مرگ مجری ناکام «پنجه عقاب»
| وزیر دفاع آمریکا در زمان ماجرای طبس، درگذشت
۵۵آنلاین :
نسل مدیران سالهای تسخیر سفارت آمریکا در تهران وارد دوره کهنسالی شدهاند و کمکم از قطار زندگی پیاده میشوند، اگرچه جوانان انقلابی آن روزگار اکنون میانسالی خود را میگذرانند و بهتبع آن هرازگاهی به نقد اقدام خود میپردازند. حالا وزیر خارجه وقت ایران، وزیر خارجه وقت آمریکا، آخرین سفیر آمریکا در ایران و برخی گروگانهای آن روز درگذشتهاند و آخرین نفری که به این جمع اضافه شد، وزیر دفاع دولت کارتر، هارولد براون، است. او علاوهبر این سمت بهعنوان مجری «عملیات طبس» یا «پنجه عقاب» که برای آزادکردن کارکنان سفارت آمریکا طراحی شده بود، نیز شناخته میشود. هارولد براون که از سال ۱۹۷۷ تا ۱۹۸۱ وزیر دفاع بود، در ۹۱ سالگی درگذشت. براون که متولد 1927 بوده، سیاستمداری است که فیزیکدان بوده. او عضو حزب دموکرات آمریکا بوده و در دولت جان اف کندی و لیندن جانسون بهعنوان مدیر تحقیقات دفاع و مهندسی و دبیر نیروی هوایی کار میکرد. براون وزیر دفاع سالهای نهایی جنگ سرد بود، در مذاکره با اتحاد جماهیر شوروی قرار گرفت و بهعنوان فرد زمینهساز همکاریهای کمپ دیوید از او نام برده میشود. برخی گزارشها از اختلافنظر براون و زبیگنیو برژینسکی، مشاور امنیت ملی وقت دولت آمریکا نیز پرده برمیدارد. اما آنچه هارولد براون را به تهران مرتبط میکند، عملیات نافرجامی است که او بهعنوان وزیر دفاع مجریاش بود؛ عملیات طبس. عملیات ناکام پنج ماه بعد از گروگانگیری کارکنان سفارت آمریکا در تهران و بینتیجهماندن تلاشهای دیپلماتیک، تفنگداران ارتش آمریکا در عملیاتی که بعدها فاش شد نام آن «دلتا» بوده است، در صحرای طبس پیاده شدند. پنج اردیبهشت 59 بود و هدف تفنگداران که در ارتباط با واشنگتن بودند، آزادکردن گروگانهای کشورشان در ساختمان سفارت آمریکا در تهران بود. تاریخ ایرانی در مطلبی در مورد این عملیات نوشته: «قرار بود این نیروها از طبس با هلیکوپتر به سوی تهران حرکت کرده و در ورزشگاه امجدیه (شهید شیرودی) فرود آیند و سپس با لباس مبدل، به سفارت آمریکا در تهران حمله کرده و گروگانها را آزاد کنند. طبق این نقشه، آنان پس از پایان فعالیتشان، از همین راه به طبس رفته و از آنجا با هواپیما از ایران خارج میشدند. نیروهای آمریکایی برای انجام این عملیات در «فورت برگ» آمریکا آموزش نظامی دیده و در فرودگاه کارولینای شمالی تمرین کرده و پیش از شروع عملیات نیز به پایگاههایی در مصر و عمان منتقل شده بودند. فرودگاههای نظامی مصر، عمان و عرشه ناو هواپیمابر آمریکا در دریای عمان از مراکز عمده برخاستن هواپیماها و هلیکوپترهای مهاجم آمریکا برای فرود در منطقه طبس بود. ناو هواپیمابر نیمیتز نیز چهار ماه پیش از این حمله - دی ۱۳۵۸- در چارچوب نیروهای موسوم به «واکنش سریع» وارد خلیجفارس شده بود. حمله نظامی آمریکا به طبس، دو هفته پس از آن صورت گرفت که دولت این کشور در اقدامی یکجانبه، روابط کشورش را با جمهوری اسلامی ایران قطع کرد». تیم عملیات طبس به این شرح بودند «۱۳۲ نظامی، هشت هلیکوپتر و سه هواپیمای باربری هرکولس 130C پس از استقرار در طبس و قبل از حرکت به تهران دچار حوادث مختلفی شدند و از ادامه مأموریت بازماندند. دستگاه هیدرولیک یکی از هلیکوپترها از کار افتاد، هلیکوپتر دیگر بر اثر طوفان شن و عدم دید کافی به هنگام جابهجایی، با یکی از هواپیماهای هرکولس برخورد کرده و هر دو وسیله نقلیه آتش گرفت و در نتیجه آن، هشت تن از نظامیان در شعلههای آتش سوختند». روزنامه کیهان روز ششم اردیبهشت ۵۹ ضمن چاپ اسامی هشت کماندوی کشتهشده ارتش آمریکا بهنقل از آیتالله مهدویکنی، سرپرست وزارت کشور نوشت: آنچه مسلم است گروگانگیری شخصیتهای ایرانی در رأس برنامه تفنگداران متجاوز نیروی دریایی آمریکا بوده و سپس آنها قصد داشتند نسبت به آزادکردن گروگانها اقدام کنند. با انتشار خبر حمله ناکام آمریکا به صحرای طبس، موجی در محکومیت اقدام آمریکا به راه افتاد. شوروی این حمله را محکوم کرد و برخی چهرهها همچون رهبر لیبی پا را فراتر نهاده و خواستار اخراج آمریکا از سازمان ملل متحد شدند. 4 مطلع منابع آمریکایی بعدها مدعی شدند که کاخ سفید همان زمان برای توقف عملیات، از سوی کرملین تحت فشار بود. آنچنانکه بعدها گفته شد در تمام مراحل عملیات دلتا تنها چهار نفر در آمریکا از انجام آن باخبر بودند: کارتر رئیسجمهور، هارولد براون وزیر دفاع، هامیلتون جردن رئیس ستاد کاخ سفید و برژینسکی مشاور امنیت ملی. در ایران نیز عوامل ناشناختهای در جریان این عملیات بوده و با آن همکاری داشتهاند. آنچنانکه روز هفتم اردیبهشت، روزنامه کیهان از قول سرلشکر امیربهمن باقری، فرمانده نیروی هوایی جمهوری اسلامی، از شرکت گروهی از افسران فراری ارتش شاهنشاهی در حمله نظامی آمریکا خبر داد. در پی حادثه صحرای طبس و فرار باقیمانده هواپیماها و هلیکوپترهای آمریکایی به سوی ناو «نیمیتز»، جیمی کارتر، رئیسجمهوری آمریکا، شکست این عملیات مداخلهجویانه را اعلام کرد و وزیر امور خارجه آمریکا که از ابتدا با عملیات دلتا مخالفت کرده بود، از سمت خود استعفا داد. همزمان با این تحولات، رئیسجمهوری ایران از انتقال گروگانهای آمریکایی از سفارت به محلی دیگر خبر داد. در پی این سخنان، گروگانها در چند دسته به نقاط مختلف کشور برده شدند تا دسترسی به آنان میسر نباشد و بدینترتیب بیش از شش ماه پس از عملیات آمریکا در طبس، گروگانها همچنان در اختیار دانشجویان پیرو خط امام بودند».
منبع : شرق
دیدگاه تان را بنویسید