ملتپرستی، ملتگریزی و راه سوم
| کیلین امباپه برای تیم فوتبال فرانسه همه کار کرد؛ هم خوب دوید و فرار کرد، هم پاس گل داد و هم بالاخره گل زد. پدر امباپه اهل کامرون است و مادرش مراکشی است. نهتنها او، بلکه اکثریت بازیکنان تیم فرانسه فرزندان مهاجران نسل اول این کشور هستند.
۵۵آنلاین :
کیلین امباپه برای تیم فوتبال فرانسه همه کار کرد؛ هم خوب دوید و فرار کرد، هم پاس گل داد و هم بالاخره گل زد. پدر امباپه اهل کامرون است و مادرش مراکشی است. نهتنها او، بلکه اکثریت بازیکنان تیم فرانسه فرزندان مهاجران نسل اول این کشور هستند. قهرمانی 2018 فرانسه میتواند آغاز مجدد تأمل درباره یک پرسش مهم امروز ما یعنی دوگانه انسان یا شهروند باشد؛ موضوعی که با قهرمانی فرانسه در ۱۹۹۸ با آن تیم رنگینکمانی نیز میتوانست مرکز توجه قرار بگیرد.
فرانسه امروز در کشاکش میان دو جریان قرار دارد؛ از یک سو موضع راستهای افراطی جبهه ملی که سرسختانه با مهاجرپذیری مخالفاند و از سوی دیگر، موافقان مهاجرت و سازمانهای ضدنژادپرستی که از انسانبودن دفاع میکنند. وقتی فرانسه با هنرنمایی فرزند اسماعیل و ملکه الجزایری؛ یعنی زیزو (زینالدین زیدان) در ۱۹۹۸ قهرمان شد، لوموند تیتر زد؛ «نماد کثرت و وحدت کشور»؛ اما این همه ماجرا نبود و چهار سال بعد، ژان ماری لوپن تندرو با شعارهای ضدمهاجرتی حدود ۲۰ درصد آرای انتخابات را از آنِ خود کرد. او میگفت هویت گونهگون و چندنژادی تیم فوتبال فرانسه به اندازه کافی فرانسوی نیست.
گرچه ژاک شیراک او را شکست داد، اما باز هم این پایان ماجرا نبود و مارین لوپن، دختر ژان ماری لوپن، در ۲۰۱۷ به رقابت با امانوئل مکرون آمد و گرچه شکست خورد، اما او در این رقابت، یکسوم آرا را از آن خود کرد. حالا در این کشاکش باز هم طرفداران مهاجرت این فرصت را مییابند که تیتر بزنند: «نماد کثرت و وحدت فرانسه». ژولیا کریستوا یک متفکر زن برجسته و بهنظر من خاص است. او زنی بلغاری است که در ۱۹۶۶ به فرانسه مهاجرت کرد و با این پرسش خود روبهرو شد که تکلیف من بلغاری که شهروند فرانسه نیستم، چیست؟ یک طرف موضع افراطی راستها که مخالف مهاجرپذیریاند و یک طرف موضع سرسختانه دیگری که هرگونه ارجاعی به هویت ملی را مذموم و واپسگرایانه میپندارد. کریستوا میگوید هر دو این مواضع افراطیاند و از راه میانهای سخن میگوید تا هم انسانبودن معنا یابد و خردهفرهنگها و آمیزش فرهنگی به رسمیت شناخته شود و هم هویت ملی به عنوان ارزشی جمعی محفوظ باشد. کریستوا میخواهد هم فواید مفهوم ملت را گوشزد کند و هم آسیبها و خطرهای دگرهراسی (و بیگانههراسی) را. بنابراین کریستوا به مفهوم روح ملی مونتسکیو برمیگردد. کریستوا در نامه سرگشاده به ارلم دزیر مینویسد: «بهعنوان فردی خارجی و جهانوطنی بر موقعیتی آتوپیک (بیگانگی) و اتوپیایی (همزیستی مردم بدون بیگانگان و بنابراین بدون ملتها) تأکید میکنم که ابزاریاند برای برانگیختن و روزآمدکردن بحث بر سر معنای امروزی امر ملی. زیرا متقاعد شدهام که فرانسه امروز و تاریخ اروپا و حتی بیشتر، وضعیت امروز باقی جهان ضرورت اندیشیدن به ملت را از منظر مفاهیمی جدید و انعطافپذیر برای مدت زمانی طولانی لازم میآورد، زیرا در محدوده و بهواسطه ملت است که آینده اقتصادی، سیاسی و فرهنگی قرن آتی رقم میخورد». او سؤال میکند که آیا روشی برای تفکر سیاسی درباره امر ملی وجود دارد که به نژادپرستی بروندارانه و سبعانه تنزل نکند؟ کریستوا تفسیر رمانتیک و استفاده نازیستی از روح مردم را که باعث شد او از عرش ملیگرایانه در میان مردم اروپای شرقی امروز حیرت کند، از یاد نبرده است؛ وقتی مردم سرخورده شوند همگی تهاجمیتر میشوند. به تعبیر او، این نوع ملیگرایی که در آغاز شاهفنری بود آزادیخواهانه و کموبیش آگاهانه بر روح مردم بنا داشت، امروز با نیرویی هرچه تمامتر به نیرویی سرکوبگر بدل میشود که ستاینده خودیهاست و مردم دیگر را هدف میگیرد. اما راهحل کریستوا چیست؟ او به روح کلی مونتسکیو برمیگردد و امر ملی را یک هویت تاریخی با ثبات نسبی (سنت) و بهرهمند از کثرت منطقی که چندگانگی و تنوع آن باید بدون امکان چیرگی یک طیف اجتماعی بر سایرین حفظ شود، عنوان میکند. در واقع به تعبیر او قوانین، اعمال و افعال شهروندان را تعیین میکنند و ناقوانین اصول اخلاقی (رفتار درونی) و آداب اجتماعی (رفتار بیرونی) را. در این شرایط است که اجرای آزادیخواهانه اصول اخلاقی و آداب اجتماعی را تضمین و از آنسو کردار قانونگذاران را نیز تلطیف کرده و موجب میشود که امر کلی (ملی) که با قانونگذاری تعیین میشود، به شکل عینی در امر جزئی استقرار یابد. به بهترین بیان کریستوا راهحل را تضمین آزادیهای فردی در آغوش ملت یا روح کلی میبیند.
منبع : شرق
دیدگاه تان را بنویسید