شبکه های اجتمایی؛زندگی در دنیایی مجازی

۵۵آنلاین :

نویسنده: علی گیلوری

شبکه های اجتماعی مجازی نیز مانند هر مسئله دیگری علاوه بر فواید و اثرات مثبتش دارای مضراتی نیز میباشد.

حال این اثرات مثبت و منفی چه چیزهایی هستند ؟و آیا این محیط خارج از دنیای واقعی، ارزش استفاده کردن را دارد؟

از اثرات مثبت آن می توان به موارد زیر اشاره کرد؛

1.انتشار آزادانه و سریع اخبار و اطلاعات و افزایش قدرت تحلیل و تقویت روحیه انتقادی: در شبکه های اجتماعی اخبار بدون سانسور منتشر می‌شوند که خود مزیت بزرگی است، هرچند که امکان تکثیر اطلاعات نادرست نیز در آن وجود دارد، اما مخاطبان این رسانه‌ها می‌توانند این اخبار را مورد مقایسه و تحلیل قرار دهندو به راحتی به آن اعتماد نکنند همچنین تحلیل اخبار متناقضی که در این پایگاه ها منتشر می شود قدرت نقد و نگاه عمیق تر به مسائل اجتماعی را فراهم می کند و به مخاطبان خود فرصت داده است که از تبعیت کورکورانه فاصله گرفته و در درازمدت به خرد نقادانه روی آورند.

2.امکان آشنایی افراد با جوامع دیگر و فرهنگ های مختلف: امروز شبکه های اجتماعی تبدیل به محل بروز تمدن‌ها و فرهنگ‌های مختلف بشری شده است و وجود زبان های مختلف در این رسانه ها امکان حضور تمام افراد جوامع مختلف را فراهم می کند ،که می توانند فرهنگ حاکم بر جامعه خود را به معرض دید عموم بگذارند، برای مثال یک جوان می تواند با امثال خود در دیگر کشورها ارتباط برقرار کرده و ضمن به اشتراک گذاشتن فرهنگ و آداب و رسوم خود از فرهنگ جوامع دیگر نیز درس بگیرد.

3.امکان بیان ایده ها به صورت آزادانه و آشنایی با ایده‌ها و افکار دیگران: در این شبکه‌ها مرز و خط کشی بین رسانه و مخاطب از بین رفته است و افراد به راحتی می توانند ایده ها و نظرات خود را با دیگران به اشتراک بگذارند و در محیطی غیر واقعی به دور از هر تنشی به بحث و گفت و گو بپردازند.

4.ارتباط مجازی مستمر با دوستان و آشنایان: شبکه های اجتماعی موجب گسترده تر شدن دامنه ارتباط ما شده است و می‌توانیم با دوستان و آشنایان خود ارتباط راحت تر و سریع تری برقرار کنیم ،برای مثال دوستانی که خیلی وقت است ندیدیم را پیدا کنیم یا با دوستان خود مطالب آموزشی، فیلم‌ها، اخبار را به اشتراک بگذاریم و از عقاید یکدیگر استفاده کنیم.

5.تبلیغ و توسعه ارزش های انسانی و اخلاقی در عرصه جهانی: به جرأت می‌توان گفت که یکی از قابلیت های مهم شبکه های اجتماعی که تاکنون مورد غفلت واقع شده فراهم کردن فضای بین المللی جهت تبلیغ و اشاعه ارزش‌های دینی،انسانی و اخلاقی است چون که تبلیغ صحیح این ارزش‌ها مورد استقبال خیلی از این کاربران قرار خواهد گرفت و آنها را به سمت این ارزش‌ها جذب خواهد کرد.

6.ایجاد بسترهای شغلی جدید در جامعه :همانند فضای واقعی در فضای مجازی نیز افراد می‌توانند به خرید و فروش کالاها ، ایجاد محتوا و فروش آن و همچنین کارهای دیگر بپردازند و از آن کسب درآمد کنند پس این فضا می تواند شغل های جدیدی در جامعه ایجاد کند و جوان های زیادی را مشغول به کار کند.

