چهار دروغ بزرگ به نام علم!
| آیا پیشرفت علم، دنیا را به جای بهتری تبدیل کرده است؟ شاید نتوانیم این پرسش را با قاطعیت پاسخ دهیم
۵۵آنلاین :
| بارها به نام علم به انسانها خیانت شده و این خیانت، در زمینههای مختلف اتفاق افتاده است. در این میان حوزههای پزشکی و داروسازی، اقتصاد، اقلیمشناسی و صنایع غذایی مستعدترین زمینههای سوءاستفاده بودهاند. موارد بسیاری از این خیانتها وجود دارند که در این گزارش چند مورد از آنها آمده است.
پژوهشهای مربوط به تأثیر قند و چربی در بیماریهای قلبی، یکی از آشکارترین موارد خیانت علم به مردم و خدمت آن به صنایع و شرکتهاست. چند سال پیش، مدارکی از «بنیاد پژوهش قند» آمریکا افشا شد که نشان میداد این بنیاد در دهه 60 به سه استاد دانشگاه هاروارد، 50هزار پوند پرداخته است تا مروری بر تحقیقات مربوط به قند، چربی و بیماریهای قلبی انجام دهند. نتیجه این پژوهش آن بود که میان قند و بیماریهای قلبی ارتباط ناچیزی وجود دارد و چربی اشباعشده عامل اصلی آن است. این پژوهشها، جهتدهنده اصلی سیاستهای چند دهه اخیر دولت آمریکا در امور تغذیه بوده است؛ سیاستهایی که همچنان هم ادامه دارند. همین مسئله در این دههها باعث شد که مردم آمریکا، به غذاهای کمچرب و پرقند روی بیاورند؛ چیزی که نتیجه آن را میتوان در بالا بودن میزان چاقی به روشنی دید. امروزه انجمن قلب آمریکا و سازمان بهداشت جهانی هشدار میدهند که مقادیر زیاد قند افزوده، خطر بیماریهای قلبی را افزایش میدهد.
«فکر میکنم این مسئله ترسناک است.شما هیچگاه نمونههایی چنین فاحش و آشکار [از انحراف واقعیات علمی] نمییابید»؛ این توصیف ماریون نستله استاد تغذیه دانشگاه نیویورک از این ماجراست. اما موضوع آنگاه ترسناکتر میشود که بدانیم همین امروز هم کوکاکولا میلیونها دلار برای تأمین مالی پژوهشهایی که به دنبال کماهمیت جلوه دادن رابطه میان قند و چاقی هستند، اختصاص داده است. این روند، متوقف نشده بلکه فقط گذر چند دهه لازم است تا نتیجه آنچه را که امروز در حال رخ دادن است ببینیم.
گرمایش جهانی حتی امروز هم یکی از بحثهای مناقشهبرانگیز است البته مناقشهای میان دانشمندان و سیاستمداران؛ دانشمندانی که آن را خطری برای حیات انسان میدانند و سیاستمدارانی که در پیوندی تنگاتنگ با شرکتهای نفتی، این ادعای دانشمندان را یاوه مینامند. اما در سالهای پیش در دهههای 30، 40 و 50 قرن بیستم، بسیاری از اقلیمشناسان ارتباط میان گرمایش جهانی و تولید کربندیاکسید توسط کارخانهها را رد میکردند؛ با این استدلال که ظرفیتِ اقیانوسها برای جذب کربندیاکسید بسیار بیشتر از میزانی است که کارخانهها و شرکتهای نفتی تولید میکنند؛ چیزی که دقیقا باب میل شرکتهای نفتی و کارخانهها بود. در سال ۱۹۵۷، «راجر رویل» و «هنس سوز» در مقالهای نشان دادند که ظرفیت جذب اقیانوسها محدود است. البته در نیمه نخست قرن بیستم، خود زمین هم بهانه خوبی به دست این اقلیمشناسان داده بود.
دمای زمین در این دوره، با افزایش بسیار اندکی همراه بود و حتی در دهه 40، رو به کاهش گذاشت. علت این اتفاق، چرخه طبیعی کاهش دمای زمین بود که در حدود ۱۹۵۰ به پایان رسید؛ از آن زمان، دوره طبیعی گرمایش زمین آغاز شد اما این بار برخلاف دورههای پیش از انقلاب صنعتی، به علت گازهای گلخانهای تولید انسان، دمای کره زمین با سرعت و شدتی غیرمعمول شروع به افزایش کرد. امروزه دما به نسبت میانگین سالهای ۱۹۵۰ تا ۱۹۸۰، هشتدهم درجه افزایش یافته است و دانشمندان پیشبینی میکنند که با همین روند کنونی افزایش دما تا سال ۲۰۵۰ به سه درجه برسد؛ چیزی که به معنای واقعی کلمه، بشر را به مرز نابودی خواهد کشاند.
