نگاهی بر تحریم های آمریکا علیه ایران در  ۱۳ آبان (۴نوامبر)

۵۵آنلاین :

معین حافظی زاده- پژوهشگر علوم سیاسی

تحریم واژه ای است که ایرانیان با آن آشنایی دارند. در طی سالهای پس از انقلاب اسلامی ایران و به خصوص بعد تسخیر لانه جاسوسی این واژه به یکی از اصلی ترین واژه ها در ادبیات سیاسی کشور، تبدیل شده است. حالا در چهلمین سال انقلاب اسلامی به گفته ریاست جمهوری آمریکا دونالد ترامپ، صحبت از "سخت ترین و اساسی ترین تحریم ها علیه ایران"، در فضای رسانه ای ایران و جهان شنیده میشود.

در یک نگاه کلی تحریم یا sanction به اقدامات یک یا چند بازیگر بین المللی (مجری تحریم) علیه یک یا چند کشور دیگر (هدف تحریم) به منظور محروم ساختن از مبادلات و وادار ساختن کشور هدف به پذیرش هنجارهای معین از سوی مجریان تحریم، گفته میشود.

حال آمریکا با اعمال تحریم های جدید در تاریخ سیزدهم آبان امسال خواهان پذیرش هنجار های جدید از سوی ایران است و به طریق تحریم، اهرم فشاری بر اقتصاد و مبادلات بین المللی ایران قرار داده است.

حال در لیست تحریم های ۱۳ آبان چه چیزهای مد نظر ایالات متحده آمریکا است؟

بر اساس اعلام وزارت خزانه داری آمریکا، پس از گذشت موعد تنفس ۹۰ روزه ای که برای ایران در نظر گرفته شده است، لیست تحریم های زیر علیه ایران اعمال خواهد شد:

خرید و فروش اسکناس یا اسناد مبتنی بر دلار از سوی دولت ایران

خرید و فروش طلا و سایر فلزهای گرانبها، خرید، تامین یا انتقال فلزاتی نظیر گرافیت

فلزات خام یا نیمه خام مانند آلومینیوم و آهن، زغال سنگ و نرم افزارهای مورد استفاده از سوی صنایع ایران

افتتاح حساب ریالی در خارج از مرزهای ایران و مبادله ریالی با ارقام قابل توجه

تامین مالی خارجی و خرید اوراق منتشرشده از سوی دولت ایران

خودروسازی ایران

خرید و فروش و تامین قطعات هواپیما

فرش و مواد خوراکی تولیدشده در ایران

همچنین علاوه بر این موارد اصلی:

فعالیت بندرگاهی، کشتیرانی و صنایع کشتی سازی ایران ازجمله خطوط کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران و کشتیرانی جنوب و شرکت های وابسته

مبادلات نفتی و هرگونه خرید مواد پتروشیمی از ایران، شرکت ملی نفت، نفتیران و شرکت ملی تانکرسازی ایران

هرگونه مبادله مالی بین موسسات مالی بین المللی با بانک مرکزی ایران یا موسسات مالی ایرانی

بخش انرژی

همکاری با ایران در قالب تعهدات خدماتی، بیمه ای و بیمه اتکایی.

و نیز در ادامه تحریم های مرتبط با دسترسی به انرژی هسته ای ایران، در دستور کار است.

با اعمال این تحریم ها، به گفته دونالد ترامپ، "فروش و صادرات نفت جمهوری اسلامی ایران به صفر خواهد رسید".

در این رابطه، وی از اعضای اوپک به منظور دسترسی به این هدف، خواستار افزایش تولید نفت از سوی آنها شده است تا در فضای بین المللی کمبود نفت خام احساس نشود.

