست به این موضوع اشاره شد که تغییرات اقلیمی (Climate Change) و گوناگونی زیستی (Biodiversity) دو روی یک سکه هستند. در حالی که تاکنون بیشتر توجهات جلب اقدامات اقلیمی بوده است، داووس ۲۰۱۹ بر نیاز به یک دستورالعمل جدید برای اقدام مکمل در حوزه طبیعت در کنار اقدام در حوزه اقليم و اقیانوس­ها تاکید داشت. پنل بین دولتی تغییرات اقلیمی (Intergovernmental Panel on Climate Change) در اکتبر ۲۰۱۸ این خطر را متذکر شد که بشر تنها ۱۲ سال دیگر می­تواند گرمای جهانی (global Warming) را زیر 5/1 درجه سانتی­گراد نگه دارد و مانع از یک فاجعه اقلیمي شود. در همان ماه، World Wild Life) WWF) گزارشی منتشر کرد که نشان داد فراوانی میانگین بیش از چهار هزار گونه در سراسر جهان از ۱۹۸۰ تا ۲۰۱۸ حدود ۶۰ درصد کاهش پیدا کرده است. همچنین اقیانوس­های ما ۴۰ درصد سریع­تر از چیزی که پیش از این فکر می­کرده­ایم در حال گرم شدن هستند و با 7/12 میلیون تن پسماند پلاستیکی که انسان هرسال به آنها می­ریزد دست و پنجه نرم می­کند.

3- اقدام برای حفاظت از جنگل­های بارانی آمازون

دولت پرو اعلام کرد که در حال پیوستن به پیمان جنگل­های استوایی است. هدف از این پیمان، کاهش جنگل­زدایی و حمایت از توسعه روستایی پایدار است. این اقدام پرو بسیار قابل توجه است چراکه این کشور ۶۹ میلیون هکتار از جنگل­های آمازون را دارد (بیشتر از نصف زمین­های غیرجنگلی این کشور) و بعد از برزیل دومین کشوری است که بیشترین مساحت از جنگل­های آمازون تحت سیطره­اش است. پرو وارد پروژه­هایی شده است که طی آنها، مقدار زیادی از جنگل­زدایی کاهش خواهد یافت و با همکاری دولت این کشور، جامعه مدنی و بخش خصوصی، بیشتر از ۵۰ درصد از گازهای گلخانه­ای که توسط پرو به دلیل جنگل­زدایی تولید و وارد جو می­شوند کاهش می­یابد.

۴- پسماند الکترونیکی (E-waste)

در داووس ۲۰۱۹ اعلام شد که جهان، هرسال بیشتر از وزن تمام هواپیماهای تجاری که تاکنون در جهان ساخته شده­اند، پسماند الکترونیکی (لوازم و قطعات الکترونیکی که دیگر از آنها استفاده نمی­شود و دور ریخته می­شوند) تولید می­کند. به طور ویژه، آفریقا به یک سطل آشغال برای پسماندهای الکترونیکی تبدیل شده است. ۱۰ شرکت بزرگ جهان برای حل این معضل، اقداماتی را برای کاهش پسماندهای الکترونیکی آغاز کرده­اند به طوری که یکی از اقدامات آنها جمع­آوری قطعات الکترونیکی تولیدشده از سوی خودشان و استفاده مجدد از آنهاست. یک نهاد فعال در حوزه حفاظت از محیط زیست که در سطح جهانی فعالیت می­کند با نام سازمان محیط زیست جهانی یا (Global Environment Facility)GEF همچنین اعلام کرد در همکاری با دولت نیجریه، اداره محیط زیست سازمان ملل، شرکتهای دل، اچ­پی، مایکروسافت و فیلیپس، تلاش­های خود برای کاهش پسماندهای الکترونیکی را افزایش خواهد داد. GEF تاکنون دو میلیون دلار برای این منظور سرمایه­گذاری کرده است و شرکای آن در این طرح برنامه دارند تا ۱۳ میلیون دلار دیگر را با تامین مالی از بخش خصوصی برای مبارزه با پسماند الکترونیکی اختصاص دهند.