اما اثرات منفی آن که مورد توجه بسیاری از منتقدان شبکه های اجتماعی قرار گرفته چیست؛

1.شکل‌گیری و ترویج سریع شایعات و اخبار کذب: به علت این که در این فضاها امکان شناسایی هویت واقعی افراد وجود ندارد و همچنین امکان کنترل محتوا های تولیدی توسط صاحبان شبکه های اجتماعی نیز وجود ندارد اخبار کذب و شایعات به راحتی انتقال پیدا کرده و بین مخاطبان دست به دست می‌شود و ممکن است ترویج نیز پیدا کند و آثار بدی به همراه خود داشته باشد.

2.تبلیغات ضد دینی و القای شبهات: در شبکه‌های اجتماعی مجازی نیز مانند سایر رسانه‌ها افراد و گروه‌های وجود دارند که مغرض بوده و با اهدافی مشخص اقدام به تبلیغات ضد دینی و حمله به اعتقادات مذهبی می‌کنند. تحقیقات نشان داده حتی برخی از گردانندگان این شبکه ها نیز هدفشان دین زدایی و حمله به مقدسات می باشد.

3.نقض حریم خصوصی افراد: در شبکه های اجتماعی این امکان برای افراد فراهم است که در صفحه شخصی خود تصاویر، ویدیوهاو اطلاعات شخصی خود را قرار دهند؛ با این که در این شبکه ها برای حفظ حریم خصوصی افراد راهکارهایی نیز وجود دارد که شخص بتواند دسترسی دیگر افراد را به اطلاعات شخصی خودمحدودتر کند اما باز افرادی وجود دارند که با پروفایل های تقلبی به این شبکه ها وارد شده و اقدام به سرقت تصاویر و اطلاعات شخصی افراد کرده و آن ها را در اینترنت پخش می‌کنند.

4.انزوا و دور ماندن از محیط های واقعی اجتماعی: جامعه مجازی هیچگاه جایگزین جامعه واقعی و تجربیات آن نمی‌شود، شاید ارتباطات ما را تسهیل کرده باشد و دسترسی ما را آسان تر، اما باز ما در واقعیت زندگی می کنیم و برای انجام خیلی از کارهای خود به محیط واقعی وابسته هستیم پس نباید هیچ گاه در فضای مجازی غرق شویم چون دنیای اصلی ما زندگی واقعی مان است.

5.تاثیرات منفی رفتاری: هر شبکه اجتماعی فرهنگ و گفتار خاص به خود را دارد و فرد با عضویت در هر شبکه‌ای درگیر نوع خاصی از فرهنگ ارتباطی می‌شود که شامل برخورد، تیکه کلام اصطلاحات مخصوص، رفتار، تیپ شخصیتی و ظاهری و... است.پس هر شبکه اجتمایی هویت مطلوب خود را ترویج میکند و در ناخودآگاه کاربران خود تأثیر می‌گذارد و باعث می‌شود که افراد در زندگی واقعی این رفتارها را تقلید کنند و آن را بروز دهد.

حال با بررسی آثار منفی این شبکه ها دریافتیم که این فضا نیز مزیت ها و مشکلات مربوط به خود را دارد و این به خود ما بستگی دارد که در آن چگونه رفتار کنیم، اما آنچه مسلم است این است که به جای برخورد سلبی با این پدیده نوین باید به بررسی و ریشه یابی مشکلات و پیامدهای منفی ناشی از آن پرداخت و پیش گرفتن راه های اصلاحی همانند ایجاد و راه اندازی شبکه های اجتماعی سالم و مفید، فرهنگ‌سازی و نظارت کارشناسانه و مستمر بر فضای جوامع مجازی نتایج بهتری را در پی خواهد داشت و جامعه ما را در رسیدن به پیشرفتی مفید و سالم همگام با جهان امروزی کمک خواهد کرد.