کاهش صادرات نفت ایران در حالت کلی باعث افزایش قیمت نفت خواهد شد. جمهوری اسلامی ایران روزانه حدود ۲.۷ میلیون بشکه صادرات نفت دارد. طبق گفته مقامات کشورهای عضو اوپک تولید این مقدار نفت از عهده‌ی منابع و امکانات این کشورها خارج است و فضای اقتصاد بین المللی در اثر کاهش حضور نفت ایران، دچار کمبود خواهد شد. علاوه بر این، طبق یک معادله ساده اقتصاد، با کاهش عرضه نفت، قیمت آن افزایش خواهد یافت.

در تحلیل اقتصاد دانان درباره تاثیر کاهش نفت ایران بر اقتصاد داخلی کشور، گفته می‌شود این افزایش قیمت ناشی از کاهش عرضه، در واقع تغییر چندانی بر درآمد نفتی ایران نخواهد داشت و در پیش بینی ها صحبت از افزایش به قیمت بالای ۱۰۰ دلار در بشکه شنیده میشود.

محاسبات آمریکا در به صفر رساندن صادرات نفت ایران، با اقدامات اصلی ترین مشتریان نفت ایران، اشتباه از آب درآمده است.

ترامپ، کشورهایی را که با ایران مبادلات ارزی و کالایی داشته باشند را نیز، به عواقب جدی، تهدید کرده است. اما با این اوصاف خرید نفت از سوی مشتریان اصلی ایران همچنان ادامه دارد.

چین به عنوان بزرگترین مشتری نفت ایران به تنهایی بیش از ۶۰۰ هزار بشکه نفت از کشورمان وارد می‌کند؛ این کشور در دور قبلی تحریم ها، ۴۰ درصد نفت ایران را خریداری می‌کرد که پس از اجرای برجام، حجم واردات نفت را افزایش داد.

با وجود فشار‌های آمریکا و اعزام چند نماینده در ماه‌های اخیر، چین اعلام کرده است که خرید نفت از ایران را ادامه می‌دهد.

شرکت‌های پالایشی چین برای تضمین خرید نفت ایران و جلوگیری از کارشکنی آمریکا، استفاده از نفتکش‌های ایرانی را افزایش داده اند.

هند پس از چین به عنوان دومین خریدار بزرگ نفت ایران به شمار می‌رود که آمریکا فشار‌های گسترده‌ای را برای توقف خرید نفت توسط آن‌ها وارد کرده، اما این کشور تاکنون در مقابل این خواسته مقاومت کرده است.

به گزارش رویترز، مسئولان هندی اعلام کردند پیش از آغاز تحریم‌های آمریکا ضد ایران در ماه نوامبر امسال، هند امیدوار است بتواند از این تحریم‌ها معاف شود.

هند اعلام کرده است قصد دارد در ماه نوامبر (آبان - آذر) امسال ۹ میلیون بشکه نفت از ایران وارد کند.

نکته جالب این است که واردات ۹ میلیون بشکه‌ای نفت توسط هند از ایران در ماه نوامبر، یعنی ماهی انجام خواهد شد که قرار است تحریم‌های آمریکا از آن تاریخ آغاز شود.

«دارمندرا پرادهان» وزیر نفت هند نیز پیش از این اعلام کرد که این کشور برای دریافت معافیت از تحریم‌های آمریکا، در حال مذاکره با همه مسئولان ذی‌ربط است.

پالایشگاه «ایندین اویل» و شرکت پترو پالایش «مانگلور»، از جمله خریداران هندی نفت ایران در دوره پس از تحریم‌ها هستند.

اروپایی‌ها در دوره برجام حدود ۴۰ درصد از نفت ایران را خریداری می‌کردند که مذاکره با آن‌ها برای تداوم خرید ادامه دارد. با وجود اعلام برخی شرکت‌های اروپایی برای توقف واردات نفت، اتحادیه اروپا و ایران در حال نهایی کردن سازوکار فروش نفت هستند که براساس آن علاوه بر تداوم صادرات نفت به اروپا، پول حاصل از فروش نفت نیز در اختیار ایران قرار می‌گیرد تا بتواند محصولات مورد نیاز خود را خریداری کند.

محمدجواد ظریف وزیر امور خارجه در این باره گفته است: ایران و اروپا در آستانه توافق نفتی هستند.

