ماجراهای کارخانهی هفتتپه در پنج پرده
| شرکت کشت و صنعت نیشکر هفتتپه در یکی دو دههی اخیر از پرحاشیهترین و دردسرسازترین شرکتهای ایران بوده است. مشکلات مدیریتی و در پی آن اعتراضات کارگری با نام این کارخانه گره خورده است.
۵۵آنلاین :
پردهی اول: تولد یک صنعت
کشت نیشکر از سال ۱۳۱۹ در خوزستان آغاز شده بود اما انگلیسیها که نفت ایران را کنترل و برداشت میکردند با توسعهی کشت آن در این استان مخالف بودند. اواسط دههی ۳۰ که دست انگلیسیها از نفت کوتاه و پای آنها از جنوب کشور بریده شد، موضوع کشت نیشکر دوباره مطرح شد و کارشناسان وقت، خوزستان را مناسبترین منطقه برای این کار تشخیص دادند.
نهایتاً در سال ۱۳۳۸ کارخانه یا «شرکت کشت و صنعت نیشکر هفتتپه» در چهاردهکیلومتری شهر شوش و دهکیلومتری معبد تاریخی چغازنبیل بنا نهاده شد. عملیات احداث کارخانه توسط دولت آغاز شد و دو سال بعد کارخانه به بهرهبرداری رسید. بعد از چند دهه فعالیت سطح زیر کشت این محصول در سال ۸۹ به ۱۰۰ هزار هکتار میرسید.
اول دیماه سال ۱۳۵۴ اساسنامهی شرکت سهامی نیشکر هفتتپه وابسته به وزارت کشاورزی با سرمایهی اولیهی چهارمیلیارد ریال در مجلس تصویب شد. طبق قانون، دولت مکلف بود سرمایهی شرکت را ارزیابی کند و تا ۹۹ درصد سهام آن را بفروشد. پس از انقلاب دوباره شرکت بطور کامل تحت کنترل دولت در آمد و ادارهی آن به وزارت صنعت سپرده شد.
پردهی دوم: فعلاً ساکت!
مشکلات کارخانه از کجا شروع شد؟ بعد از اینکه کارخانه مشمول قانون خصوصیسازی شد، مدیریت آن به بهانهی واگذاری کارخانه به بخش خصوصی، حقوق کارگران را پرداخت نکرد. این مسئله اعتصابهای گاهگاه کارگران هفتتپه را که از سال ۱۳۸۴ به دلیل پرداخت نشدن حقوق آغاز شده بود، شدت بخشید.
اما پس از اعتراضات مکرر کارگران، مهرماه ۸۶ دولت با پرداخت بخشی از حقوق معوقهی کارگران، آنان را ساکت کرد. با این حال غلامرضا ابوطالبی، دبیر هماهنگی خانهی کارگر جنوب کشور معتقد بود این سکوت موقتی است و «برای رفع کلی این مشکل باید جلوی واردات شکر گرفته شود».
آبان ۱۳۸۶ کارگران تصمیم گرفتند برای پیگیری جدیتر مطالباتشان، سندیکای کارخانه را که از سال ۵۳ تأسیس شده بود، دوباره راه بیندازند. مرداد سال ۸۷ بیش از دو هزار نفر از کارگران، اولین هیئت مؤسس سندیکای کارگران نیشکر هفتتپه را تشکیل دادند. در نهایت اعتصاب کارگران باعث شد خصوصیسازی کارخانه برای مدتی به تعویق بیفتد.
پردهی سوم: واگذاری
اواسط دههی ۸۰ بحث خصوصیسازی این واحد تولیدی به دلایلی نظیر فرسودگی خطوط تولید، زیانده بودن و بدهیهای بسیار زیاد مطرح شد و در سال ۱۳۸۶ این کارخانه رسماً مشمول قانون خصوصیسازی شد. با وجود این، کار واگذاری انجام نشد تا اینکه سال ۱۳۹۱ پروژهی «بازسازی و نوسازی کارخانه» توسط دولت کلید خورد. قرار بود نتیجهی اجرای این طرح، افزایش میزان تولید نیشکر تا حداقل یک میلیون تن در سال و رساندن ظرفیت اسمی تولید شکر تا ۱۰۰ هزار تن باشد.
در نهایت، اردیبهشت سال ۱۳۹۳ فهرست شرکتهای «بسیار بزرگ» قابل واگذاری منتشر شد. سازمان خصوصیسازی نام ۲۷ شرکت و میزان سهام قابل واگذاری آنها را اعلام کرد که در میان آنها امکان ۱۰۰ درصد کشت و صنعت نیشکر هفتتپه به چشم میخورد.
۲۶ مرداد ۱۳۹۳ سید راضی نوری، نمایندهی مردم شوش در مجلس، در زمینهی «جلوگیری از واگذاری شرکت کشت و صنعت نیشکر هفتتپه به افراد فاقد صلاحیت» به وزرای صنعت و اقتصاد تذکر داد.
اول آذر همان سال معاون وزیر صنعت، معدن و تجارت گفت: «این صنعت و شرکتهای مشابه به دلیل اجرای ناصحیح اصل ۴۴ آسیب دیدهاند». با این حال ۲۲ آذر ۹۴ اعلام شد این شرکت به ارزش ۲۲۰ میلیارد تومان به مزایده گذاشته خواهد شد.
۱۵ اسفند سال ۹۴ نایب رئیس نظام صنفی کشاورزی خوزستان با اشاره به ورشکستگی شرکت نیشکر هفتتپه گفت: «این شرکت تنها با واگذاری به بخش خصوصی میتواند احیا شود و به چرخه تولید بازگردد».
در نهایت بهمنماه سال ۹۴ این شرکت به بخش خصوصی واگذار شد. خریداران، دو جوان ۲۸ و ۳۱ ساله بودند. نمایندهی شوش در مجلس در اینباره هم به علی طیبنیا، وزیر اقتصاد وقت تذکر داد و این این پرسش را مطرح کرد که «آیا واگذاری این مجموعه بزرگ اقتصادی آن هم به دو جوان ۲۸ و ۳۱ ساله بدون هماهنگی مسئولان استان و شهرستان به معنای رها کردن این مجموعه نیست و آیا کار درستی انجام شده است؟».
دیدگاه تان را بنویسید