مرگ خاشقجی نشان مي‌دهد آينده رژيم سعودي در ابهام است

۵۵آنلاین :

عربستان در سركوب مطبوعات ونقض حقوق بشرپرونده سنگيني دارد.چند ماه پيش كانادا نسبت به نقض حقوق بشر در عربستان واكنش نشان داد وهمين موضوع باعث كاهش روابط دو كشور شد.اين روزها خبر قتل روزنامه نگار منتقد عربستان سروصداي زيادي كرده است و اقدام جديد دولت عربستان در خصوص نقض حقوق بشر است. ناپديد شدن جمال خاشقجي، روزنامه‌نگار منتقد عربستان حدس و گمان‌هاي زيادي داشت اما باقطعي شدن قتل او، موضوع ديگري اهميت پيداكرد كه چه كسي اين اقدام را برنامه ريزي كرد؟!

تا جايي كه كشورهاي مختلف نسبت به آن واكنش نشان دادند. با توجه به اينكه قتل در كنسولگري عربستان در تركيه صورت گرفته از دولت تركيه انتظار مي رود هرچه بيشتراطلاعاتي را در خصوص دليل و چگونگي قتل خاشقجي در اختيار بگذارد.

رجب طيب اردوغان در همين‌باره گفت: ادعاهای مطرح شده درباره سرنوشت این روزنامه‌نگار سعودی بسیار مشکوک هستند. در حال حاضر روند بازجویی در حال انجام است. این رخداد، اتفاقی نیست و نمی‌توان به هیچ وجه سرپوشی روی آن گذاشت یا مورد عفو قرار داد.

در همين راستا آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، ضمن اینکه روشن شدن حقیقت در پرونده ناپدید شدن خاشقجی را خواستار شد، گفت: می‌ترسم ناپدید شدن افراد همانند این مورد تکرار شوند، ما نیاز داریم بدانیم دقیقا چه اتفاقی برای خاشقجی افتاده است و مسئول این اتفاق کیست.

براي بررسي بيشتر تاثيرات اين اتفاق برخاورميانه ورفتارهاي ترامپ در اين باره با فواد ايزدي،كارشناس مسائل بين الملل،گفت و گويي داشته ايم كه در ادامه ازنظر مي گذرد.

قتل جمال خاشقجي در استانبول قطعی شده است. این موضوع چه پیامدهایی را برای خاورمیانه خواهد داشت؟

این اتفاق نشان می دهد که محمد بن سلمان فردي نیست که بتواند شاه سعودی شود و در حالت فعلی که مدیریت و ریاست در دست ایشان است، به همین صورت ادامه دهد.

کار او ،دستور قتل یک خبرنگار است که برای واشنگتن پست مقاله می‌نوشت.او كه در داخل کنسولگری دستور قتل و يا دستور دزدیدن او را داده (بعد از دزدیدن با مشکل مواجه شد و منجر به کشته شدن او شد) نشان می دهد که محمد بن سلمان شرایط ابتدايي پست فعلی را ندارد و این نکته‌ای است که دولت آمریکا که بر آن سرمایه‌گذاری کرده و هم دولت‌های دیگر متوجه این موضوع شده اند. نتیجه این است که با این که آمریکا به دنبال دوشیدن دولت سعودی است و از این بهانه برای دوشیدن بیشترسعودي استفاده می‌کند؛ همچنين بايد به تركيه اشاره کرد که حدود ۱۰ میلیارد دلار سلاح به عربستان فروخته است و روابط اقتصادی گسترده‌ای دارند و سعودی‌ها هم رتبه یک سرمایه گذاری در ترکیه را دارند ،آن‌ها هم از این اتفاق برای دوشیدن سعودی‌ها استفاده می کند و ممکن است داستان را به نوعی ختم به خیر کند.دولت سعودی در داخل کشور خود از این قبیل کارها زیاد انجام داده است. سال گذشته ۱۵ نفر خبرنگار و نویسنده روزنامه در داخل عربستان ناپدید شدند و اكنون احساس کردند مي توانند این اقدام را خارج از سعودی هم انجام دهند. این که این داستان بعد از چند روزی نهایتا فراموش شود شایع است، ولی اصل داستان يعني زیر سوال بردن قابلیت محمد بن سلمان برای مدیریت سعودی سوال بزرگی است که اکنون در آمریکا و دیگر کشورها که با عربستان روابط دارند مطرح است .