علم داروسازی و ارتباط آن با صنعت دارو از بزرگترین متهمان در این زمینه است؛ جایی که «تعارض منافع» شرکتهای داروسازی - و پیرو آن دانشمندان این حوزه - و مردم، به روشنی دیده میشود. در این حوزه، نمونهها آنقدر فراوانند که گزینش میان آنها کار سختی است. برای نمونه در سال ۲۰۰۵، داروی جدیدی برای دیابت روانه بازار شد که با استقبال فراوانی روبهرو شد. در این زمان، این دارو با این استدلال که سطح قند خون و به دنبال آن مشکلات قلبی را پایین میآورد، ستوده میشد. اما مدتی بعد، «جان باس» از دانشگاه کالیفرنیای شمالی دریافت که این دارو در واقع مشکلات قلبی را میافزاید. پس از این مسئله، رئیس دانشکدهای که «باس» در آن کار میکرد از سوی شرکت سازنده این دارو، تحت فشار گذاشته شد تا نتایج تحقیقات «باس» مسکوت بماند. سرانجام دو سال بعد از این اتفاق، «استیو نیسن» که یک متخصص قلب بود، در تحقیقات خود به این نتیجه رسید که این دارو، خطر بیماریهای قلبی را ۴۳درصد افزایش میدهد. این دارو در سال ۲۰۱۰ از بازار جمعآوری شد؛ هنگامی که پنج سال از مصرف آن توسط بیماران دیابتی میگذشت.
بحران اقتصادی سال ۲۰۰۸ از ایالات متحده آغاز و دامنگیر کشورهای بسیاری در اروپا و شرق آسیا شد. این بحران میزان بیکاری در آمریکا را به بیش از ۱۰درصد رساند؛ بالاترین میزان بیکاری آمریکا در30 سال اخیر. در سالهای منتهی به این بحران، تعداد معدودی از اقتصاددانان نسبت به حباب بازار مسکن و وامهای بیپشتوانه مؤسسههای مالی هشدار میدادند اما خیل دیگری از آنان که مسئولیتهای دانشگاهی مهمی هم داشتند، در صف مقابل بودند. «گلن هابرد» که در سال ۲۰۰۴ رئیس دانشکده کسبوکار دانشگاه کلمبیا شده بود، از این دسته است. او در همین سال مقاله مشترکی با «ویلیام دادلی» اقتصاددان ارشد شرکت سرمایهگذاری «گلدمن ساکس» منتشر کرد که در آن میگوید: «بازار سرمایه به ثبات بازار مسکن کمک کردهاست... دیگر از آن «بزنگاههای اعتباری»ای که عرضه اعتبار به خریداران مسکن به طور دورهای قطع شود، خبری نیست.» هابرد، بعدها 100هزار دلار برای شهادت دادن در دفاع از دو شرکت که به دخالت در حباب مسکن متهم بودند، دریافت کرد. «لری سامر» اقتصاددان آمریکایی، معاون بانک جهانی و رئیس سابق دانشگاه هاروارد هم از همین دسته است. او نیز حرکت به سوی یک بحران اقتصادی را در این سالها در سخنرانیهای خود رد میکرد. جالب آنکه «گلدمن ساکس» که یکی از بزرگترین سودبرندگان از بحران اقتصادی ۲۰۰۸ شناخته میشود، برای یک سخنرانی به او ۱۳۵هزار دلار پرداخته است. با سر رسیدن بحران اقتصادی، دیگر نیازی به هیچ اقتصاددانی برای رد این سخنان نبود. هنگامی که نزدیک به ۱.۲ میلیون نفر خانهها و بسیاری شغل خود را از دست دادند، مشخص شد که اقتصاد، چه خیانتی به آنها کرده است.
طبیعی است که هرچه یک علم پیوندی تنگاتنگتری با «سرمایه» و «قدرت» داشته باشد، بیشتر در خدمت آنها در میآید. چنین پیوندی در همه حوزههای بالا وجود دارد اما نه به اندازه علم اقتصاد.
مواردی که گفته شد، تنها نمونههای آشکاری است که در آن، منفعت تولیدگران علم، در تعارض با بهبود شرایط زندگی مردم قرار میگیرد؛ نمونههایی که میتواند ما را به سوی تأثیرات پنهانتر سرمایه و بازار در شکلدهی به شاکله علوم رهنمون شود؛ در جهتدهی به باورهایی که علوم برای ما میسازند و ما زندگیمان را به کمک آنها تجربه میکنیم.
منبع : 7 صبح
دیدگاه تان را بنویسید