۵- نوآوری برای سیستم­های غذایی

در داووس ۲۰۱۹، این بحث مطرح شد که جهان نیاز به تامین مالی و خط­مشی­های جدیدی برای نوآوری در سیستم غذایی دارد. به طور ویژه نوآوری با این هدف که روی انقلاب صنعتی چهارم متمرکز شود تا بتوان با چالش­هایی همچون فقدان قابلیت ردگیری در زنجیره غذایی، تاثیرات محیط زیستی و امنیت غذایی مقابله کرد. نوآوری­های مختلف در سیستم غذایی در حال ظهور هستند اما باید در مقیاس وسیع انجام شوند چرا که سیستم­های غذایی حال حاضر مسوول تقریباً یک چهارم از گازهای گلخانه­ای هستند. همچنین تقریباً یک سوم همه غذاهایی که در جهان تولید می­شود، هدر می­رود و با این حال، هنوز ۸۰۰ میلیون نفر از مردم جهان گرفتار سوء تغذیه مداوم هستند.

۶- اقدام اقلیمی - بخش عملی

در حالی که تعهدات اقلیمی و کمپین­های مختلف سرخط خبرها را به خود اختصاص می­دهند، اما به این تعهدات چندان عمل نمی­شود و کمپین­ها نیز نمی­توانند آن­طور که می­خواهند و امید دارند با تغییرات اقلیمی مقابله کنند. از همین رو نیاز است تا به طریقی این تعهدات به اقدامات واقعی بدل و به فرآیندهایی تبدیل شوند که واقعاً صنایع مختلف را متحول کنند و مدل­های عملیاتی را در تولید تغییر دهند. برای مثال گروهی از ۵۰ مدیر ارشد اجرایی جهان که شرکت­هایشان بیش از 3/1 تریلیون دلار در سال درآمد خلق می­کند و در ۲۰ بخش اقتصادی در بیش از ۱۵۰ کشور فعالیت می­کنند، گرد هم آمدند تا به راه­حلی برای کاهش گازهای گلخانه­ای برسند. از سال ۲۰۱۶ که این ملاقات انجام شد، گازهای گلخانه­ای آزادشده در جو از سوی آنها ۹ درصد کاهش یافته است. آنها قواعد حکمرانی اقلیم (climate governance) را به وجود آوردند تا هیات مدیره­ای که تشکیل دادند بتواند با این قواعد تغییرات اقلیمی را از طریق تبدیل ریسک­های اقلیمی به فرآیندهای کسب­وکار مدیریت کند.

دیدگاه­های مهم در داووس ۲۰۱۹

١- خردمندانه است که افرادی باهوش­تر از خودتان را استخدام کنید.

جک ما (Jack Ma)، رئیس هلدینگ علی­بابا (Alibaba) در داووس ۲۰۱۹ گفت: «خردمندانه است که افرادی باهوش­تر از خودتان را استخدام کنید.» او اعلام کرد: «وقتی من افراد را استخدام می­کنم، آنهایی را استخدام می­کنم که از من باهوش­تر هستند. کسانی که چهار یا پنج سال دیگر می­توانند رئیس من باشند. من از افرادی که مثبت­اندیش هستند و هرگز جا نمی­زنند خوشم می­آید.» جک ما می­گوید بهترین افراد خوش­بین هستند و شکایت نمی­کنند و غر نمی­زنند. جک ما در داووس ۲۰۱۹ اشاره داشت که او به این خاطر ۲۰ سال در جهان شرکتی دوام آورده است که در زندگی قبلی­اش یک معلم بوده است. «شما همیشه می­خواهید که دانش­آموزانتان بهتر از شما باشند، مثلاً شهردار شوند نه اینکه به زندان بیفتند. قاعده شماره یک این است که به مردم کمک کنید بهتر از شما باشند.»

