آغاز احیای روابط بینالمللی دمشق
| احتمال بازگشت سوریه به اتحادیه عرب
۵۵آنلاین :
برای بشار اسد، رئیسجمهوری سوریه، سال 2018 پایان خوشی داشت. اول دونالد ترامپ، رئیسجمهوری ایالات متحده از خروج نیروهای نظامی آمریکا از سوریه خبر داد و سپس چندین کشور عربی اعلام کردند که بهدنبال آشتی با دولت سوریهاند. اتحادیه عرب هم قرار است در نشستی در سطح نمایندگان دائم راههای احیای روابط با دولت اسد و عضویت مجدد سوریه در اتحادیه عرب را بررسی کنند. بااینهمه این امر به معنای پایان اختلافات همه کشورهای عربی عضو اتحادیه عرب با دولت سوریه نیست. دودستگی در میان این کشورها به میزانی است که نشست این اتحادیه که قرار بود روز گذشته برگزار شود، به روز چهارشنبه همین هفته موکول شد. به گزارش میدلایستمانیتور، جبران باسیل، وزیر خارجه لبنان، در تماس با چندین کشور عربی درباره دعوت از بشار اسد برای شرکت در نشست اتحادیه عرب که در بیروت برگزار میشود، گفتوگو کرده است. بسیاری از کشورهای عربی باوجود موافقت با بازگشت سوریه به اتحادیه عرب بر این باورند که این امر زمانبر است. به گزارش برخی رسانههای عربی، دو گروه در اتحادیه عرب دیدگاهها و نظرات متفاوتی درباره بازگشت سوریه به این نهاد دارند. گروه اول خواهان بازگشت سوریه و بازگرداندن کرسی خالی این کشور در جریان نشست نمایندگان دائمی هستند، درحالیکه گروه دوم میخواهند سفارتخانهها ابتدا بازگشایی شده و شروع به فعالیت کنند و بعد از سوریه برای حضور در نشست آتی سران عرب دعوت شود. کارشناسان منطقهای میگویند بسیاری از کشورهای عربی ازجمله کشورهای حوزه خلیجفارس، به سمت ازسرگیری روابط با سوریه گام برمیدارند. اتحادیه عرب بهدنبال شکست تلاشهای خود برای برقراری گفتوگو میان مخالفان و دولت سوریه در سال ۲۰۱۱ میلادی، عضویت دولت سوریه را به عنوان یکی از اعضای مؤسس آن تعلیق کرد. حالا به نظر میرسد شرایط کمکم مهیای بازگشت سوریه است. واشنگتنپست در گزارشی به مسیر پیشروی بشار اسد در راه بازسازی سوریه و احیای روابط این کشور با دیگر کشورها پرداخته است. بر اساس این گزارش، در ماه دسامبر، عمر البشیر، رئیسجمهوری سودان اولین رهبر عضو اتحادیه عرب بود که از زمان آغاز جنگ سوریه در سال 2011 از این کشور دیدار میکرد. اندکی بعد امارات متحده عربی، که پیشتر، از مخالفان اسد بود، اعلام کرد بهدنبال ازسرگیری روابط با سوریه است و سفارتخانه خود را در این کشور بازگشایی کرد. بحرین و کویت هم گفتهاند همین راه را پیش میگیرند. تونس هم پرواز مستقیم از این کشور به سوریه را از سر گرفت و اردن نیز مجددا روابط تجاری خود را با سوریه آغاز کرد. اگرچه هنوز موضع عربستانسعودی درباره درخواست لبنان برای بازگشت دمشق به اتحادیه عرب نامشخص است ولی این کشور که در طول جنگ از حامیان برجسته شورشیان بود، به نظر با ماندن بشار اسد در سوریه کنار آمده است، به این امید که وابستگی دمشق به ایران را کم کند؛ کشوری که از حامیان بشار اسد بود و یکی از رقیبان منطقهای ریاض به شمار میرود. انزوای اسد دولت بشار اسد چندان در سطح بینالمللی منزوی نشده بود؛ امری که برخی ناظران میگویند یکی از دلایل اصلی نجات او بوده است. روسیه و ایران دو کشوری بودند که در طول جنگ بیوقفه از دولت سوریه حمایت کردند. روسیه، بهعنوان یکی از اعضای اصلی شورای امنیت سازمان ملل، با حق وتوی خود مانع تصویب هرگونه تحریمی علیه دولت سوریه شد و ایران نیز در کنار مسکو از کمکهای مالی و نظامی به دمشق دریغ نکرد. ائتلاف اقتصادهای نوظهور موسوم به «بریکس» که شامل برزیل، هند، چین و آفریقای جنوبی است هم مثل بسیاری از کشورهای غیرغربی