همه سایتها مال تو، همه هزینه برای دولت!
| درباره شرکتی که مدیریت فنی سایتهای مهمی مانند ایران خودرو، سایپا، بهمن خودرو، سامانه دسترسی آزاد به اطلاعات و... را به عهده داشته است
۵۵آنلاین :
ماجرا از یک توئیت آغاز شد؛ توئیتی درباره سایت سامانه دسترسی آزاد به اطلاعات که خودش محلی برای دریافت اطلاعات است اما هزینههای آن مشخص نبود. یکی از روزنامهنگاران در توئیت خود نوشت:«برای عیارسنجی پاسخگو بودن دولتیها درخواست دادم که قرارداد راهاندازی سایت همان سامانه را در اختیارم بگذارند که خوشبختانه انجام شد.» ارقامی که از این قرارداد منتشر شد اما کمی عجیب بود و واکنشهای گستردهای در پی داشت؛ اولا مشخص شد این سامانه که متعلق به وزارت ارشاد است، برای راهاندازی به سازمان فناوری اطلاعات (زیرمجموعه وزارت ارتباطات) ارجاع داده شده است. این سازمان دولتی نیز برای راهاندازی این سایت یک شرکت دولتی به نام «مگفا» را انتخاب کرده که زیرمجموعه وزارت صنعت است و یک و نیم میلیارد تومان به آنها داده است. بسیاری از کارشناسان فناوری ارتباطات گفتند چنین رقمی برای این سایت که اصطلاحا «اوپن سورس» است و برای طراحی آن کار ویژهای صورت نگرفته بسیار زیاد است و حتی 100 میلیون تومان نیز کافی است! همین صحبتها به محلی برای بحث تبدیل شد و رئیس سازمان فناوری اطلاعات نیز در توئیتهای خود به آن پاسخ داد. در این گزارش ابتدا نگاهی میاندازیم به پیشینه شرکت «مگفا» و سپس گفتوگوی ما با امیر ناظمی معاون وزیر ارتباطات و رئیس سازمان فناوری اطلاعات را بخوانید.
مگفا از کجا آمده؟
در قسمت «درباره» ما این شرکت آمده: «مرکز گسترش فناوری اطلاعات (مگفا شرکت سهامی خاص)، در سال 1360 به نام شرکت«پویندان» به ثبت رسیده است. نام شرکت سپس به مرکز تحقیقات و خدمات خودکفایی ایران و متعاقباً در سال 1380 به مرکز تحقیقات گسترش تغییر یافت. در ابتدای سال 82 نام شرکت به مرکز گسترش فناوری اطلاعات (مگفا) تبدیل گردید و موضوع شرکت در راستای ماموریت جدید تغییر یافت. در سال 1388 و در راستای اجرای سیاستهای کلی اصل 44 قانون اساسی، شرکت مگفا در فهرست واگذاری به بخش غیردولتی قرار گرفته که تا سال 1393 فرآیند واگذاری آن تکمیل نشد و در مصوبه سال 1393هیأت وزیران از شمول واگذاری خارج گردید.» این شرکت چندین شرکت زیرمجموعه دارد که طبق روال عرفی برخی مدیران آن در برخی شرکتها به صورت همزمان عضو هیات مدیره هستند. سایت «ایران خودرو» قبلا توسط این شرکت مدیریت میشد که خاطرات خوبی در فروشهای اینترنتی به جای نمانده. سایتهای «سایپا» و «بهمنخودرو» نیز توسط این شرکت مدیریت فنی میشود. سایت سامانه دسترسی آزاد به اطلاعات نیز توسط این شرکت راهاندازی شده است.
رئیس سازمان فناوری اطلاعات چه میگوید؟
پروسه واگذاری طراحی و مدیریت سایت سامانه دسترسی آزاد به اطلاعات چگونه بوده که وزارت ارشاد آن را به سازمان فناوری اطلاعات سپرده و این سازمان نیز آن را به شرکت مگفا داده است؟ امیر ناظمی معاون وزیر ارتباطات و رئیس سازمان فناوری اطلاعات ایران در پاسخ به این سوال هفتصبح میگوید: «یک سری سایتهای دولتی و انواع سامانههای دولتی وجود دارد که آرم سازمان فناوری اطلاعات روی آن درج شده است. به این معنا که دولت وقتی میخواهد برخی سامانههای ملی را راهاندازی کند که متعلق به وزارتخانه خاصی نیستند؛ معمولا مجموعهای از فعالیتهای دولت را در سامانهای مشترک به مردم ارائه دهند. مثل سامانه دسترسی آزاد به اطلاعات که مربوط به کل دولت است و اطلاعات مورد نیاز شهروندان از طریق آن سامانه به مردم عادی قابل دسترسی باشد. در این جور مواقع دولت معمولا سازمان فناوری اطلاعات را مسئول میکند که آن سامانه را راهاندازی کند و تحویل دهد به کسی که معمولا به عنوان مجری از سوی دولت انتخاب میشود. مثلا همین سامانه دسترسی آزاد به اطلاعات مربوط به کل دولت است که وزارت ارشاد مسئول ارتباط با مردم انتخاب میشود. سازمان فناوری اطلاعات نیز از لحاظ فنی مسئول راهاندازی این سامانه انتخاب میشود.» همین جا یک سوال مطرح میشود که این فرآیند، یک قانون دولتی نوشته شده است یا عرف دولتی؟ امیر ناظمی در پاسخ میگوید: «یک عرفی است که طبق مصوباتی به سازمان فناوری اطلاعات ابلاغ میشود.» فرآیند سازمان فناوری اطلاعات برای انتخاب شرکتی که مدیریت آن سایت را به عهده بگیرید چگونه است؟ مناقصه برگزار میشود یا به طور مستقیم انتخاب میشوند؟ امیر ناظمی در پاسخ میگوید: «به طور معمول سازمان فناوری اطلاعات خودش نیرو و امکانات لازم برای این پروژهها را ندارد و باید آنها را بین متقاضیان تقسیم کند. از اینجا به بعد این فرآیند طبق ساختار و فرآیند دولت انجام میگیرد. میتواند مناقصه برگزار کند یا میتواند در جاهایی که دولت اجازه داده مناقصه برگزار نکند. به مدیران دولتی اجازه داده شده در این موارد مناقصه برگزار نکند: «دانشگاهها و پژوهشگاهها، شرکتهای دانشبنیان، سازمانهای دولتی و جاهایی که به صرفه و صلاح مشهور است و در مواردی که امنیت به خطر میافتد. سامانه دسترسی به اطلاعات نیز جزو همین تبصره قرار میگیرد و جنبه امنیتی نیز پیدا میکند. در صورتی که به یک شرکت خصوصی داده شود، ممکن است به یکسری اطلاعات دسترسی پیدا کند که مدیریت آن سخت است. این اقدام بنا به تشخیص رئیس سازمان است که آیا سایت موردنظر ما که میخواهیم آن را راهاندازی کنیم جزو موارد امنیتی محسوب میشود یا نه. در مورد سامانه دسترسی آزاد به اطلاعات، مدیر دو دوره قبلی این سازمان تشخیص داده بوده که این پروژه باید به یک سازمان دولتی داده شود. امر خلاف قانونی نبوده است. مخصوصا آنکه دولت به دولت بوده، یعنی در بدترین حالت فرض کنید قیمت آن گران بوده باز هم مشکلی نیست چون به فرد ندادهایم و بلکه به دولت دادهایم. یعنی از بودجه این سازمان دولتی به بودجه آن سازمان دولتی دادهایم. کسی این وسط منفعت شخصی نبرده است.» با این حال سوال اساسی اینجاست که چرا یک و نیم میلیارد تومان برای راهاندازی این سایت هزینه شده در حالی که برخی کارشناسان عقیده دارند حتی با 100 میلیون تومان نیز میتوان آن را راهاندازی کرد؟ معاون وزیر ارتباطات در پاسخ میگوید: «من از دوستان فنی تعجب میکنم که چنین چیزی را مطرح میکنند. آنها چند نکته را نمیبینند؛ اولا سامانه مربوط به تولید ریپورت که پشت سامانه قرار دارد و مدیریت و ادمین آن را نمیبینند و نمیتوانند در مورد هزینههای آن قضاوت داشته باشند. دوما همیشه قیمتی برای طراحی سامانه وجود دارد که صرف تحلیل میشود. یعنی شما قبل از آنکه سامانه را طراحی کنید، خیلی اوقات هزینه زیادی پرداخت میکنید که تحلیل کنید افراد چطوری از آن استفاده میکنند. مثلا «نمونههای استفاده» چگونه است و با چه سناریویی؟ سازمانهای مختلف چه نیازی دارند؟ چه سوالاتی باید پرسیده شود؟ چه چیزهایی باید استعلام شود؟ و.... این موضوع میتواند هزینه بالایی داشته باشد، مخصوصا سامانههایی که فقط و فقط یک عدد از آن تولید میشود و نمونه مشابه نیز ندارد. خیلی راحت میتوانید جستوجو کنید و ببینید اینگونه هزینهها چقدر است. معمولا سایتی که نمونه مشابه ندارد، یک سوم هزینه صرف تحلیل میشود. همچنین در سامانههای ملی یک مشکل دیگر نیز داریم. ممکن است چند بار نسخه یک سایت تغییر کند. یعنی سایت طراحی میشود اما سازمانهای بهرهبردار راضی نیستند چون خودشان نیز در نقطه صفر الزاما نمیدانند دقیقا چه چیزی میخواهند.» او در مورد این قرارداد و نحوه ادامه آن میگوید: «بخش بزرگی از این قرارداد برای پشتیبانی است که همچنان توسط شرکت مگفا ادامه دارد. از مبلغ قرارداد نیز فعلا در حدود نصف آن پرداخت شده است.» رئیس سازمان فناوری اطلاعات در مورد این قرارداد میگوید: «ممکن است نظر من چیز دیگری باشد و در موارد مشابه، شکل دیگری از انتخاب را مدنظر قرار دهم. ما با انتشار این اطلاعات خودمان را در معرض قضاوت مردم قرار دادیم تا از نظرات مردم و اشکالات کارمان با خبر شویم.»
منبع : 7 صبح
دیدگاه تان را بنویسید