به نظر می‌رسد نتیجه عدم اعتماد به محمد بن سلمان برای در دست داشتن قدرت در عربستان درنهایت باعث تنش و رقابت‌های داخلی و فشارهای خارجی شود که جایگاه سعودی را در منطقه متزلزل خواهد کرد. این متزلزل شدن جایگاه سعودی، تبعاتی برای وضعیت خاورمیانه خواهد داشت.زمانی که یک حالت طبیعی را در دولت سعودی ندارید و از این قبیل اتفاقات رخ می‌دهد ساده‌ترین کارها هم از آن‌ها بر نمی آید.

قتل خاشقجي در كنسولگري عربستان در نهایت نشان دهنده این است كه آینده دولت سعودی در ابهام است و این ابهام در آینده دولت سعودی، تبعات گسترده‌ای در وضعیت منطقه خواهد داشت.

واکنش ترامپ در برابر قتل اين روزنامه‌نگار را چگونه ارزیابی می کنید؟آیا بر انتخابات آتی کنگره آمریکا تاثیر گذار خواهد بود؟

تنها مساله‌ای که ترامپ در مورد آن صحبت نمی‌کند بحث حقوق بشر است .زمانی که از او پرسیده شد: چه برخوردی با دولت سعودی كه خبرنگار را در کنسولگری خود به قتل رسانده، خواهید داشت؟ جواب او این بود که ما با توجه به فروش میلیاردی که در حوزه تسلیحاتي به عربستان داریم، عدم معاملات اقتصادی باعث از دست دادن شغل در آمریکا می‌شود و کار بسیار سختی است و ما نمی‌توانیم این کار را بکنیم. ترامپ واضح بیان می‌کند که هیچ دغدغه‌ای نسبت به مسائل حقوق بشر ندارد.

دولت‌های قبلی آمریکا هم همین حالت را داشتند؛ مثلا زمانی که سعودی‌ها به یمن حمله کردند . در روز حمله، سخنگوی شورای عالی امنیت ملی آمریکا اعلام کرد که دولت آمریکا از این حمله حمایت می‌کند و در حوزه‌های لجستیک (آمريكا به سوخت گيري هواپیمای سعودی با ماموریت بمباران كردن در آسمان كمك مي كند) و اطلاعات کمک می‌کند.

پس اوباما هم همین گونه بود. می‌دانید زماني كه کشوری به کشور همسایه خود بدون مجوز سازمان ملل حمله کند، کشورهای دیگر این اقدام را نقض وبه آن اعتراض می‌کنند.آمريكاي دولت اوباما نه‌تنها اعتراضی نکرد بلکه اعلام حمایت کرد. دولت فعلی آمریکا (ترامپ )و دولت‌های قبلی (من جمله اوباما که بحث حقوق بشر را مطرح می‌کرد) هیچ تفاوتی در حمایت از رژیم سعودی ندارند.تفاوت آن‌ها این است که اوباما ملاحظه بیشتری داشت وترامپ ملاحظات کوچک را هم ندارد .می‌خواهیم نتیجه بگیریم که چه دموکرات‌ها و جمهوری‌خواهان از این سیاست‌های عربستان حمایت ۱۰۰ درصدی حمایت کردند و اکنون دیدید که ۲۲ سناتور آمریکا نامه‌ای به ترامپ برای برخورد با سعودی‌ها نوشته بودند. باید اشاره کرد که صد سناتور حضور دارند و حتی یک چهارم آن‌ها هم در این باره اعتراض نکردند و همین تعداد هم به قطع روابط تجاری و تحریم علیه عربستان اشاره نکردند و خواسته بودند در ذیل قانون موجود این موضوع را بررسی کنند .

به همین دلیل در انتخابات ۱۵ آبان تاثير عميقي نخواهد داشت. شاید ۲ الی ۳ نفر از دموکرات‌ها نقدهاي جدی‌تري داشته باشند كه اعتناي خاصی نمی شود.ممکن است این موضوع وسیله‌ای برای بعضی رسانه‌های ضد ترامپ در آمریکا شود تا نشان دهند ترامپ در نوع ادبیات استفاده شده خيلي غيرحرفه اي عمل کرده است. البته نه اينكه نقد به تغييرسیاست آمریکا نسبت به سعودی ها داشته باشند بلکه سبک صحبت کردن ترامپ در داخل آمریکا را نقد می‌کنند.