جوان گرایی چگونه می تواند به حل ابر چالش ها کمک کند؟

۵۵آنلاین :

یکی از مسوولان از جوانی پرسید این روزها در دانشگاه چه می کنید؟ جوان که دانشجوی کارشناسی بود جواب داد: مشغول فعالیت های دانشجویی هستیم و مسوول گفت : من در سن شما در سطح ملی مسوولیت داشتم. جوان نگاهی کرد و گفت : و همچنان دارید. پر مشغله بودن و بعضا چند شغله بودن مسن ترها مساوی است با بی عرضه ماندن، تجربه نکردن و مهیا نشدن جوانان برای بر عهده گرفتن اداره کشور.

ادامه دادن این مسیر و عدم سپردن تدریجی مدیریت ها به جوانان این اقدام را هر روز پرمخاطره تر از دیروز می کند، چرا که از یک طرف مسائل به مرور مزمن و پیچیده تر می شود از طرف دیگر جوانان همچنان بی تجربه می مانند از آنجا که مجرب ها محتاط ترند وریسک پذیری پایین تری دارند، به جوانانی که امتحانشان را پس نداده اند و به سختی اعتماد می کنند و این عدم اعتماد منجر به عدم به کارگیری جوانان می شود، به همین ترتیب این چرخه معیوب ادامه پیدا می کند به طوری که با کمی اغراق هر چهار سالی که می گذرد میانگین سنی مدیران نیز چهار سال افزایش می یابد. این در حالی است که جوانان سایق، همان افرادی که مجریان پرمشغله امروز هستند چهار دهه پیش به واسطه انقلاب با اندک تجربه ای مشغول اداره کشور شدند . تجربه ها اندوختند و مجرب شدند. جوانان کم تجربه دیروز و مجریان امروز، احساس می کنند سپردن کار به جوانان ناپخته ممکن است ضررهای جبران ناپذیری به کشور وارد کند . هر چند گذشته را فراموش کرده اند، ولی باید به فکر آینده باشند و باشیم.

حل این مساله از این رو بسیار مهم است که بر آینده کشور و سرنوشت آحاد جامعه اثرات جدی و بعضا برگشت ناپذیری دارد برای حل آن، ضرورت پیگیری مجدانه به کار گیری جوانان شایسته در عرصه های مدیریتی تقریبا بدیهی است. اما راهکاری دیر بازده است. به دلیل وجود چالش های جدی و فوری اقتصادی کشور، به عنوان راهکاری میان بر و البته موثر، پیشنهاد می شود در راستای بهبود حکمرانی تصمیم گیری کشور ، پشتیبانی تخصصی ساختارمند از شورای عالی هماهنگی اقتصادی بر عهده جمعی منسجم از جوانان با انگیزه، دارای ایده و جسور گذاشته شود که اولا ارتباطی وثيق و از نزدیک با مسائل اصلی، واقعی و به روز کشور پیدا کنند. ثانیا این امر آمادگی لازم برای بر عهده گرفتن وظایف جدی تر در آینده را در ایشان ایجان کند و ضمنا محکی باشد برای شناخت افراد.

این روزها وجود مسائل و چالش های متعدد اقتصادی در کشور قابل کتمان نیست، هر چند عوامل بروز چالش های اقتصادی متعدد است، قطعا ناکارآمدی ساختار تصمیم گیری کشور یکی از مهم ترین آنهاست. به عنوان مثال، مساله رشد نقدینگی که امروزه به یکی از پیچیده ترین و گسترده ترین چالش های اقتصادی کشور تبدیل شده است، از روز اول چنین وضعیتی نداشته است. همان طور که سعدی در حکایتی در گلستان می گوید: سر چشمه شاید گرفتن به بیل / چو پر شد نشاید گذشتن به پیل، اگر به هشدارهایی که کارشناسان امر از سال ها قبل در این زمینه و زمینه های دیگر (از قبیل صندوق های بازنشستگی و بودجه) می دادند به نحو مناسبی نوجه شده بود و تصمیم گیران با جسارت بیشتری برای حل مساله اقدام کرده بودند، امروز با چنین غول های بی شاخ و دمی مواجه نبودیم.

از سوی دیگر حل موردی و مقطعی این چالش ها به دلیل اثرگذاری های پیچیده آنها بر یکدیگر ( نقدینگی، مسکن، سکه و ارز و .. ) را به هیچ وجه مثمر ثمر نخواهد بود. همچنین باید توجه داشت اثرگذاری مسائل بر یکدیگر صرفا به درون حوزه اقتصاد محدود نمی شود بلکه بر حوزه های اجتماعی، سیاسی و ... مانند اعتماد به نفس ملی نیز تاثیرات جدی و بلندمدت دارد از این رو با توجه به موارد پیش گفته کشور در حال حاضر نیازمند اصلاح اساسی ساز و کار کلان تصمیم گیری یا به عبارت دیگر حکمرانی تصمیم گیری است . حتی همین مساله نیز از جمله مواردی است که سال های سال در کانون توجهات صاحب نظران دلسوز کشور قرار داشته است ، اما به دلیل درگیری های روزمره و ضعف تصمیم گیری موفقیت قابل توجهی در این راستا کسب نشده است آیا در حال حاضر امکان اصلاح این ساروکار عرض و طويل وجود دارد با باید همچنان سرگرم حل چالش های فوری کشور باشیم؟ چه عواملی باعث کندی و انگیزه پایین برای تصمیم گیری بوده است؟ آیا راه کار فوری اما موثری برای حل این مساله وجود دارد؟