ژاپن که یک از پنج مشتری اصلی نفت ایران محسوب می‌شود همچنان در حال خرید نفت از ایران بوده و حتی در ماه‌های اخیر میزان خرید آن افزایش داشته است؛ نفت ایران ۵.۵ درصد واردات نفت ژاپن را تشکیل می‌دهد.

وزارت اقتصاد و تجارت ژاپن اعلام کرد: واردات نفت ژاپن از ایران، به رغم تحریم نفتی تهران توسط آمریکا، برای پنجمین ماه متوالی افزایش یافته است.

واردات نفت ژاپن از ایران در ماه آگوست (مرداد- شهریور) نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۶۵ درصد افزایش یافت.

بر اساس آمار‌های وزارت اقتصاد و تجارت ژاپن، در ماه آگوست این کشور در مجموع سه میلیون و ۳۹۰ هزار بشکه برابر با روزانه ۱۷۷ هزار و ۵۰۰ بشکه نفت خام از ایران وارد کرده است.

ژاپن پیشتر از آمریکا خواسته بود با توجه به نیاز پالایشگاه‌های این کشور به نفت ایران، توکیو را از تحریم‌های نفتی تهران معاف کند.

در میان مشتریان سنتی نفت ایران، تنها کره جنوبی در سه ماه اخیر اقدام به توقف خرید نفت ایران کرده است که البته گزارش‌ها نشان می‌دهد با وجود توقف، در حال مذاکره با آمریکا برای معاف شدن از تحریم هاست تا بتواند خرید نفت از ایران را از سر بگیرد.

کره تاکنون چندین بار اقدام به مذاکره با آمریکا و اعزام هیات‌های نمایندگی برای کسب معافیت از تحریم‌های نفتی ایران کرده است.

«دانگ یئون» معاون نخست وزیر و وزیر دارایی کره جنوبی به تازگی نتیجه دیدار خود با وزیر خزانه داری آمریکا درباره تحریم‌های نفتی ایران را مثبت ارزیابی کرده است.

در واقع با این موضع گیری ها و سخنان مشتریان اصلی نفت ایران، عملا تغییر زیادی در صادرات نفت دیده نمیشود.

مشکل اصلی که بر اثر این تحریم ها به وجود خواهد آمد که قبل از این نیز وجود داشت، بحث مبادلات بانکی و انتقال پول ناشی از تجارت نفت ایران است.

همانطور که گفته شد، مشتریان نفت ایران در حال مذاکره با امریکا برای ادامه خرید نفت هستند اما هند اعلام کرده است که در صورت عدم امکان تبادلات ارزی با دلار، ارزش نفت ایران را با روپیه پرداخت خواهد کرد.

بسیاری از تحلیل گران و روزنامه نگاران آمریکایی معتقدند با این اقدام آمریکا، این کشور در زمستان با مشکل تامین سوخت مواجه خواهد شد و صحبت از استفاده ذخایر راهبردی برای جبران این کمبود، وجود دارد.

آنچه اکنون اهمیت دارد تشنجات موجود در بازار ایران است که پس از تحریم های مرداد ماه دیده میشود. به نظر میرسد این تشنجات کاملا داخلی است و طبق این آمار و ارقام، میزان فروش نفت و موارد این چنینی عملا تغییرات گسترده ای در خصوص درآمد نفتی و بودجه کشور دیده نمیشود. اما صنایع وابسته به خارج نظیر خودروسازی و بعضی از صنایعی که به عنوان مایحتاج مردم هستند دچار نوسانات و افزایش قیمت شده و این افزایش قیمت تشدید خواهد شد. قسمت عمده این نوسانات و افزایش قیمت ها ناشی از افول ارزش پول ملی کشور است که در نتیجه تحریم های بانکی و مالی ناگزیر است.

حال باید دید که اقدامات داخلی در خصوص مواجهه با سیل جدید تحریم ها چگونه خواهد بود.