٢- کارگران یقه ­جدید، آینده هستند.

مدیر ارشد اجرایی آی­بی­ام (IBM)، جینی رومتی (Ginni Romety) در داووس ۲۰۱۹ می­گوید مادامی که اتوماتیک شدن کارها ادامه دارد، شکاف مهارتی با سرعت عمیق­تر می­شود و ترس از دست دادن شغل و نداشتن امنیت شغلی نیز واقعی­تر می­شود. او می­گوید: «وقتی از بحران مهارت­ها حرف می­زنیم، من واقعاً معتقد هستم که صددرصد شغل­ها تغییر خواهد کرد.» رومتی می­خواهد توسعه یک مدل جدید از آموزش و یک مدل جدید از شغل را ببیند. به طوری که می­گوید کارگران یقه­ جدید (new collar) آینده را می­سازند نه کارگران یقه سفید (with collar) یا یقه آبی (blue collar). این بدان معناست که سرمایه­گذاری در توسعه مهارت­ها امری ضروری است. این همچنین به معنای خلاص شدن از وضعیتی است که در آن بر اساس تحصیلات دانشگاهی و تحصیلات عالی­تر فرآیند استخدام صورت می­گیرد. رومتی می­گوید ما به عنوان یک شرکت می­دانیم که اگر این مساله را حل نکنیم و اگر اکنون به فکر آموزش مهارت­ها نباشیم و پلی نسازیم که مردم از طریق آن پل مهارت­های جدید را کسب کنند، در آینده مضطرب خواهند شد.

۳- سرمایه­ گذاری روی آموزش جوانان و بیکاران

وزیر کار فرانسه، موریل پنیکائود (Muriel Penicaud)، برنامه­هایش را در داووس ۲۰۱۹ تشریح کرد. برنامه­ای که هدف از آن مهارت پیدا کردن نیروی کار است. طبق این برنامه، قرار است سالانه ۵۰۰ یورو به کارمندان پرداخت شود تا برنامه آموزشی دلخواه خود را انتخاب کنند. او در جریان نشستی که با عنوان «استراتژی خلق شغل برای انقلاب صنعتی چهارم» برگزار شد بیان کرد: «امروزه، دسترسی به سرمایه ساده­تر از دسترسی به مهارت است.» او ادامه داد که: «بسیاری از شهروندان ما فکر می­کنند قربانی جهانی­سازی و تکنولوژی هستند. زمانی که شما پشت فرمان اتومبیل نیستید، تغییر همیشه یک تهدید است. شما باید پشت فرمان باشید و باید این توانایی را داشته باشید که آینده خود را انتخاب کنید.»

۴- بازماندگان چالش­های سلامت روان برای کسب­وکار، خوب هستند. سلامت روان، یکی از مباحثی بود که در داووس ۲۰۱۹ به آن پرداخته شد. بر این اساس که چگونه می­توان محیط کاری را به مکانی تبدیل کرد که کارکنان احساس حمایت بیشتری کنند. جان فلینت (John Flint)، مدیر ارشد اجرایی شرکت HSBC که یک شرکت بریتانیایی الاصل فعال در حوزه خدمات مالی و بانکداری و هفتمین بانک بزرگ جهان و اولین بانک بزرگ در اروپاست گفت که بازماندگان چالش­های سلامت روان، دارایی هستند. او در داووس ۲۰۱۹ و در جریان نشستی که با عنوان «سلامت روان مهم است» گفت: «آن دسته از افرادی که در مقابله با چالش­های سلامت روان توانسته­اند خودشان را پیدا کنند و به خودشان بیایند، اغلب افرادی انعطاف­پذیر و باتدبیر هستند.» فلینت می­خواهد بانک HSBC را به جایی تبدیل کند که کارکنانش بالاترین سطح سلامت را دارند.