الزام گفتمان ملي توسعه
| محسن رناني در مراسم نمادين «روز ملي توسعه» تأکیدكرد
۵۵آنلاین :
شرق: جمعي از فعالان توسعه روز تولد و شهادت اميركبير را به صورت نمادين به نام روز توسعه نامگذاري كردهاند. در مراسمي كه در اين روز در باغ فين كاشان محل شهادت اميركبير برگزار شد، محسن رناني استاد اقتصاد دانشگاه اصفهان، از نبود برنامه براي توسعه در كشور سخن گفت. به اعتقاد رناني، بدون گفتوگو و تعامل نميتوان براي كشور برنامه توسعه مناسبي نوشت. او بر اين باور است كه در غياب نخبگان فكري توسعه، دولتها براي خودشان برنامه توسعه نوشتند اما هر دولت آرزوهاي خود و منويات مقامات را به عنوان برنامه توسعه مطرح كرد. در چنين روندي منابع ملي به نام توسعه نابود شدند و هنوز هم اين روند ادامه دارد. محسن رناني، عضو هيئتعلمي دانشگاه اصفهان در سخناني اظهار کرد: چرا ما اينجاييم؟ چون بايد اينجا باشيم و البته نيم قرن دير به اينجا آمدهايم. ما 70 سال است در حال برنامهريزي و اجراي برنامههاي توسعه هستيم، اما هنوز مجمعي از نخبگان براي همافزايي انديشه توسعه نداريم. ما همه حوزهها را رونق داديم؛ انواع جشنوارههاي فرهنگي و هنري و ورزشي را راهاندازي کرديم؛ جشنواره کتاب، جشنواره سينما، جشنواره صنعت، جشنوارههاي ورزشي و نظاير آنها را داريم، اما در حوزه توسعه که اين همه براي آن هزينه کردهايم و بخش اعظم منابع ملي خود را براي رسيدن به آن نابود کردهايم، هيچ رويداد مليای نداريم. بنابراين نتوانستهايم مسئله توسعه را به مسئلهای ملي و دغدغهای عمومي تبديل کنيم. متأسفانه هم آگاهي و دانش عمومي جامعه ما درباره مفهوم و مؤلفهها و پيشنيازهاي توسعه پايين است و هم اینکه ما در سطح کلان، هیچگونه گفتمان ملي توسعه و نظريهای اجتماعي درباره توسعه نداریم و اين ناشي از کمکاري یا نداشتن همکاري و گفتوگو بين نخبگان انديشگي ما بوده است. نويسنده کتاب «چرخههاي افول اخلاق و اقتصاد» گفت: بنابراين در غياب نخبگان فکري توسعه، دولتها آمدند و براي خودشان برنامه توسعه نوشتند، برنامههايي که تئوري توسعه نداشت و هر دولت آرزوهاي خود و منويات مقامات را در برنامههاي توسعه گنجاند و مصوب کرد و منابع ملي را صرف آن کرد و حاصل اين شد که ما نهتنها هنوز داريم درجا ميزنيم، بلکه با توسعهاي نامتوازن و درهمريخته روبهرو شدهايم. دبير علمي «گفتوگوهاي توسعه» در ادامه سخنان خود گفت: امروز ما اينجاييم تا اعلام کنيم که پراکندهانديشي در حوزه توسعه بس است. براي توسعه نيازمند شکلگيري گفتمان ملي توسعه هستيم و براي اين لازم است نخبگان فکري ما با یکدیگر همفکري و تعامل داشته باشند. نخبگان فکري ما تکتک حرفهاي بسياري در حوزه توسعه دارند، اما ما هنوز نتوانستهايم به يک نظريه يا چارچوب تحليلي اجتماعي در توسعه دست پيدا کنيم و اتفاق نظري در حوزه توسعه حاصل نکردهايم. بنابراين دولتها هم ديدگاههاي نخبگان را ناديده گرفته و راه خود را رفتهاند. اما امروز که ديگر منابع نفتي کفاف درآمد مورد نياز دولتها را نميدهد، ديگر عملا دولتها نميتوانند نقش خود را به عنوان متولي توسعه