رؤیای مشترک دو امپراتور
| اردوغان و پوتین در مسکو دیدار کردند
۵۵آنلاین :
رؤسای جمهور روسیه و ترکیه روز گذشته برای مذاکره درباره مناطق کردنشین سوریه و نقشه راه آنکارا برای حل این چالش، با هم دیدار کردند. مناطق کردنشین سوریه تحت حمایت آمریکا قرار دارند و واشنگتن و آنکارا بر سر سرنوشت این مناطق پس از خروج نظامیان آمریکایی از سوریه و خواسته آمریکا مبنیبر توقف حملات ترکیه به مواضع کردها، اختلافهای گستردهای دارند. موضوع دیگری که در مذکرات ولادیمیر پوتین و رجب طیب اردوغان مطرح شد، درگیریهای اخیر اسرائیل و ایران در داخل سوریه بود. رابطه پوتین و اردوغان در سالهای اخیر نزدیکتر و گرمتر شده و روسیه توانسته در موضوع سوریه، ترکیه را تا حد زیادی از جبهه ایالات متحده به جبهه خود جلب کند، همچنین قرارداد خرید سامانه موشکی اس-400 هم بر تیرگی رابطه واشنگتن و آنکارا افزوده و کاخ سفید به ترکیه هشدار داده است که اگر قصد ادامه خرید تجهیزات نظامی با تکنولوژی جدید از واشنگتن را دارد، باید قرارداد خرید اس-400 از روسیه را لغو کند. اردوغان و پوتین در سالهای اخیر بارها با هم دیدار کردهاند و نه تنها بر سر موضوع سوریه بلکه در دیگر چالشهای بینالمللی نیز مواضع خود را به هم نزدیک کردهاند. رجب طیب اردوغان و ولادیمیر پوتین که روز گذشته اولین دیدار خود در سال 2019 را برگزار کردند، در یک سال اخیر هفت دیدار داشتند و حداقل 18 بار نیز درباره موضوعات مختلف به صورت تلفنی مذاکره کردهاند. دیدارهای اردوغان و پوتین با دیدارهایشان در حاشیه نشستهای مهم بینالمللی متفاوت بود. در این دیدارها تصمیمهای مشترک دوجانبه در حوزه انرژی، اقتصاد و بحران سوریه از سوی این دو رئیسجمهور اتخاذ شد که از جمله آنها میتوان به قرارداد انتقال گاز طبیعی به اروپا از طریق ترکیه و نیز ایجاد آتشبس و منطقه عاری از سلاح در ادلب سوریه اشاره کرد. با وجود بهبود رابطه ترکیه و روسیه در سالهای اخیر و شباهتهای تاریخی متعدد، دو کشور تضاد منافع زیادی با هم دارند. اما پوتین و اردوغان توانستند با وجود تضاد منافع رابطهای تقریبا با ثبات را پیش ببرند. ترکیه و روسیه تا سالهای پایانی دهه 90 میلادی بر سر موضوع کردها اختلافهای اساسی داشتند، اما با حضور پوتین و اردوغان در رأس قدرت در روسیه و ترکیه، رابطه دو کشور از رقابت به همکاری تغییر کرد. در نزدیک به دو دهه اخیر پوتین و اردوغان رابطه مسکو و آنکارا را به شیوهای منحصربهفرد پیش بردهاند. سال 2010 با ابتکار آنها، شورایعالی همکاری با حضور وزرای کابینه دولتهای روسیه و ترکیه تشکیل شد تا روابط دو جانبه را بیش از گذشته نهادینه کنند. با وجود اختلافهای اساسی در رویکرد این دو کشور در سالهای گذشته که عمدهترین آن، تمرکز ترکیه بر بهبود رابطه با غرب و توجه پوتین به مقابله با ایالات متحده و ناتو بود، پوتین و اردوغان اجازه ندادند اختلاف نظرهای سیاسی و منطقهای مانعی جدی برای گسترش همکاریهای آنها در زمینههای سیاسی و اقتصادی شود. بزرگترین بحرانی که در دهههای اخیر رابطه مسکو و آنکارا را متشنج کرد، ساقطشدن جنگنده روسی از سوی نیروی هوایی ترکیه بود که حدود 9 ماه به طول انجامید و پس از عذرخواهی دولت ترکیه، نه تنها این چالش به سوی حلوفصلشدن پیش رفت، بلکه رابطه دو کشور بسیار نزدیکتر از قبل از