بدنه فعلی مدیریتی کشور چنانچه توانایی اتخاذ و اجرای تصمیمات در زمانی که مسائل قایل حل تر بوده اند را نداشته است ، دور از ذهن است. حال که مساله بغرنج نر و مزمن شده است بدون انجام اصلاحات در روال تصمیم گیری امکان حل آن را داشته باشند. حل این مسئل مزمن که بر تعدادشان افزوده شده است نیازمند ورود جدی تر جوانان در اداره کشور و تصمیم گیری است. در چنین وضعیتی هرچند دیکته نوشته نشده غلط ندارد و برخی مدیران فعلی ترجیح می دهند بدون غلط بازنشسته شوند و تا حد ممکن از احتمال اشتباه و طبیعتا از تصمیم گیری دوری می کنند، تصمیم گرفتن و اقدام کردن ضرورت دارد .در غیر این صورت در آینده با مریضی رو به رو خواهیم بود که قرص قلبش براي معده اش ضرر دارد و جراحی معده اش برای فشار خونش و.. قاعدتا یکی از مهمترین راهکارها به کارگیری بیش از پیش جوانان در سطوح مدیریتی کشور برای استفاده از جسارت، انگیزه ، ایده و بلندپروری و ایده های ایشان است. جوانان معمولا انگیزه، ایده و بلندپروری بیشتری دارند با علم و فناوری جدید آشنا ترند. مسائل و نسل جدید را بهتر درک می کنند و اهل رقابتند در عوض، مسن ترها اغلب محتاط تر، با تجربه تر و باثبات ترند . البته ممکن است جوانی نیز بیدا شود که جسارت نداشته باشد و در دستگاه متبوع خود به کند کار کردن و فرار از مسوولیت عادت کرده باشد . همان طور که ممکن است فرد باتجربه ای حقیقتا ار جهت انگیزه و داشتن ایده دلش جوان باشد.

پیشران هایی از جمله قانون اصلاح قانون بازنشتگی کشور و ساز و کار دستیار ستادی در این راستا موثرند. هرچند بسیار مهمتر از آنها باور و اعتماد داشتن حقیقی مدیران به کارآمدی جوانان ،حمایت از ایشان و تلاش مستمر، دلسوزانه و جدی برای جانشین پروری است، اما این راهکارها هر چند اساسی و زیرساختی هستند و باید هرچه بیشتر برای اجرایی شدنشان تلاش کرده به دلیل لزوم انتخاب دقیق افراد متعدد شایسته و ضرورت طی منطقی و تدریجی سلسله مراتب مدیریتی، بسیار زمان بر هستند . این سوال مطرح است که آیا راهکار عاجلی که هم بتواند حکمرانی تصمیم گیری را در کشور بهبود دهد و هم کشور را از موهبت صفات جوانی در تصمیم گیری بهره مند کند؛ وجود دارد؟

یکی از تدابیر رهبر معظم انقلاب برای تسریع روند تصمیم گیری در مورد چالش های اقتصادی تشکیل شورای عالی هماهنگی اقتصادی در بالاترین سطح تصمیم گیری کشور با حضور سران قوا و با اختیارات خاص بود. هر چند این شورا دارای دبیرخانه و ارتباط با ارکان مختلف حاکمیتی کشور است، اما می توان از این فرصت ویژه و از فرصت وجود جوانان جسور و دارای ایده برای بهبود حکمرانی تصمیم گیری استفاده های بیشتری برد رله میان روسريع درگیر کردن جوانان با مسائل اصلی کشور، ارتباط مستقیم با سطوح عالی کشور و رفع نیاز شورا به تصمیم سازی های جسورانه و دسترسی به ایده های جدید، ایجاد ساز و کاری مکمل (اتاق فکری فعال و بلکه بیش فعال) در شورای عالی هماهنگی اقتصادی کشور است.

در گام اول باید جمع محدودی از این جوانان برای این امر انتخاب شوند و وقت مستقل کافی به این نهاد اختصاص دهند و اگر در نهاد دیگری مشغول کارند هماهنگی های همکاری کسب شود. در گام دوم اولا توان کارشناسی شان باید صرف دستور کارهای فوری شورا شود و نانيا در ارائه دستور کارهای جدید، فعالانه نقش آفرینی کنند، در گام سوم ارائه مستقیم و بی واسطه نظرات و ایده ها به اعضای شورا سیب آشنایی بیشتر دو طوف در مورد توانمندی ها و نیازمندی های یکدیگر خواهد شد. ایده های جسورانه جدید راه سهل تری برای ارائه می یابند؛ راحت تر و سریع تر بازخورد می گیرند و از ایده های مناسب قاعدتا استقبال خواهد شد امید است با افزایش شناخت و احساس امکان اثرگذاری این ساز و کار به مرجعی برای دریافت نظرات سایر صاحب نظران جوان، شبکه سازی ایشان و تسهیل برقراری ارتباط با سطوح عالی مدیریتی کشور بینجامد. در این شرایط یکی از پیچیده ترین مراحلی که پیش روی مسوولان و دبیرخانه فعلی شورا قرار دارند، مکانیسم انتخاب افراد محدود شایسته است. مرحله ای که امکان استفاده از رانت را فراهم می آورد .