بازي کنند و اين فرصتي است براي پژوهشگران، کنشگران و انديشهورزان حوزه توسعه که دست در دست هم بگذارند و جامعه را به سمتوسوي فرايندهاي توسعهآفرين سوق بدهند. رناني در ادامه سخنان خود افزود: بدون گفتوگو و تعامل و همگرايي روشنفکران و انديشمندان کشور، ما همچنان در سرگرداني قدم خواهيم زد. ما دستمان پر است از ادعا و اختلاف و الگوهاي متعارض. ما بايد به اين ناتواني پايان دهيم و در فرايند گفتوگوي بيننخبگاني به همگرايي در حوزه توسعه دست يابيم. بدون شکلدهي گفتمان ملي توسعه، دولتها همچنان به اسم توسعه و به نام برنامههاي توسعه، منابع ملي ما را نابود خواهند کرد. عضو هيئتعلمي دانشگاه اصفهان درباره انتخاب روز ۲۰ دي به عنوان «روز ملي توسعه» گفت: گرچه قاعدتا روز ملي توسعه بايد يک روز ارديبهشتي باشد، اما با توجه به اينکه سرحلقه تلاشگران توسعه ايران، يعني اميرکبير، در ۲۰ دي به دنيا آمده و در همان ۲۰ دي نيز به شهادت رسيده است، ترجيح داديم اين روز را به عنوان روز ملي توسعه انتخاب کنيم و امروز اينجا در باغ فين کاشان گرد هم آمدهايم تا با امير پيمان ببنديم که راه او را در مسير تلاش براي توسعه اين سرزمين ادامه خواهيم داد. در اين مراسم همچنين دکتر نعمتالله اکبري، عضو هيئتعلمي دانشگاه اصفهان و رئيس سازمان مديريت و برنامهريزي استان گفت: وقتي خبر محاکمه دو پزشک اصفهاني را از تلويزيون شنيدم که به سبب کاربرد ايمپلنت تقلبي در ستون فقرات و بدن بيماران محاکمه شده بودند با خود گفتم «ما اقتصاددانان، برنامهريزان و جامعهشناسان چقدر ايمپلنت تقلبي و پروتزهاي غلط در پيکره اجتماع گذاشتيم که کسي متوجه نيست و مابازاي عيني ندارد و بابت آن محاکمه نيز نميشويم». او با بيان اين مطلب که «تا دلتان بخواهد ايمپلنت و پروتز تقلبي کار گذاشتيم و جايي محاکمه نميشويم»، افزود: مشکلي که ما اقتصاددانان و سياستگذاران و برنامهريزان داشتيم اين است که به دستاوردها توجه نميکرديم. ما دانشگاهيان، نخبگان، جامعهشناسان، عالمان سياسي و سازمانها متهمان رديف اول هستيم. اکبري با تأکيد بر اينکه بسياري از چيزهایی که افتخار ما بهويژه علوماجتماعيها بود، امروز دردسرساز شده است، گفت: همه الگوهاي برنامهريزي ما توسعه را نابود کرد. وي با تأکيد بر لزوم تقويت «پويش فکري توسعه» که اکنون به همت تعدادي از دانشآموختگان جوان علوم اجتماعي و انسانی راهاندازي شده است، افزود: توسعه در گرو آيندهپژوهي است. ما بايد دست از آيندهنگاري برداريم و به آيندهپژوهشي روي بياوريم. در ادامه دکتر تقي آزادارمکي، عضو هيئت علمي دانشگاه تهران نيز در سخناني از نقش روشنفکران در صد سال اخير انتقاد کرد و گفت: روشنفکران ما ناخواسته به جاي آنکه جامعه مدني را تقويت کنند، قدرت را تقويت کردهاند. آنان بدون توجه به اينکه تا جامعه توانمند نشود هيچ اصلاحي در حوزه سياست بادوام نخواهد بود و به جاي آنکه همت خود را مصروف تقويت جامعه مدني کنند، تمام توجه خود را معطوف به نقد قدرت کردهاند و صاحبان قدرت همواره در واکنش به نقد آنان، بر محدوديت افزودهاند و بهانهاي