این چالش شد. بحران ساقطشدن جنگنده روسی نشان داد که دو کشور تمایلی به قطع کامل روابطشان ندارند. پس از بهبود رابطه آنکارا و مسکو، تقریبا همهچیز مطابق آنچه پوتین میخواست پیش رفت. کسری تراز تجاری سالانه ترکیه حدود 20 میلیارد دلار است و این کشور بهشدت به گاز طبیعی روسیه وابسته است و مسکو توانسته با تأمین بخش عمدهای از گاز طبیعی مورد نیاز ترکیه، موقعیت خود در رابطه با ترکیه را بهبود ببخشد. تحولات داخلی سوریه رابطه روسیه و ترکیه را بیش از پیش بهبود بخشید و همکاری دو کشور نزدیکتر شد. درپی تشدید دخالت نظامی روسیه در اواخر سال 2015، ترکیه با رضایت روسیه توانست نخستین عملیات نظامی گسترده خارج از مرزهای خود را در خاک سوریه انجام دهد. عملیات سپر فرات در آگوست 2016 و نیز عملیات نظامی شاخه زیتون در عفرین از جمله مهمترین عملیاتهای نظامی ترکیه بودند که با چراغ سبز مسکو انجام شد. اردوغان در روند بهبود رابطه خود با پوتین عقبنشینیهایی هم انجام داد. پذیرش باقیماندن بشار اسد در رأس قدرت در سوریه و حضور بلندمدت روسیه و ایران از جمله این عقبنشینیها بهشمار میآید. این چرخشها در سیاست خارجی ترکیه باعث تنشهایی در رابطه آنکارا و متحدان غربیاش از جمله ایالات متحده شده است. این تنش درحالحاضر بیش از هر موضوعی بر سر کردهای مستقر در سوریه ایجاد شده است. چراغ سبز روسیه به عملیات گسترده نظامی ترکیه علیه کردهای یگانهای مدافع خلق (YPG) در شمال و شمال شرق سوریه از جمله در عفرین، روابط میان آنکارا و واشنگتن را بیشازپیش متشنج کرد. همچنین اروپاییها نیز انگیزههای واقعی ترکیه در حمله نظامی به خاک سوریه را مورد سؤال قرار دادند. بااینحال ترکیه خود را برای آغاز عملیات نظامی جدیدی در شرق سوریه آماده میکند و قصد دارد عملیاتی گستردهتر از عملیاتهای قبلی انجام دهد. اردوغان در این مسیر حتی حاضر است رابطه خود با ناتو را هم با تنشهای بیشتری روبهرو کند. برنامه دولت ترکیه برای خرید سیستم دفاع موشکی اس-400 روسیه را نیز باید در همین راستا و با درنظرگرفتن احتمال متشنجشدن رابطه ترکیه و ناتو تفسیر کرد. تا قبل از بهبود رابطه ترکیه و روسیه و همکاریهای گسترده میان پوتین و اردوغان، آنکارا قدرت مانوری برای انجام عملیات گسترده نظامی نداشت، اما همکاری با روسیه باعث شد تا ترکیه به قدرتی سخت در منطقه تبدیل شود. درحالحاضر نظامیان ترکیه در عفرین، ادلب و الباب در شمال غربی سوریه حضور داشته و قصد دارند نفوذ خود را تا شرق رود فرات و حتی شمال عراق که منطقه تحت کنترل اقلیم کردستان عراق است، گسترش دهند. علاوهبر منافع مشترکی که دو کشور با وجود تضادهای سیاسی متعدد دارند، مسائل تاریخی و موقعیت جغرافیایی هم به گونهای است که میتواند بر روند نزدیکترشدن آنکارا و مسکو اثرگذار باشد. همکاری آنها برای ایجاد ثبات یا حتی بیثباتکردن یک منطقه گسترده، از اوراسیا و قفقاز تا دریای سیاه بسیار مهم است. ترکیه و روسیه در دوران جنگ سرد نشانههایی از اثرگذاری این همکاری دوجانبه را بروز دادند. در سالهای اخیر اما جهت رابطه دو کشور در مسیر همکاری بلندمدت نه تنها در سوریه، بلکه در همه حوزهها و چالشها است. به این ترتیب، میتوان گفت همکاری ترکیه و روسیه در مسائل منطقهای فراتر از روابط تاکتیکی است.
منبع : شرق
دیدگاه تان را بنویسید