سبد مصرفی مردم در پنج سال
| آمار بانک مرکزي از مقدار مصرف خانوادههاي ايراني از سال 1392 تا 1396 بررسی شد
۵۵آنلاین :
به لحاظ سني كوچكترين عضو 53 نفر بود و بيش از همه آنها هم عمر كرد. شاگرد تقي اِراني در دبيرستان بود و از همان جا به حلقه مطالعاتي او راه يافت تا به دستگيري گروه 53 نفر منجر شد و او هم يكي از آن دستگيرشدگان بود. اسفند ماه دو سال پيش مجله بخارا صدمين سالگرد تولد انور خامهاي را جشن گرفت. همه جا گفته شده كه انور خامهاي متولد 1295 بود و در 102سالگي درگذشته است اما خودش در گفتوگويي با «شرق» گفته بود كه شناسنامهاش را چند سال كوچكتر گرفته بودند و او در واقعا در سال 1290 يا 1291 به دنيا آمده است. يعني او ديروز در 106 يا 107 سالگي آن هم بعد از يك عارضه ريوي درگذشته است. اين سالها ساكن کرج بود و با تنها دخترش روزگار ميگذراند. از او كتابهايي مانند پنجاه نفر و سه نفر، فرصت بزرگ ازدسترفته، از انشعاب تا کودتا، سالهاي پرآشوب، پانتورکيسم و ارزش علمي و تاريخي آن، اقتصاد بدون نفت، تجديدنظرطلبي از ماركس تا مائو، شاهكشي در ايران و جهان و خاطرات روزنامهنگار چاپ شده است. انور خامهاي درباره فعاليتهاي سياسياش گفته است: «کار سياسي در دوران رضاشاه بسيار سخت بود چون حکومت نظارت بسيار سختي داشت. گروه ۵۳ نفر در همين وضعيت کارش را آغاز کرد. البته کار چندان خاصي براي خودش ترسيم نکرده بود. دکتر اراني تعدادي از همان آدمهايي که در جلسههاي ماهانه خانهاش ميآمدند بدون آنکه گرد هم جمع کند، انتخاب کرد و خواست گروهي تشکيلاتي بسازد و براي آنکه اين تشکيلات قويتر و منسجمتر شود، مجله «دنيا» را به پايگاه انديشههاي اين گروه اختصاص داد. من البته از اول با ۵۳ نفر نبودم و بعد از مطالعه چند جلد از «دنيا» که آن اول فقط در بيت اعضا و افرادي که در منزل اراني رفتوآمد داشتند ميچرخيد، به کارشان علاقهمند شدم». در مراسم بزرگداشتش در بخارا درباره زندانش گفته بود: «البته يک دورهاي هم بود که ما را بيدليل به زندان انداختند. بدون اينکه کار عبثي انجام داده باشيم. فقط دولت ميخواست به مخالفت با شوروي تظاهر کند و به پاي انگليس و آمريکا بگذارد تا از آنها امتيازاتي بگيرد تا به شوروي حمله کند و چيزهايي عليه شوروي گفته شود. در هر صورت هر چه بود گذشت، نه لطمهاي به ساحت شوروي خورد و نه ضرري براي ايران داشت البته خوب نبود چون کشور ما مجاور شوروي است و بهتر است هميشه با دولت بزرگ شوروي روابط دوستانه و حسن همجواري داشته باشيم تا به نفع مردم خودمان استفاده شود. به هر حال چيزي بود که گذشت...». خامهاي بعد از آزادي از زندان در راهاندازي حزب توده همراه و سردبير ارگان رسانهاي آن يعني روزنامه «رهبر» بود اما بعدا به همراه خليل ملكي از حزب انشعاب كرد. با کودتاي ۲۸ مرداد مدت کوتاهي دوباره زنداني شد و پس از يک ماه و چند روز آزاد شد. از اين هنگام به بعد او ديگر فعاليت سياسي نداشت و زندگي خود را صرف نوشتن مقالات در نشريات و تدريس در دبيرستانهاي تهران ميکرد. 15 فروردين 1340 عازم اروپا شد، روزنامهنگاري خواند، دكتراي اقتصاد گرفت و بعد در دانشگاههاي كشورهاي اروپايي شروع به تدريس كرد و مدتها نماينده و کارشناس سازمان ملل در قاره آفريقا بود و در مسير تحول کشورهاي تازهاستقلاليافته اين قاره کمک بسيار کرد، سال 53 به ايران بازگشت و در پژوهشگاه علوم انساني وابسته به وزارت علوم با رتبه يك دانشياري به کار پرداخت. در سال ۱۳۶۰ با رتبه چهار دانشياري تقاضاي بازنشستگي کرد. خامهاي در سال 56 ازدواج كرد و در سال 57 صاحب تنها فرزند خود شد. «انور خامهاي» طنز ظريفي داشت كه آن را در سالهاي آخر عمر خود هم حفظ كرده بود؛ مثلا وقتي صحبت از سنوسالش ميشد، ميگفت: «متولد ١٢٩١ شمسي هستم. سنم بالاست اما صورتم نشان نميدهد. به قيافهام نميخورد». در گفتوگويي با «شرق» درباره اختلافات درون حزب توده و اينکه چرا طيف