ارسال به دیگران پرینت

نقش تعیین کننده ایران در خاورمیانه

| نقش تعیین کننده ایران در منطقه، ناشی از چیست؟ چه عواملی باعث میشود آمریکا در این منطقه حساس شود و سعی کند به این منطقه دسترسی داشته باشد؟

نقش تعیین کننده ایران در خاورمیانه

۵۵آنلاین :

معین حافظی زاده

پژوهشگر علوم سیاسی

منطقه خاورمیانه، در عصر حاضر به دلیل ویژگی های خاص جغرافیایی و همچنین وجود قدرتها و واحدهای گوناگون که گاه متعارض و گاه هم پیمان هم هستند، همواره در عرصه جهانی و در معادلات اقتصادی، ارتباطی، سیاسی، نظامی و ... نقش بسیار موثر و تعیین کننده ای داشته است. وجود منابع عظیم انرژی در این منطقه، اهمیت آن را دوچندان میکند.

این ویژگیهای حیاتی و مهم در این منطقه باعث حضور قدرتهای جهانی نظیر آمریکا در این منطقه شده است. به طوری که حضور اسرائیل در خاورمیانه برای آمریکا به لحاظ نظامی مهم و تعیین کننده است.

ایران در این منطقه، به عنوان یکی از قطب های اصلی قدرت محسوب میشود. این قدرت ناشی از چندین فاکتور و عامل تاثیر گذار است که کشورهای دیگر را در رابطه با ایران حساس کرده است.

اما این نقش تعیین کننده ایران در منطقه، ناشی از چیست؟ چه عواملی باعث میشود آمریکا در این منطقه حساس شود و سعی کند به این منطقه دسترسی داشته باشد؟

قدرت ایران در خاورمیانه را در چند جنبه میتوان بررسی کرد :

۱- وجود منابع انرژی: وجود منابع غنی انرژی در ایران نظیر نفت، گاز که در عرصه جهانی از جمله اصلی ترین نیاز کشورهای سایر مناطق دنیا است، به عنوان یکی از عوامل قدرت در ایران محسوب میشود. همچنین دسترسی ایران به دریاهای آزاد (که بعدا اشاره خواهد شد) باعث میشود که صادرات آن ممکن شود.

۲- موقعیت ژئو پلیتیکی: ایران در یکی از خاصترین مناطق ژئوپلیتیکی جهان گرفته است. این موقعیت ژئوپلیتیک تعیین کننده منافع ایران در منطقه است. تنگه هرمز در جنوب ایران باعث عمیق شدن جنبه استراتژیک قدرت ایران شده است. همان چیزی که در مقابل به عنوان دشمن ایران، اسرائیل، از آن کاملا بی بهره است.

عمق استراتژیک از تعیین کننده ترین فاکتور های قدرت در یک کشور است که امکان بازدارندگی را حتی بدون داشتن فاکتور های اصلی بازدارندگی سنتی نظیر بمب اتمی و ... را برای یک کشور فراهم میکند. همچنین عمق استراتژیک تعیین کننده منافع اساسی در میزان قدرت یک کشور است. در واقع این ظرفیتی است که به دلیل موقعیت جغرافیایی ایران، فارغ از سیاست های اتخاذ شده این کشور، فراهم است.

حال با وجود بهره مندی از این عوامل قدرت، میتوان این تحلیل را ارائه کرد که آمریکا چرا در منطقه دست نگه داشته است و در واقع افول کرده است، در صورتیکه به راحتی میتواند اعمال نفوذ کرده و خواسته های خود را عملی کند. همچنین متحدانی نیز در این منطقه دارد که میتوانند اهرم فشار بر ایران باشند‌.

آمریکا در زمان حضور نظامی اش در منطقه خاورمیانه به راحتی میتوانست، دست به تجزیه کشورهایی نظیر عراق که قومیت ها در آن فراوان هستند و امکان تجزیه را فراهم آورده اند، بزند. حتی در زمان جنگ افغانستان نیز با تضعیف این کشور، براحتی میتوانست نفوذ خود را در منطقه افزایش دهد. اما تنها عامل بازدارنده در منطقه ایران است. قدرت ایران و مقاومت این کشور در منطقه تمامی نفوذ و حضور آمریکا را در منطقه بی اثر میکند. در واقع تا تکلیف ایران و سیاست خارجی این کشور مشخص نشود عملا آمریکا نمیتواند به سمت اهداف خود پیش رود.

این سری اعمال که آمریکا اگر در منطقه دست به انجام آن میزد، به طور قطع باعث قدرتمند تر شدن ایران در منطقه و حتی در عرصه جهانی میشد، زیرا در اطراف خطری از سمت خود کشورهای همسایه آن را تهدید نمیکرد و به یگانه قدرت منطقه ای تبدیل میشد. همان چیزی که در روابط بین الملل از آن به عنوان هژمون منطقه ای یاد میشود و امکان آن در روابط نوین بین المللی بیش از سایر انواع قدرتمندی بین الملل مد نظر است.

در واقع در نگاه تحلیلگران آمریکایی، رویای خاورمیانه جدید با این سری اعمال به واقعیت میپوست. باید توجه داشت در خاورمیانه جدید، ایران نیز تجزیه شده و به چند قسمت تقسیم شده است.

در نگاه کلی تر در واقع آنچه که دست آمریکا را در منطقه کوتاه کرده است، قدرت ایران است. این قدرت از یک سو به دلیل عواملی که ذکر شد، میباشد و از سمت دیگر مقاومت و پافشاری ایران در قبال آمریکا و خواسته هایش است.

به راحتی میتوان فهمید که دلیل مقاومت ایران در قبال غرب، در واقع در راستای جلوگیری از دست رفتن قدرت منطقه ای ایران است. جنگ در مناطق خارج از ایران نیز به دلیل همین مسئله ی نگرانی از کاهش قدرت است. طبیعتا ایران نمیخواهد با نفوذ سایر کشورها در منطقه قدرت و عمق استراتژیک خودرا از دست بدهد. به طور مثال با از دست رفتن یمن عملا عمق استراتژیکی برای ایران باقی نمیماند. به همین دلیل است که کشورهای غربی خواهان خروج ایران از سوریه، یمن و سایر مناطق هستند. این جنگها بر سر حفظ عمق استراتژیک و افزایش قدرت برای مقاومت و هم چنین جلوگیری از فروپاشی قدرت منطقه ای ایران ضروری و مورد نیاز است.

مقاومت در برابر خواسته های آمریک و تلاش در راستای افزایش قدرت در منطقه خاورمیان در یک دید کلی و

آینده نگر میتواند ایران را به قدرت بی بدیل منطقه ای و هژمون منطقه ای تبدیل کند که در عرصه جهانی نیز حرفی برای گفتن داشته باشد.

منبع : 55 انلاین
به این خبر امتیاز دهید:
بر اساس رای ۰ نفر از بازدیدکنندگان
با دوستان خود به اشتراک بگذارید:
کپی شد

پیشنهاد ویژه

    دیدگاه تان را بنویسید

     

    دیدگاه

    توسعه