خواستار برکناری بشار اسد نبودند. چین از مهمترین حامیان بود و از سال 2011 ششبار قطعنامههای ضدسوری شورای امنیت سازمان ملل را وتو کرد. هند نیز از ترس ظهور اسلامگرایی در این کشور و بهپاس حمایت گذشته دمشق از دهلی در درگیری کشمیر، روابط خود را با سوریه حفظ کرد. برزیل هم گرچه سفیر خود را از سوریه خارج کرد، اما این امر بیشتر به دلایل امنیتی بود تا اقدامی ضدسوری. بازسازی هزینهبر سوریه بعید است که متحدان بشار اسد و کشورهای عضو بریکس بتوانند بخش زیادی از 400 میلیارد دلاری را فراهم کنند که طبق تخمینها برای بازسازی سوریه پس از جنگ نیاز است. چین که یکی از ثروتمندترین حامیان دولت سوریه است، ظاهرا چندان اشتیاقی به مشارکت ندارد و ایران و روسیه هم بودجه لازم را ندارند. به باور برخی ناظران، فقط کشورهای حوزه خلیجفارس و کمکهای کشورهای غربی میتوانند میلیاردها دلار لازم برای بازسازی سوریه را تأمین کنند و این ارزش واقعی هرگونه گرمشدن رابطه سوریه و کشورهای عربی است. گرچه بازگشت مجدد سوریه به اتحادیه عرب پاداشهایی اقتصادی برای این کشور به ارمغان میآورد و به تلاشهای دشمنان عرب اسد برای سرنگونی او، دستکم به صورت نمادین، پایان میدهد، ولی باید این موضوع را در نظر گرفت که حتی در میان جهان عرب هم انزوای دمشق هیچگاه چندان کامل نبوده است. لبنان و عراق حاضر به پیوستن به هرگونه تحریم سوریه از سوی کشورهای حاشیه خلیجفارس نشدند و روابط نزدیک خود را با بشار اسد حفظ کردند. اردن هم باوجود فشارهای سیاسی خارجی برای توقف روابط تجاری و دادن پناهگاه به مخالفان، حضور دیپلماتیک خود را در سوریه حفظ کرد. الجزایر هم با اخراج سوریه از اتحادیه عرب مخالف بود و دولت سیسی در مصر هم روابطی پنهانی با سوریه را در پیش گرفت. موانع پیش روی اسد باوجود این نکات مثبت، مسیر اسد برای احیای کامل روابط با سه مانع مهم روبهروست: ایالاتمتحده، اتحادیه اروپا و ترکیه. آنطور که واشنگتنپست در گزارش خود آورده است، به نظر میرسد ایالاتمتحده سرسختترین مانع باشد. گرچه تصمیم دونالد ترامپ برای خروج نیروهای آمریکایی از سوریه به بازگشت خاک سوریه به دولت این کشور کمک میکند، اما نشانهای از موضع نرمتر دولت آمریکا در قبال دولت بشار اسد نیست. به نظر نمیرسد به این زودیها آمریکا تحریمهای خود را علیه سوریه بردارد. این محدودیتهای شرکتها و شهروندان آمریکایی هرگونه سرمایهگذاری را در این کشور مشکلساز میکند و سرمایهگذاران خارجی را از این کشور دور میکند. تحریمهای اتحادیه اروپا هم گرچه به میزان تحریمهای آمریکا نیست، اما همچنان مشکلساز است. بااینحال دو دستگی در اتحادیه اروپا درباره سوریه بیشتر است. دیرزمانی است که اختلافاتی میان کشورهای اتحادیه اروپا در این زمینه وجود داشته است: فرانسه، بریتانیا و آلمان حامی موضع سرسختانه واشنگتن هستند اما کشورهای جنوبی اروپا موضع نرمتری نسبت به سوریه دارند. یکی دیگر از موانع اصلی، ترکیه است. اقتصاد سوریه و بهویژه شهر جنگزده حلب با بازگشایی راهها به ترکیه تقویت میشود، ولی این مسیر اکنون از سوی آنکارا و شورشیان تحت حمایت ترکیه که ادلب را در دست دارند، بسته شده است. گرچه ترکیه از موضع خود مبنیبر رفتن بشار اسد منصرف شده است، اما همچنان موانعی پیشروی احیای روابط وجود دارد. بنابراین، گرچه بشار اسد از بازگشت این کشور به اتحادیه عرب استقبال میکند، نباید درباره اهمیت این موضوع بزرگنمایی کرد. نخست اینکه سوریه در طول جنگ تا انزوای کامل فاصله زیادی داشت و نکته دیگر اینکه همچنان راه درازی تا احیای رابطه با ترکیه و کشورهای غربی در پیش است.
منبع : شرق
دیدگاه تان را بنویسید