اصلاحطلب نتوانست موفق شود، گفت: «عدهاي مقهور طيف مقابل شدند و بقيه هم حزب را ترک کردند». درباره اينكه چرا کامبخش و کيانوري توانستند در رأس حزب باقي بمانند هم گفته بود: «چون ما از ابتدا يک اشتباهي کرديم. جريان مارکسيستي را که از قرن ١٩ شايد زودتر شروع شده و جلو آمده بود با کشور شوروي و لنينيسم و اينها يکجا نگاه ميکرديم و مخلوط ميکرديم. نظر درستي نداشتيم. اين اشتباهي بود که ما در قضاوتهايمان داشتيم. براي اصلاح هم تلاش کرديم ولي زورمان زياد نبود. مردم - بهخصوص ايرانيها - چشمشان به قدرت است. تا وقتي خودمان تنها بوديم در زندان بوديم رضاشاه هم بالاي سرمان مثل ديو بود، مردم به حرفهاي ما اهميت ميدادند وقتي که اوضاع عوض شد و تغيير پيدا کرد، حوادث ديگري پيش آمد. برخي از ما از ديد مردم کنار رفتيم و برخي مثل کامبخش که از شوروي پشتيباني ميکردند رو آمدند...» و براي عبدالحسين نوشين، تقي اراني، صادق هدايت و بزرگ علوي احترام زيادي قائل بود و حتي در اين سالهاي آخر وقتي نامشان را بر زبان ميآورد لبخند رضايتبخشي بر لبش مينشست و هيجانزده ميشد. درباره آنها به «شرق» گفته بود: «هرکسي کنار جنبههاي مثبتش جنبه منفي هم دارد؛ برخي اما ميلشان به اين است که فقط جنبههاي مثبتشان گفته شود. من مثل استاد بزرگم دکتر اراني و علوي و هدايت که در روحيه من تأثير داشتند، سعي نکردم فقط نکتههاي مثبت خودم را بگويم اگر جنبه منفي هم داشتهام گفتهام از ديگران هم همينطور. حتي درباره هدايت که خيلي برايش ارزش قائل بودم و از او ياد گرفتهام، جنبههاي مثبت و منفياش را گفتهام». اما در عين حال معتقد بود كه نوشين و علوي آدمهاي برجستهاي بودند. او درباره تناقض رويكردي حزب توده در مواجهه با دولت مصدق هم در جايي گفته بود: «تودهايها نميدانستند که دوست مصدق هستند يا به عنوان تشکلي مخالف يا حداقل منتقد، عليه دولتش به فعاليت ميپردازند. در سال 29 که مصدق در تلاش بود تا شرايط براي برگزاري انتخاباتي آزاد و تشکيل مجلسي واقعي و مطابق با قانون اساسي مهیا شود چهرههايي چون مکي و بقايي هم با مصدق رابطه داشتند و هم با دولت قوامالسلطنه مناسبتهايي برقرار کرده بودند. همه ميدانند که تودهايها در کل رابطه خوبي با دولت مصدق نداشتند و حتي در برهههايي مصدق را دور زدند. مصدقستيزي تودهايها، به حدي زياد بود که آنها حتي با انگليسيها هم لابي کردند. به اين شکل که با اخبار کذب سياهنمايي ميکردند و نمايندههايي هم که در مجلس به نوعي دستنشانده انگلستان بودند، روزنامه را به صحن پارلمان ميبردند و از آن به عنوان سندي عليه مصدق استفاده ميکردند. همکاري با انگليس براي زيرسؤالبردن دولت آن هم از جانب جرياني که همهجوره با شوروي هماهنگ بود، اوج اختلاف و البته فاصله آنها با مصدق را نشان ميدهد». اما نظر خامهاي درباره شخص مصدق اين بود كه: «مصدق بيش از حد ليبرال بود و به تشکلها و جريانها آزادي بيش از اندازهاي ميداد. به نظر من او نبايد اجازه ميداد تا تودهايها بهراحتي عليه دولتش جريانسازي کرده و به تخريب برنامههاي دولتش اقدام کنند. در کل مصدق به حقوق بشر بهاي زيادي ميداد و همين عامل باعث شد تا مخالفانش بتوانند کارشکنيهاي خود را به نتيجه برسانند. دكتر مصدق يك اشتباه بزرگ داشت و آن اينكه بيش از حد روي ارتش حساب ميكرد. اگرچه مصدق يك مشروطهخواه تمامعيار و آزاديطلب بود و به تمام اصول مشروطيت و قانون اساسي پايبند، اما گمان ميكرد اگر ارتش به صورت قانوني در اختيار او باشد ديگر هيچ مشكلي نيست و كليت ارتش از او حرفشنوي خواهد داشت، در صورتي كه اصلا چنين نبود». در نقد از حزب هم گفته بود: «ما قرار بود خادمان ملت باشيم و براي آزادي بيان و همچنين کمکردن مشکلات تلاش کنيم. اما متأسفانه حزب به جايي رسيد و به جايي رساندند که به نوکري حرفگوشکن براي شوروي تبديل شد». او آخرين بازمانده 53 نفر بود كه درگذشت.
منبع : شرق
دیدگاه تان را بنویسید