چرا فرار مالیاتی اتفاق میافتد؟
| اتکا به درآمدهای نفت دولت را وادار به سیاستهای کجدار و مریز میکند؛ مهمترین نمود آن در سمت منابع بودجه است. جایی که وجود طلای سیاه باعث میشود تا دولت از مالیات های پایدار غافل شود و با خیال آسوده به پرداخت هزینه های جاری و عمران بپردازد. اما روایت تلخ داستان زمانی است که درآمدهای نفتی با محدودیت مواجه میشود. در این نقطه سیاستگذار با جامعه وابسته ای مواجه است که از یک طرف باید معیشت و رفاه آنها را تامین کند و از طرف دیگر جامعه در بلندمدت طی یک فرایند یادگیری سیستمی به فرار مالیاتی روی آورده است. بنابراین اولین قدم در مهار فرار مالیاتی روی آوردن به مالیات دهی پایدار و زدودن نقش مسلط نفت در بودجه است.
۵۵آنلاین :
اتکا به درآمدهای نفت دولت را وادار به سیاستهای کجدار و مریز میکند؛ مهمترین نمود آن در سمت منابع بودجه است. جایی که وجود طلای سیاه باعث میشود تا دولت از مالیاتهای پایدار غافل شود و با خیال آسوده به پرداخت هزینههای جاری و عمران بپردازد. اما روایت تلخ داستان زمانی است که درآمدهای نفتی با محدودیت مواجه میشود. در این نقطه سیاستگذار با جامعه وابستهای مواجه است که از یک طرف باید معیشت و رفاه آنها را تامین کند و از طرف دیگر جامعه در بلندمدت طی یک فرایند یادگیری سیستمی به فرار مالیاتی روی آورده است. بنابراین اولین قدم در مهار فرار مالیاتی روی آوردن به مالیاتدهی پایدار و زدودن نقش مسلط نفت در بودجه است. سیستم اطلاعاتی شفاف، قوانین مجازاتی سخت فرار مالیاتی و ایجاد باور اجتماعی به منافع مالیات از جمله مهمترین نسخههای مقابله با فرارهای مالیاتی هستند. ریشه سهگانه فرار مالیات: مساله فرار مالیاتی یکی از مهمترین مسائل اقتصاد ایران بوده و تنها ریشه اقتصادی ندارد بلکه ریشه تاریخی و سیاسی نیز دارد. ریشه عدم پرداخت مالیات از لحاظ تاریخی نه به دهههای اخیر بلکه به قبل از انقلاب و حتی قبل از سال ۱۳۰۰ بازمیگردد. تا قبل از انقلاب مساله پرداخت مالیات یک مساله مذهبی - اعتقادی بود؛ به طوری که جامعه اعتقادی به پرداخت مالیات نداشت زیرا پرداخت مالیات با باور اجتماعی در تناقض بود. با این حال این باور بعد از انقلاب تغییر کرد. بعد از سخنرانی شهید بهشتی بعد از انقلاب، مساله پرداخت مالیات در صدر اسلام روشن شد و به تدریج باور به پرداخت مالیات در جامعه نهادینه شد؛ به طوری که مالیات از این تاریخ در جامعه به عنوان یک امر واجب تلقی شد. دومین ریشه عدم پرداخت مالیات به ریشه سیاسی برمیگردد که ارتباط بین پرداختکنندگان بالقوه مالیات و صاحبان قدرت را روایت میکند. هرچه به عقب برگردیم رابطه میان صاحبان مشاغل و فعالیتهای اقتصادی با صاحبان قدرت نزدیکتر بوده و منافع این دو گروه درهم تنیده بوده است. به همین دلیل صاحبان قدرت در لباس قانونگذار همواره در مقابل وضع قوانین جدید مقاومت میکردند؛ چراکه با کاهش رفاه خود مواجه بودند. سومین ریشه عدم توجه کافی به پرداخت مالیات به ریشه اقتصادی موضوع برمیگردد. در سمت درآمدهای بودجه دولت مالیاتها و درآمدهای نفتی همواره به عنوان دو جانشین همدیگر تلقی شدهاند. اما وفور درآمدهای نفتی در بسیاری از سالها باعث شده تا دولت از درآمدهای مالیاتی غافل شود. به عبارت دیگر، با وجود نفت در بودجه، دولت تا حدودی اطمینان دارد که میتواند مخارج جاری خود را پرداخت کرده و تا حدودی برنامههای توسعهای خود را طراحی کند. این یادگیری بلندمدت باعث شده تا زمینه برای الزام اجتماعی پرداخت مالیات تنگتر شده و فرار مالیاتی افزایش یابد. خلأ یک باور اجتماعی: لازم است فرار مالیاتی را به دو دسته تقسیم کرد و بین آنها تفاوت قائل شد. دسته اول زمانی اتفاق میافتد که آحاد اقتصادی به قصد نپرداختن مالیات از پرداخت تعهدات مالیاتی خود شانه خالی کنند. این در حالی است که در دسته دوم افراد از مجاری معیوب قانونی استفاده و از پرداخت مالیات اجتناب میکنند.
منبع : تجارت فردا
دیدگاه تان را بنویسید