براي بستن بيشتر پيدا کردهاند. اين استاد جامعهشناسي همچنين افزود: اميرکبير نه چنان قهرمان بود که همه چيز را در او خلاصه کنيم و نه چنان سرکوبگر بود که بخواهيم او را مورد حمله قرار دهيم. اميرکبير يک تلاشگر توانمند و خلاق در مسير توسعه بود و روشنفکران ما براي تبيين راه توسعه از اميرکبير هم بايد عبور کنند. دکتر فريدون الهياري عضو هيئت علمي دانشگاه اصفهان و ديگر سخنران اين جلسه، در سخناني در اين مراسم گفت: برنامه امروز پيوندي بين برخي مفاهيم و گزينشهاي جديد سرزمينمان با گذشته تاريخي براي جستوجوي رگههاي توسعه در کشور است. وي بيان کرد: دوران قاجار غروب ديوانسالاري ايران بود و در اين دوره ناکارآمدي سياسي نمود پيدا کرد که بازخواني تاريخ با نگاهي متفاوت، ضرورت جستوجوي توسعهنيافتگي کشور را پس از آن زمان مشخص ميکند.الهياري افزود: نوسازي و اصلاحات در کشور از زماني آغاز شد که متوجه شديم توانايي ايستادگي در برابر توسعهيافتگي و فناوري را نداريم. همان زمان گروهي مخالفت با توسعه را به بهانه لطمهواردشدن به سنت در پيش گرفتند، گروهي الگوگيري از غرب و توسعه حتي به بهانه ازدستدادن دين را پيگير بودند و برخي انديشهها مانند اميرکبير نيز فناوري و توسعه همراه با دين و سنت را معني ميکردند. اميرکبير با آگاهي از آمادهسازي بستر اجتماعي در راه توسعه گام برداشت و راهاندازي دارالفنون از جمله اين بسترسازيها بود. وي با اشاره به کمتوجهيها در شناساندن شخصيتها افزود: اميرکبير جهان و ايران را ميشناخت و اين آگاهي دليل ديد و انديشه توسعهيافتگي در وي بود؛ ما نيز با مطالعه تاريخ و شناخت اين شخصيتهاي برجسته ميتوانيم در راه توسعه گام برداريم. از ديگر سخنرانان مراسم معرفي و پردهبرداري از لوح يادبود روز ملي توسعه، دکتر عباس عصاري، عضو هيئت علمي دانشگاه تربيت مدرس بود. عصاري در سخناني گفت: محورقرارگرفتن توسعه، بسترساز بروز خلاقيت و نبوغ بشري است که اين مهم را اميرکبير 200 سال پيش درک کرده بود.رئيس پژوهشکده اقتصاد دانشگاه تربيت مدرس افزود: دانايي و دانشي که در انسان تجلي پيدا ميکند، به خلاقيت منجر ميشود و تمدن جديد ايجاد توسعه را به وجود ميآورد که در دو سده گذشته در اين مسير تلاشهاي بسياری انجام و حتي جانهايي نيز فدا شده که يکي از بزرگترين فداکاريها و جوانمرديها، حرکت ميرزا محمدتقيخان فراهاني مشهور به اميرکبير بود.وي بيان کرد: مفاهيم متفاوتي در اين سالها از توسعه شکل گرفته و حرکتهايي که در آن نقطه آغازين مشاهده ميشود، همچنان بر تارک اين کشور ميدرخشد. براي پيبردن به اهميت اميرکبير، تنها راهاندازي دارالفنون کافي است که 289 نفر از دانشآموختگانش بر اثر نهالي که اميرکبير کاشت، به صدارت رسيدند که 28 نفر آنها وزير آموزش و پرورش بودند.در اين مراسم همچنين از «لوح يادبود روز ملي توسعه» که مزين به تمثال اميرکبير بود، براي نصب در موزه باغ فين، رونمايي شد. پس از آن نيز آيين پردهبرداري از «تمبر روز ملي توسعه» و امضاي تمبر توسط صاحبنظران و شرکتکنندگان برگزار شد.
منبع : شرق
دیدگاه تان را بنویسید